మేము పూణే నగరం మొత్తం చూడటం అయ్యాక శనివార్ వాడ చూడటానికి వెళ్ళాం. ప్రతి రోజు ఈ మహల్ మీద నుంచే వెళ్ళిన రేపు చూద్దాము లే అని పక్కకు పెట్టాము. ఆలా చివరి రోజు చూసి ఆశ్చర్యం కు లోనయ్యం.
శనివార వాడ మహారాష్ట్రలోని పుణే నగర హృదయంలో నిలిచిన ఒక చరిత్రత్మాక కోట.శనివార్‌వాడ కేవలం ఒక పురాతన కోట కాదు. అది మరాఠా సామ్రాజ్య నిర్మాణ వైభవానికి, రాజకీయం–కళల సమ్మేళనానికి, శిల్పుల అపార ప్రతిభకు సజీవ సాక్ష్యం. కాలం దెబ్బలకు దాని అంతర్భాగాలు చాలావరకు కనుమరుగైనా, మిగిలిన గోడలు నేటికీ ఆనాటి నిర్మాణ నైపుణ్యాన్ని మన కళ్లముందు నిలుపుతాయి.
శనివార్‌వాడ నిర్మాణానికి పేష్వా బాజీరావు మొదటి పునాది వేశారు. 1730లో శనివారం రోజున నిర్మాణానికి శ్రీకారం చుట్టడం వల్ల దీనికి ‘శనివార్‌వాడ’ అనే పేరు ప్రసిద్ధి చెందిందని చరిత్ర చెబుతుంది. 1732లో ప్రధాన నిర్మాణం పూర్తయింది. పేష్వాల రాజకీయ అధికారానికి ఇది ప్రధాన కేంద్రంగా ఎదిగింది.
శనివార్‌వాడ ప్రత్యేకత దాని నిర్మాణ పదార్థాల్లోనే కనిపిస్తుంది. కోటకు బలమైన రాతి పునాది, భారీ గోడలు ఉన్నప్పటికీ, లోపలి రాజభవనాలు ప్రధానంగా ఇటుక, సున్నం, కలప వంటి పదార్థాలతో నిర్మించబడ్డాయి. ముఖ్యంగా కలపపై చేసిన సున్నితమైన చెక్కుబొమ్మలు, అలంకారాలు ఆనాటి శిల్పుల చేతివృత్తి నైపుణ్యాన్ని ప్రతిబింబించేవి.
గోడలపై, స్తంభాలపై, ద్వారాల చుట్టూ కనిపించిన అలంకరణల్లో పుష్పాలు, లతలు, జంతువులు, పౌరాణిక ఆకృతులు వంటి అంశాలను కళాత్మకంగా మలిచారు. నిర్మాణం కేవలం ఉపయోగకరంగా ఉండటమే కాకుండా, అందాన్ని కూడా ప్రతిబింబించేలా రూపుదిద్దుకుంది.
శనివార్‌వాడలోని దిల్లీ దర్వాజా అత్యంత ప్రసిద్ధి చెందిన ప్రవేశద్వారం. భారీ చెక్క తలుపులు, వాటిపై అమర్చిన ఇనుప ముళ్లు శత్రువుల ఏనుగుల దాడులను ఎదుర్కొనే రక్షణాత్మక ఆలోచనను తెలియజేస్తాయి.
ద్వారం పరిమాణం, దాని బలమైన నిర్మాణం, ప్రవేశ మార్గం అమరిక—ఇవన్నీ కలిపి చూస్తే ఆనాటి కోట నిర్మాణకర్తలు సౌందర్యంతో పాటు భద్రతకు ఎంత ప్రాధాన్యం ఇచ్చారో అర్థమవుతుంది.
శిల్పం, చిత్రకళ, ఉద్యానవనాల సమ్మేళనం
ఒకప్పుడు శనివార్‌వాడ అంతర్భాగం రాజభవనాల సముదాయంగా కళకళలాడేది. చెక్క స్తంభాలు, అలంకార పైకప్పులు, రంగురంగుల చిత్రాలు, అద్దాల అలంకరణలు, ఫౌంటెయిన్లు, ఉద్యానవనాలు—ఇవి దాని అంతర్గత సౌందర్యాన్ని పెంచేవి.
ప్రత్యేకంగా హజారీ కరంజే అనే భారీ ఫౌంటెన్‌ సముదాయం అప్పటి నిర్మాణ ప్రతిభకు నిదర్శనంగా నిలిచింది. నీటి ప్రవాహాన్ని కళాత్మకంగా వినియోగిస్తూ రాజభవన ప్రాంగణానికి ప్రత్యేక అందాన్ని అందించారు.
మేము పూణే వెళ్ళినప్పుడు రోజు కొక పర్యాటక ప్రదేశం చూస్తున్నాం. మా పర్యటన లో శనివార్ వాడ కూడా ఉన్నప్పటికీ మేము చూడటానికి ఇష్టపడలేదు. ఎందుకంటే నల్లగా మాడిపోయి మసి బొగ్గుల్లా ఉన్న గోడలు చూసి ఇష్టపడ లేదు ఏముంది లే చూడటానికి అనుకున్నాం. చివర లో టైం మిగిలితే చూద్దాం అని అనుకున్నాం. మేము చివర రోజు చూసాం అన్ని రాజా మహాల్ల లాగే ఉన్నది అనుకున్నాను కానీ బాజీరావు మస్తానీ సినిమా చూసాక చాలా చరిత్ర తెలిసింది.
శనివార్‌వాడ నిర్మాణాన్ని పరిశీలిస్తే ఆనాటి శిల్పులు కేవలం అందాన్ని మాత్రమే కాకుండా వాతావరణం, గాలి ప్రసరణ, వెలుతురు, రక్షణ వంటి అంశాలను కూడా పరిగణనలోకి తీసుకున్నారని తెలుస్తుంది. మందమైన గోడలు, ప్రాంగణాల అమరిక, కిటికీలు, ప్రవేశ మార్గాలు—ప్రతి అంశం ఒక ఆలోచనతో రూపొందించబడింది.
అంటే శనివార్‌వాడ కళకు మాత్రమే కాదు—ఆనాటి నిర్మాణ విజ్ఞానానికి కూడా ఒక పాఠశాల.
1828లో సంభవించిన భారీ అగ్నిప్రమాదం శనివార్‌వాడ అంతర్గత వైభవాన్ని తీవ్రంగా దెబ్బతీసింది. ఎన్నో అందమైన కలప నిర్మాణాలు, కళాఖండాలు నాశనమయ్యాయి. అయినప్పటికీ దాని రాతి గోడలు, ద్వారాలు, పునాదులు చరిత్రకు సాక్షులుగా మిగిలాయి —కాలం కళను చెరిపివేయగలదా?
శనివార్‌వాడ సమాధానం—కళాకారుడి చేతి ముద్రను పూర్తిగా చెరిపివేయడం కాలానికి కూడా సాధ్యం కాదు.
శనివార్‌వాడలోని ప్రతి రాయి ఒక కథ చెబుతుంది. ప్రతి ద్వారం ఒక యుగాన్ని గుర్తుచేస్తుంది. ప్రతి శిల్పరేఖ ఆనాటి కళాకారుడి ఊహాశక్తిని పరిచయం చేస్తుంది. కాలం దాని వైభవాన్ని కొంత కరిగించినా, మిగిలిన శిథిలాలు మరాఠా వాస్తుశిల్పపు గొప్పతనాన్ని నేటికీ ప్రకటిస్తున్నాయి.
శనివార్‌వాడ అంటే కేవలం గోడలు కాదు—
గతాన్ని వర్తమానంతో కలిపే ఒక శిల్పసేతువు.
శిథిలాల్లోనూ సౌందర్యాన్ని పలికించే ఒక చరిత్రకావ్యం.
రాళ్లలో నిలిచిపోయిన మరాఠా శిల్పుల సృజనాత్మక సంతకం.
addComments
కామెంట్‌ను పోస్ట్ చేయండి