సుందరకాండము-27: - సి.హెచ్.ప్రతాప్

సిషేవే చ తదా వాయూ రామకార్యార్థ సిద్ధయే|

ఋషయః తుష్టువుశ్చైనం ప్లవమానం విహాయసా ||85||

జగుశ్చ దేవ గన్ధర్వాః ప్రశంసంతో మహోజసమ్ |

నాగాశ్చ తుష్టువు ర్యక్షా రక్షాంసి విబుధాః ఖగాః ||86||

ప్రేక్ష్య సర్వే కపివరం సహసా విగత క్లమమ్|

తస్మిన్ ప్లవగ శార్దూలే ప్లవమానే హనూమతి ||87||

ఇక్ష్వాకుకుల మానార్థీ చిన్తయామాస సాగరః|

సాహాయ్యం వానరేంద్రస్య యది నాహం హనూమతః ||88||

హనుమంతుని మహోన్నత సేవాభావం – సుందరకాండ సందేశం

సుందరకాండలో హనుమంతుని సముద్రలంఘనం కేవలం ఒక శౌర్యగాథ మాత్రమే కాదు; అది భక్తి, ధైర్యం, సేవాభావం, దైవానుగ్రహం కలిసిన మహత్తర జీవన సందేశం. సిషేవే చ తదా వాయూ రామకార్యార్థ సిద్ధయే అనే శ్లోకంతో ప్రారంభమయ్యే ఈ భాగంలో ప్రకృతి మొత్తం శ్రీరామ కార్యసిద్ధికి సహకరిస్తున్న దృశ్యం కనిపిస్తుంది. హనుమంతుడు సముద్రాన్ని దాటి లంక వైపు ప్రయాణిస్తున్న వేళ వాయుదేవుడు అనుకూలంగా వీచాడు. ఇది ధర్మకార్యానికి ప్రకృతిశక్తులే తోడవుతాయని సూచిస్తుంది.

హనుమంతుడు ఆకాశమార్గంలో విహరిస్తూ ఉండగా ఋషులు, దేవతలు, గంధర్వులు, యక్షులు, నాగులు, పక్షులు అందరూ ఆయనను స్తుతించారు. జగుశ్చ దేవ గన్ధర్వాః ప్రశంసంతో మహోజసమ్ అనే వాక్యం హనుమంతుని పరాక్రమాన్ని మాత్రమే కాదు, ఆయనలోని దైవత్వాన్ని కూడా ప్రతిబింబిస్తుంది. ఒక మహోన్నత కార్యం కోసం తన శక్తిని అర్పించినవారిని ప్రపంచం గౌరవిస్తుందని ఈ సంఘటన తెలియజేస్తుంది.

హనుమంతుని యాత్రలో ముఖ్యమైన అంశం అలసటను జయించడం. ప్రేక్ష్య సర్వే కపివరం సహసా విగత క్లమమ్ అనే పదబంధం ఆయనలోని అచంచల సంకల్పాన్ని తెలియజేస్తుంది. సాధారణంగా మనిషి గొప్ప కార్యం ప్రారంభించినప్పుడు అనేక అవరోధాలు ఎదురవుతాయి. శారీరక శ్రమ, మానసిక ఒత్తిడి, అనిశ్చితి వంటి పరిస్థితులు వెనక్కి లాగుతాయి. కాని లక్ష్యం పవిత్రమైతే ఆత్మబలం పెరుగుతుంది. హనుమంతుని యాత్ర దీనికే నిదర్శనం.

ఈ సందర్భంలో సముద్రుడి ఆలోచన అత్యంత గొప్పది. ఇక్ష్వాకుకుల మానార్థీ చిన్తయామాస సాగరః అని వర్ణించిన విధంగా సముద్రుడు ఇక్ష్వాకువంశ గౌరవాన్ని కాపాడాలనే భావనతో హనుమంతునికి సహాయం చేయాలని సంకల్పించాడు. ఇక్కడ ఒక లోతైన ధార్మిక సందేశం దాగి ఉంది. ధర్మపక్షాన నిలిచినవారికి సమాజం సహకరించాలి. ఒక మహత్తర లక్ష్యం కోసం ప్రయాణిస్తున్నవారిని అడ్డుకోవడం కాదు, ప్రోత్సహించడం సమాజ ధర్మం.

సుందరకాండలోని ఈ ఘట్టం సేవా భావానికి అపూర్వమైన ప్రతీక. హనుమంతుడు తన వ్యక్తిగత కీర్తి కోసం కాకుండా శ్రీరాముని కార్యసిద్ధి కోసం పనిచేశాడు. రామకార్యార్థ సిద్ధయే అనే భావం నిష్కామకర్మ సిద్ధాంతాన్ని తెలియజేస్తుంది. ఫలాపేక్ష లేకుండా చేసిన సేవే నిజమైన సేవ. అందుకే హనుమంతుడు భక్తుల హృదయాల్లో చిరస్థాయిగా నిలిచాడు.

ఈ శ్లోకాలలో మరో ముఖ్యమైన సందేశం ఐక్యత. దేవతలు, ఋషులు, గంధర్వులు, యక్షులు, ప్రకృతి శక్తులు అన్నీ ఒకే ధర్మకార్యానికి మద్దతు పలికాయి. సమాజంలో సత్సంకల్పం ఉన్నప్పుడు భిన్న శక్తులు కూడా ఏకమవుతాయి. దేశాభివృద్ధి, ధర్మరక్షణ, సమాజ శ్రేయస్సు వంటి మహోన్నత లక్ష్యాలకు అందరూ కలిసికట్టుగా కృషి చేయాలనే భావన ఇందులో స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది.

హనుమంతుని సముద్రలంఘనం మనిషి ఆత్మవిశ్వాసానికి ప్రతీక. అసాధ్యమనే భావనను చెరిపేసి, భక్తి మరియు ధర్మబలంతో ఎలాంటి లక్ష్యాన్నైనా సాధించవచ్చని ఈ ఘట్టం బోధిస్తుంది. అందుకే సుందరకాండ కేవలం ఇతిహాస కథనం కాదు; అది జీవన మార్గదర్శకం. హనుమంతుని సేవాభావం, అచంచల నమ్మకం, ధర్మనిష్ఠ ప్రతి తరానికీ ఆదర్శప్రాయంగా నిలుస్తాయి.