సుందరకాండము-19: -సి.హెచ్.ప్రతాప్

లఘుత్వే నోపపన్నం తద్విచిత్రం సాగరేఽపతత్ |

ద్రుమాణాం వివిథమ్ పుష్పం కపివాయు సమీరితమ్||53||

తారాశత మివాకాశం ప్రభభౌ స మహార్ణవః|

పుష్పౌఘే నానుబద్ధేన నానావర్ణేన వానరః |  ||54||

బభౌ మేఘ ఇవాకాశే విద్యుద్గణ విభూషితః|

తస్య వేగ సమధూతైః పుష్పైః తోయమదృశ్యత ||55||

తారాభి రభిరామాభి రుదితాభి రివామ్బరమ్|

తస్యామ్బర గతౌ బాహూ దదృశాతే ప్రసారితౌ ||56||

సుందరకాండలో హనుమంతుని సముద్రలంఘన ఘట్టం భారతీయ సాహిత్యంలో అపూర్వమైన వీరరస చిత్రణగా నిలిచిపోయింది. వాల్మీకి మహర్షి హనుమంతుని శక్తిని మాత్రమే కాదు, ప్రకృతిని సైతం స్పందింపజేసే అతని దివ్య ప్రభావాన్ని ఈ శ్లోకాల ద్వారా అద్భుతంగా వర్ణించారు. ఈ వర్ణనలో కవిత్వ మాధుర్యం, ప్రకృతి సౌందర్యం, భక్తి మహిమ సమన్వయమై కనిపిస్తాయి.

హనుమంతుడు మహేంద్ర పర్వతం నుండి ఆకాశంలోకి ఎగిరినప్పుడు అతని వేగానికి వృక్షాలు బలంగా కదిలిపోయాయి. వాటి పుష్పాలు గాలికి ఎగిరి సముద్రంలో రాలిపోయాయి. “కపివాయు సమీరితమ్” అనే పదం హనుమంతుని వేగాన్ని తెలియజేస్తుంది. అతని గమనం సాధారణ గాలి కాదు; ప్రకృతిని కదిలించే ప్రళయవాయువులా ఉంది. వృక్షాల నుండి రాలిన పుష్పాలు సముద్రంపై పరుచుకొని అద్భుత దృశ్యాన్ని సృష్టించాయి.

వాల్మీకి మహర్షి సముద్రాన్ని నక్షత్రాలతో నిండిన ఆకాశంతో పోల్చడం విశేషమైన కవితా సౌందర్యం. వివిధ వర్ణాల పుష్పాలు సముద్రంపై తేలుతూ ఉండటంతో అది నక్షత్రాలతో అలంకరించిన ఆకాశంలా కనిపించింది. “తారాశతమివాకాశం ప్రభభౌ స మహార్ణవః” అనే వాక్యం ఈ భావాన్ని అద్భుతంగా ప్రతిబింబిస్తుంది. ప్రకృతిలోని ప్రతి అంశం హనుమంతుని యాత్రకు సాక్ష్యమిస్తున్నట్లుగా అనిపిస్తుంది.

హనుమంతుని రూపం కూడా ఆ సమయంలో అపూర్వంగా దర్శనమిచ్చింది. పుష్పాల సమూహం అతని శరీరాన్ని అలంకరించడంతో, ఆకాశంలో మెరుపులతో అలంకరించిన మేఘంలా కనిపించాడు. “మేఘ ఇవాకాశే విద్యుద్గణ విభూషితః” అనే ఉపమానం అత్యంత సుందరమైనది. మేఘాలలో మెరుస్తున్న విద్యుత్తుల వలె పుష్పాల కాంతి హనుమంతుని రూపాన్ని ప్రకాశవంతంగా మార్చింది.

ఈ శ్లోకాలలో ప్రకృతి కేవలం నేపథ్యంగా మాత్రమే ఉండదు; హనుమంతుని కార్యానికి సహచరిగా మారుతుంది. సముద్రం, పుష్పాలు, గాలి, ఆకాశం — ఇవన్నీ అతని మహాకార్యాన్ని మహిమపరుస్తున్నాయి. భగవంతుని సేవలో నిమగ్నమైన మహాభక్తునికి ప్రకృతే సహకరిస్తుందని ఈ సందర్భం సూచిస్తుంది.

“తస్య వేగ సమధూతైః పుష్పైస్తోయమదృశ్యత” అనే వాక్యం హనుమంతుని వేగాన్ని మరింత గంభీరంగా తెలియజేస్తుంది. అతని వేగానికి సముద్ర జలాలు పుష్పాలతో కప్పబడి కనిపించకుండా పోయాయి. ఇది సాధారణ బలం కాదు; భక్తి ద్వారా పొందిన దివ్యశక్తి. శ్రీరాముని కార్యసిద్ధి కోసం హనుమంతుడు తన సంపూర్ణ శక్తిని వినియోగించాడు.

చివరి శ్లోకంలో హనుమంతుని విస్తారమైన బాహువులు ఆకాశంలో చాచినట్లుగా కనిపించాయి. ఆ దృశ్యం గరుత్మంతుని గమనం వలె మహోన్నతంగా ఉంది. ఆకాశాన్ని చీల్చుకుంటూ ముందుకు సాగుతున్న హనుమంతుడు భక్తి, ధైర్యం, ఆత్మవిశ్వాసానికి ప్రతీకగా నిలుస్తాడు.

ఈ శ్లోకాల ద్వారా వాల్మీకి మహర్షి హనుమంతుని కేవలం వీరుడిగా కాక, దైవశక్తి కలిగిన మహాభక్తునిగా చిత్రించారు. ప్రకృతి సౌందర్యాన్ని, భక్తి మహిమను, వీరత్వాన్ని ఒకే చిత్రంలో మేళవించిన ఈ వర్ణనలు సుందరకాండకు అపూర్వ కాంతిని అందించాయి.