మహాత్మా గాంధీ జీవితంలో 1893 సంవత్సరం ఒక అపూర్వ మలుపు. దాదా అబ్దుల్లా వారి న్యాయ కేసు కారణంగా దక్షిణాఫ్రికా ప్రయాణం చేయాలనే నిర్ణయం తీసుకున్న ఆయన, జూన్ 1893లో డర్బన్ నగరానికి చేరుకున్నారు. అతను తీసుకున్న ఈ చిన్న నిర్ణయం భవిష్యత్తులో ప్రపంచ చరిత్రను మార్చిన మహత్తర ఉద్యమానికి మూలంగా నిలుస్తుందని అప్పట్లో ఎవ్వరికీ తెలియదు.
డర్బన్ అడుగు పెట్టిన మొదటి రోజుల్లోనే గాంధీజీ దక్షిణాఫ్రికాలోని భారతీయుల పరిస్థితిని ప్రత్యక్షంగా గమనించాడు. అక్కడి సామాజిక వాతావరణంలో వర్ణవివక్ష బలంగా గూడుకొని ఉన్నది. భారతీయులను శారీరకశ్రమ చేసే వారిగానే గానీ, రెండో స్థాయి పౌరులుగానే గానీ చూస్తూ వచ్చిన శ్వేతజాతి వర్గం, గాంధీజీ వంటి చదువుకున్న భారతీయుల్ని కూడా అదే కోణంలో చూసేది.
డర్బన్ చేరుకున్న వెంటనే ఆయనకు ఎదురైన చిన్నచిన్న సంఘటనలు కూడా ఆయన జీవిత దిశను మార్చాయి. న్యాయవాదిగా ఉన్నప్పటికీ, ఆయనను హోటల్లోకి అనుమతించకపోవడం, వీధుల్లో భారతీయులపై అవమానకర వ్యాఖ్యలు వినిపించడం, కొన్ని ప్రదేశాల్లో “భారతీయులకు ప్రవేశం లేదు” అనే బోర్డులు కనిపించడం—అన్నీ ఆయనకు కొత్త అనుభవాలు. భారతదేశంలో ఆయన ఇలాంటి వాతావరణాన్ని ఎప్పుడూ ఎదుర్కోలేదు.
ఈ అన్యాయ వ్యతిరేక అనుభవాలన్నింటిలో అత్యంత ముద్ర పడిన సంఘటన పీటర్మారిట్జ్బర్గ్ రైల్వే స్టేషన్ దగ్గర జరిగింది. ఫస్ట్ క్లాస్ టికెట్ ఉన్నప్పటికీ, కేవలం ఆయన భారతీయుడు అనే కారణంతో బోగీ నుండి బలవంతంగా బయటకు తోసేయడం ఆయన జీవితంలో తొలి పెద్ద దెబ్బ. ఆ ఘటన ఆయనను ఆత్మపరిశీలన వైపు నడిపింది.
ఈ సంఘటన గాంధీజీలో ఒక కొత్త జ్వాలను రగిలించింది. “ఈ అన్యాయం నాపై జరుగుతుంటే, ఇక్కడి వేలాది భారతీయులు ఏ పరిస్థితిలో ఉంటారు?” అనే ప్రశ్న ఆయనను చలింపజేసింది. ఆయన క్రమంగా అక్కడి భారతీయుల బాధలను సేకరించడం, వారి సమస్యలను అర్థం చేసుకోవడం ప్రారంభించాడు. కార్మికులపై జరుగుతున్న అణచివేత, వ్యాపారులపై విధించిన కఠిన చట్టాలు, కుటుంబాలపై పడుతున్న ఆర్థిక భారాలు—ఈ అన్నింటిని గమనిస్తూ, సమాజంలో మార్పు అవసరాన్ని ఆయన లోతుగా గ్రహించాడు.
డర్బన్ చేరిక గాంధీజీకి వృత్తిపరమైన ప్రయాణం ఆరంభం మాత్రమే. అయితే అక్కడ అనుభవించిన జాతి వివక్ష ఆయనను క్రమంగా సామాజిక ఉద్యమ నాయకుడిగా మలిచింది. ప్రతిఘటనను హింసతో కాకుండా సత్యం, అహింస ఆధారంగా నడిపించాలి అనే సంకల్పం ఆయన్ను ఆ దిశగా అడుగులు వేయించింది.
దక్షిణాఫ్రికాలో గాంధీజీకి ఎదురైన ఈ ప్రాథమిక అవమానాలు, ఆయనలోని మానవతా చైతన్యాన్ని మేల్కొలిపి, ప్రపంచాన్ని ప్రభావితం చేసిన సత్యాగ్రహ తత్వానికి పునాది అయ్యాయి. 1893లో డర్బన్ చేరిన ఆ క్షణం, మహాత్ముడిగా మారే దీర్ఘయాత్రకు తొలి అడుగయ్యింది.
డర్బన్ అడుగు పెట్టిన మొదటి రోజుల్లోనే గాంధీజీ దక్షిణాఫ్రికాలోని భారతీయుల పరిస్థితిని ప్రత్యక్షంగా గమనించాడు. అక్కడి సామాజిక వాతావరణంలో వర్ణవివక్ష బలంగా గూడుకొని ఉన్నది. భారతీయులను శారీరకశ్రమ చేసే వారిగానే గానీ, రెండో స్థాయి పౌరులుగానే గానీ చూస్తూ వచ్చిన శ్వేతజాతి వర్గం, గాంధీజీ వంటి చదువుకున్న భారతీయుల్ని కూడా అదే కోణంలో చూసేది.
డర్బన్ చేరుకున్న వెంటనే ఆయనకు ఎదురైన చిన్నచిన్న సంఘటనలు కూడా ఆయన జీవిత దిశను మార్చాయి. న్యాయవాదిగా ఉన్నప్పటికీ, ఆయనను హోటల్లోకి అనుమతించకపోవడం, వీధుల్లో భారతీయులపై అవమానకర వ్యాఖ్యలు వినిపించడం, కొన్ని ప్రదేశాల్లో “భారతీయులకు ప్రవేశం లేదు” అనే బోర్డులు కనిపించడం—అన్నీ ఆయనకు కొత్త అనుభవాలు. భారతదేశంలో ఆయన ఇలాంటి వాతావరణాన్ని ఎప్పుడూ ఎదుర్కోలేదు.
ఈ అన్యాయ వ్యతిరేక అనుభవాలన్నింటిలో అత్యంత ముద్ర పడిన సంఘటన పీటర్మారిట్జ్బర్గ్ రైల్వే స్టేషన్ దగ్గర జరిగింది. ఫస్ట్ క్లాస్ టికెట్ ఉన్నప్పటికీ, కేవలం ఆయన భారతీయుడు అనే కారణంతో బోగీ నుండి బలవంతంగా బయటకు తోసేయడం ఆయన జీవితంలో తొలి పెద్ద దెబ్బ. ఆ ఘటన ఆయనను ఆత్మపరిశీలన వైపు నడిపింది.
ఈ సంఘటన గాంధీజీలో ఒక కొత్త జ్వాలను రగిలించింది. “ఈ అన్యాయం నాపై జరుగుతుంటే, ఇక్కడి వేలాది భారతీయులు ఏ పరిస్థితిలో ఉంటారు?” అనే ప్రశ్న ఆయనను చలింపజేసింది. ఆయన క్రమంగా అక్కడి భారతీయుల బాధలను సేకరించడం, వారి సమస్యలను అర్థం చేసుకోవడం ప్రారంభించాడు. కార్మికులపై జరుగుతున్న అణచివేత, వ్యాపారులపై విధించిన కఠిన చట్టాలు, కుటుంబాలపై పడుతున్న ఆర్థిక భారాలు—ఈ అన్నింటిని గమనిస్తూ, సమాజంలో మార్పు అవసరాన్ని ఆయన లోతుగా గ్రహించాడు.
డర్బన్ చేరిక గాంధీజీకి వృత్తిపరమైన ప్రయాణం ఆరంభం మాత్రమే. అయితే అక్కడ అనుభవించిన జాతి వివక్ష ఆయనను క్రమంగా సామాజిక ఉద్యమ నాయకుడిగా మలిచింది. ప్రతిఘటనను హింసతో కాకుండా సత్యం, అహింస ఆధారంగా నడిపించాలి అనే సంకల్పం ఆయన్ను ఆ దిశగా అడుగులు వేయించింది.
దక్షిణాఫ్రికాలో గాంధీజీకి ఎదురైన ఈ ప్రాథమిక అవమానాలు, ఆయనలోని మానవతా చైతన్యాన్ని మేల్కొలిపి, ప్రపంచాన్ని ప్రభావితం చేసిన సత్యాగ్రహ తత్వానికి పునాది అయ్యాయి. 1893లో డర్బన్ చేరిన ఆ క్షణం, మహాత్ముడిగా మారే దీర్ఘయాత్రకు తొలి అడుగయ్యింది.
addComments
కామెంట్ను పోస్ట్ చేయండి