భారత స్వాతంత్ర్య సంగ్రామ చరిత్రలో 1932 సెప్టెంబర్ 24న కుదిరిన 'పూనా ఒప్పందం' ఒక అసాధారణమైన ఘట్టం. ఇది కేవలం రెండు వర్గాల మధ్య జరిగిన రాజకీయ సర్దుబాటు మాత్రమే కాదు, ఒక దేశం తనను తాను ముక్కలు కాకుండా కాపాడుకున్న ఆత్మరక్షణ చర్య. బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం ప్రతిపాదించిన 'కమ్యూనల్ అవార్డు' భారతదేశాన్ని కులాల వారీగా చీల్చాలని ప్రయత్నించినప్పుడు, ఆ విభజనను అడ్డుకుని జాతీయ ఐక్యతను చాటిన చారిత్రక సందర్భం ఇది. ఈ ఒప్పందం ద్వారా అణగారిన వర్గాల హక్కులు రక్షించబడటమే కాకుండా, హిందూ సమాజం తనలోని అంతర్గత వైరుధ్యాలను పరిష్కరించుకోవడానికి ఒక మార్గాన్ని కనుగొంది.
బ్రిటిష్ ప్రధాన మంత్రి రామ్సే మాక్డొనాల్డ్ ప్రకటించిన కమ్యూనల్ అవార్డు ప్రకారం, అణగారిన వర్గాలకు (డిప్రెస్డ్ క్లాసెస్) ప్రత్యేక నియోజకవర్గాలను కేటాయించారు. అంటే, దళిత అభ్యర్థులకు కేవలం దళితులు మాత్రమే ఓటు వేసే విధానం ఇది. దీనివల్ల హిందూ సమాజం రెండుగా విడిపోతుందని, ఇది భవిష్యత్తులో దేశ విభజనకు దారితీస్తుందని మహాత్మా గాంధీ తీవ్రంగా ఆందోళన చెందారు. ఆ సమయంలో ఎరవాడ జైలులో ఉన్న గాంధీజీ, ఈ విభజనను నిరసిస్తూ ఆమరణ నిరాహార దీక్ష ప్రారంభించారు. గాంధీజీ ఆరోగ్యం క్షీణించడం దేశవ్యాప్తంగా కలకలం సృష్టించింది. ఒకవైపు గాంధీజీ ప్రాణాలు కాపాడుకోవాల్సిన బాధ్యత, మరోవైపు తన వర్గానికి దక్కాల్సిన రాజకీయ హక్కుల కోసం డాక్టర్ బి.ఆర్. అంబేద్కర్ చేస్తున్న పోరాటం – ఈ రెండింటి మధ్య దేశం ఒక సంక్లిష్ట పరిస్థితిని ఎదుర్కొంది.
ఈ ఉత్కంఠభరిత పరిస్థితుల్లో మదన్ మోహన్ మాళవ్య, రాజేంద్ర ప్రసాద్ వంటి హిందూ నాయకులు మధ్యవర్తిత్వం వహించారు. గాంధీజీ మరియు అంబేద్కర్ మధ్య సుదీర్ఘ చర్చలు జరిగాయి. అంబేద్కర్ తన వర్గం అభివృద్ధి కోసం రాజకీయ రక్షణలు తప్పనిసరని వాదించగా, గాంధీజీ ఐక్యత ప్రాధాన్యతను నొక్కి చెప్పారు. చివరకు ఇరువురు ఒక అంగీకారానికి వచ్చారు. దీనినే 'పూనా ఒప్పందం' అని పిలుస్తారు. ఈ ఒప్పందం ప్రకారం, ప్రత్యేక నియోజకవర్గాల డిమాండ్ను అంబేద్కర్ ఉపసంహరించుకున్నారు. దానికి బదులుగా, ఉమ్మడి నియోజకవర్గాల్లోనే అణగారిన వర్గాలకు కేటాయించిన స్థానాలను 71 నుండి 148కి పెంచారు. కేంద్ర శాసనసభలో కూడా 18 శాతం స్థానాలను వారికి కేటాయించడానికి అంగీకారం కుదిరింది.
ఈ ఒప్పందం ద్వారా అణగారిన వర్గాలకు రాజకీయ ప్రాతినిధ్యం పెరగడమే కాకుండా, హిందూ సమాజంలో వారి స్థానం సుస్థిరమైంది. అగ్రవర్ణ నాయకులు అంటరానితనాన్ని నిర్మూలిస్తామని, సమాజంలో సమానత్వం కోసం కృషి చేస్తామని బహిరంగంగా హామీ ఇచ్చారు. ఇది హిందూ సమాజంలో ఒక గొప్ప సామాజిక విప్లవానికి దారితీసింది. గాంధీజీ తన దీక్షను విరమించి, తన శేష జీవితాన్ని హరిజనోద్ధరణకు అంకితం చేశారు. బ్రిటిష్ వారు ఆశించిన 'విభజించి పాలించు' సూత్రం ఇక్కడ విఫలమైంది. భారతీయులు తమ సమస్యలను తామే కూర్చుని చర్చల ద్వారా పరిష్కరించుకోగలరని ఈ ఒప్పందం ప్రపంచానికి చాటిచెప్పింది.
పూనా ఒప్పందం అనేది కేవలం సీట్ల పంపిణీ కాదు, అది ఒక జాతి తన అస్తిత్వాన్ని కాపాడుకోవడానికి ప్రదర్శించిన వివేకం. అంబేద్కర్ మేధాశక్తి మరియు గాంధీజీ నైతిక బలం కలిసి దేశాన్ని ఒక పెద్ద ముప్పు నుండి తప్పించాయి. విభజన రేఖలను చెరిపివేసి, సామాజిక న్యాయంతో కూడిన ఐక్యతను సాధించడంలో ఈ ఒప్పందం ఒక గొప్ప విజయంగా నిలిచిపోయింది. దీనివల్ల భారత జాతీయ ఉద్యమం మరింత బలపడి, స్వాతంత్ర్య లక్ష్యం వైపు ఐక్యంగా అడుగులు వేయడానికి మార్గం సుగమమైంది. నేటికీ భారత రాజ్యాంగంలోని రిజర్వేషన్ల వ్యవస్థకు ఈ పూనా ఒప్పందమే పునాదిగా నిలుస్తోంది.
addComments
కామెంట్ను పోస్ట్ చేయండి