సుమతీ శతకం-5:- సి.హెచ్.ప్రతాప్

 సుమతీ శతకం లోని 5 వ పద్యం:  
 అధరము కదలియు, గదలక
మధురములగు భాష లుడుగి మౌన వ్రతుడౌ
అధికార రోగ పూరిత
బధిరాంధక శవము జూడ బాపము సుమతీ!  
ఓ బుద్ధిమంతుడా! అధికార దాహం వలన తన పెదవులని కదిపి  కదపకుండా  మాట్లాడి,   మంచి మాటలు  మాట్లాడటానికి బదులు నిశ్శబ్దంగా ఉండే అధికారి, మూగ చెవిటి శవంతో సమానం. అటువంటి వారిని చూడటం కూడా ఒక పాపం. ఇందులో బద్ధెన మౌనాన్ని లేదా నిస్సార మౌనవ్రతాన్ని విమర్శిస్తూ, చిత్తశుద్ధితో కూడిన మాట్లాడే స్వభావాన్ని ప్రోత్సహిస్తున్నాడు.
అధరము కదలియు, గదలక మధురములగు భాష లుడుగి మౌన వ్రతుడౌ:
కొంతమంది వారి పెదాలు కదులుతుంటాయి గానీ, లోపల కనీసం ఒక్క మధురమైన, ఉపయోగకరమైన మాట కూడా ఉండదు. వారు మాట్లాడడం కాదు, మాట్లాడుతున్నట్టుగా నటించడమే చేస్తారు. ఇటువంటి వారు తాము మౌనవ్రతం పాటిస్తున్నట్లు భావించవచ్చు కానీ అది నిస్సారమైన, వ్యర్థ మౌనం మాత్రమే.
అధికార రోగ పూరిత బధిరాంధక శవము జూడ బాపము సుమతీ!:
ఇలాంటి వ్యక్తులు సాధారణంగా అధికారం మీద మోజు కలిగి ఉంటారు. వారు మౌనంగా ఉండడమా, మాట్లాడినా ఇతరుల పట్ల వివేకం లేనిదే ప్రవర్తిస్తారు. ఈ మౌనం అంతర్విద్యతో వచ్చిన మౌనం కాదు, మూర్ఖత్వం, అహంకారం కలగలిసిన మౌనం. వారి ప్రవర్తన బధిరుడి (వినలేని), అంధుడి (చూడలేని), శవం లాంటిదిగా ఉంటుంది – చైతన్యం లేని జీవన స్థితి. అటువంటి పరిస్థితిని చూసి బద్ధెన “బాపము సుమతీ!” అంటూ విచారం వ్యక్తం చేస్తున్నాడు.
వ్యర్థ మౌనం అనేది అవసరం లేని మౌనంగా చెప్పవచ్చు. ఇది జ్ఞానంతో నిండిన మౌనం కాకుండా, అహంకారం, అజ్ఞానం లేదా నిర్లక్ష్యం వల్ల ఏర్పడిన మౌనం. కొన్ని సందర్భాల్లో మాట్లాడాల్సిన చోట మాట్లాడకపోవడం వల్ల ఇతరులకు నష్టం కలగొచ్చు. మౌనం అనేది మంచి స్వభావ లక్షణమే కాని, అది సమయోచితంగా ఉండాలి. సత్యం చెప్పాల్సిన సమయంలో నిశ్శబ్దంగా ఉండటం అన్యాయాన్ని ప్రోత్సహించడమే. వ్యర్థ మౌనం మన వ్యక్తిత్వాన్ని చెడగొడుతుంది, సంబంధాలను దెబ్బతీయొచ్చు. కాబట్టి, మౌనాన్ని జ్ఞానంతో ఉపయోగించాలి కానీ, అనవసరంగా మౌనంగా ఉండటం ఎంత మాత్రం మంచిది కాదు.
ఈ పద్యం మనకు మౌనం విలువైనదే అయినా, అది జ్ఞానంతో, మంచితనంతో నిండినపుడు మాత్రమే ప్రభావవంతంగా ఉంటుందనేది బోధిస్తుంది. వ్యర్థ మౌనం, అహంకారపు మౌనం ఉపయోగించదనీ, ఇతరులను అగౌరవపరిచేలా ఉండకూడదని హెచ్చరిస్తుంది. మాట్లాడే మాటలు మధురంగా, పరులకు ఉపయోగపడేలా ఉండాలి. అనవసరంగా మౌనవ్రతాన్ని చేపట్టడం కాదు, అవసరమైనప్పుడు సరైన మాటను చెప్పగలిగే శక్తి ఉండాలన్నది ఈ పద్యంలో సారాంశం.