మమ్మీలు: - - యామిజాల జగదీశ్

 ఈజిప్టుమమ్మీలకు నిలయం. రాజకుటుం బీకులు చనిపోతే వారి శరీరాలను మమ్మీలుగా మార్చే పద్ధతి అందరికీ తెలిసిందే. హైదరాబాద్ నాంపల్లిలోని స్టేట్ మ్యూజియంలో కూడా అలాంటి మమ్మీ ఉంది. 2351 ఏళ్ల నాటి ఈ మమ్మీని ఈ మ్యూజియంలో చూడవచ్చు. దీనిని ఈజిప్టు దేశపు ఆరో ఫారో 18 సంవత్సరాల కుమార్తెగా భావిస్తున్నారు. దేశంలోని మ్యూజియాల్లో ఉన్న ఆరు మమ్మీల్లో ఇది ఒకటి.
మమ్మి అంటే ప్రతి ఒక్కరికీ తెలుసుకోవాలి అని కుతూహలం పెరుగుతుంది. మమ్మి అంటే అర్థం తల్లి అనే కాదు, ఈజిప్టులో తెల్ల బ్యాండేజ్ చుట్టిన మమ్మి దెయ్యం కూడా కాదు. ఎవరికైనా సరే మమ్మిని చూస్తే ఆశ్చర్యంగా వుంటుంది. ఏంటి మమ్మి మన దేశంలో కూడా ఉందే అని తీసివేయవలసిన అవసరం లేదు. చాలా సంవత్సరాలు క్షీణించిన చనిపోయిన మృతదేహం హిమాచల్ ప్రదేశ్ లోని ఘుయేన్ అనే గ్రామంలో చూడవచ్చు. ఈ మమ్మీ 500 ఏళ్ళ క్రితం నాటిదని భావిస్తున్నారు. ఈ మమ్మి ఎలా వుందంటే పూర్తిగా ఎండిన కళ్ళు, దంతాలు, జుట్టుతో కూడుకుని వుంది. ధ్యానం చేస్తూ కూర్చున్న స్థితిలో వుంది ఈ మమ్మీ. హిమాచల్ ప్రదేశ్ లోని ఘయేన్ గ్రామంలో ఉన్నది. ఇది 50 నుండి 75 గృహాలతో ఉన్న ఒక చిన్న గ్రామం. ఈ గ్రామం సముద్ర మట్టానికి పది వేల అడుగుల ఎత్తులో ఉంది. ఈ ప్రాంతంలో పర్యాటక రంగం అంత ప్రజాదరణ పొందలేదు. ప్రఖ్యాతి ఈ గ్రామంలో మమ్మి ప్రసిద్ధి చెందింది. ఇంతకూ ఈ మమ్మీ ఎలా వచ్చిందంటే, ఇది అరవై మిలియన్ సంవత్సరాల క్రితం 45 సంవత్సరాల వయసులో మరణించిన మమ్మీ. 1970 లో భూకంపం తరువాత, స్పితి లోయలోని వివిధ భాగాలకు విస్తృతమైన నష్టాన్ని కలిగించింది. చాలా సమాధులు నాశనమయ్యాయి. తవ్వకం సమయంలో ఈ మమ్మీ అధికారికంగా కనుగొన బడింది ఈ మమ్మీ రహదారిపై పని చేస్తున్నప్పుడు ఇండో టిబెటన్ బోర్డర్ పోలీస్ ఐటిబిపి వారిచేత అనుకోకుండా గుర్తించబడింది. కొందరు గినియా గ్రామస్థులు ఈ మమ్మీకి పేరు పెట్టారు. అదేమంటే లామా. ఈ మమ్మీ గెలాగప్ప ప్రాంతంలోని సన్యాసి సాన్ఘే టెంజిన్ అని నమ్ముతారు. అధికారికంగా ఈ మమ్మీ పేరు సాంఘే టెంగ్న్ అని చెబుతారు. వందల సంవత్సరాల క్రితం ఈ శరీరాన్ని గుర్తించారు. 500 సంవత్సరాల వయస్సు ఈ మమ్మీ 1475వ సంవత్సరం నాటి పురాతన శరీరమని నమ్ముతారు. ఈ మమ్మీ కూర్చొన్న స్థానంలో ఉంటుంది. ఈ మమ్మీ శరీరం అస్పష్టంగా ఉంది. ఈ మమ్మీ వింత బెల్ట్స్ ధరించి ఉంది. ఈ బెల్ట్ వెనుక ఎముకను తగ్గిస్తుంది. ధ్యానంలో కూర్చున్నట్లు మమ్మీ కనిపిస్తుంది. సన్యాసి కొంతమంది సన్యాసులు ధ్యానం చేస్తున్నప్పుడు తమ మోకాళ్ళని అరెస్టు చేయడానికి ప్రత్యేకమైన బెల్టులను ఉపయోగిస్తారు. కాబట్టి అతను సన్యాసిగా కూడా అయివుంటాడని తేల్చి చెప్పారు. ఇలాఉండగా, ఈజిప్టులోని తూర్పు మల్లావిలో టు నా ఎల్‌ గెబల్‌ ప్రాంతంలో ఓ భారీ సమాధిని గుర్తించారు. దాదాపు తొమ్మిది మీటర్ల లోతైన గదులున్న ఈ సమాధిలో మొత్తం 50 మమ్మీలను గుర్తించారు. 
వాటిలో చిన్నపిల్లల శరీరాలను భద్రపర్చిన మమ్మీలు 12 ఉన్నాయని పురాతత్వ శాస్త్రవేత్తలు తెలిపారు. రోమన్‌ లేదా బైజాన్టియన్‌ కాలం నాటి మమ్మీలుగా శాస్త్రవేత్తలు భావిస్తున్నారు. 
50 మమ్మీల్లో 40 పూర్తిగా వెలికి తీశామని, వాటిపై పరిశోధనలు కొనసాగుతున్నాయని ఈజిప్టు పురావస్తు విభాగం సుప్రీం కౌన్సిల్‌ సెక్రటరీ జనరల్‌ ముస్తఫా వజీరీ తెలిపారు.  ఈ మమ్మీలను చాలా వరకు కుండల్లో భద్రపర్చారని, కొన్ని మమ్మీలపై నాటి భాషలో రాసిన విశేషాలు ఉన్నాయని, ఈజిప్షియన్‌ కాలంలో ఈ భాష సాధారణ ప్రజానికంలో వినియోగంలో ఉండేదని చెప్పారు. మిన్యా విశ్వవిద్యాలయం నేతృత్వంలో చేపట్టిన ఈ సంయుక్త కార్యక్రమంలో తొలిసారి ఈ మమ్మీలను కనుగొన్నారు.