“తదిదం గన్ధవత్ స్వాదు కన్దమూలఫలమ్ బహు|
తదాస్వాద్య హరిశ్రేష్ఠ విశ్రాన్తోఽనుగమిష్యసి ||117||
అస్మాకమపి సంబంధః కపిముఖ్య త్వయాఽస్తివై |
ప్రఖ్యాతః త్రిషు లోకేషు మహాగుణ పరిగ్రహః ||118||
వేగవన్తః ప్లవన్తో యే ప్లవగామారుతాత్మజః|
తేషాం ముఖ్యతమః మన్యే త్వామహం కపికుంజర||119||
అతిథిః కిల పూజార్హః ప్రాకృతోఽపి విజానత|
ధర్మం జిజ్ఞాసమానేన కిం పునస్త్వాదృశో మహాన్ ||120||”
ఈ శ్లోకాలు శ్రీమద్రామాయణంలోని సుందరకాండలో వచ్చినవి. వీటిలో వానరులు హనుమంతుడిని గౌరవంతో ఆహ్వానిస్తూ అతిథి సత్కార మహిమను తెలియజేస్తున్నారు. భారతీయ సంస్కృతిలో అతిథిని దేవునితో సమానంగా భావించే సంప్రదాయం ఎంతో పురాతనమైనది. “అతిథి దేవో భవ” అనే వాక్యం మన సంస్కృతికి మూలస్తంభం. ఈ శ్లోకాలలో కూడా అదే భావం స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది.
మొదటి శ్లోకంలో వానరులు హనుమంతుడికి సుగంధభరితమైన కందమూలఫలాలను సమర్పిస్తున్నారు. “ఇవి ఎంతో రుచికరమైనవి, వీటిని సేవించి విశ్రాంతి తీసుకొని తరువాత ప్రయాణం కొనసాగించండి” అని ప్రేమతో చెబుతున్నారు. ఇది కేవలం ఆహారాన్ని అందించడం మాత్రమే కాదు; అలసటతో వచ్చిన అతిథికి ఆదరణ, ప్రేమ, కరుణ చూపించడం. భారతీయ సంస్కృతిలో భోజనం పెట్టడం ఒక పుణ్యకార్యంగా భావించబడింది.
రెండవ శ్లోకంలో హనుమంతుడి గొప్పతనాన్ని వానరులు ప్రశంసిస్తున్నారు. “మూడు లోకాలలో ప్రసిద్ధి చెందిన మహాగుణ సంపన్నుడైన మీతో మాకు సంబంధం ఉండడం గర్వకారణం” అని చెబుతున్నారు. ఇది వినయం మరియు సత్సంబంధాల ప్రాముఖ్యతను తెలియజేస్తుంది. గొప్పవారిని గౌరవించడం ద్వారా మనలో కూడా మంచి గుణాలు పెరుగుతాయి.
మూడవ శ్లోకంలో హనుమంతుడి శౌర్యం, వేగం, ప్రతిభను ప్రశంసించారు. “వేగంగా దూకగల వానరులందరిలో మీరు శ్రేష్ఠులు” అని కొనియాడారు. హనుమంతుడు కేవలం బలవంతుడు మాత్రమే కాదు; భక్తి, ధైర్యం, వినయం కలిగిన మహావీరుడు. సీతామాతను వెతకడానికి సముద్రాన్ని దాటిన ఆయన సంకల్పబలం ప్రపంచానికి ఆదర్శం.
నాలుగవ శ్లోకం ఈ భాగానికి హృదయం వంటిది. “సాధారణ వ్యక్తి కూడా అతిథిని గౌరవించాలి అని ధర్మం చెబుతోంది. మరి మీలాంటి మహనీయుడిని ఎంతగా గౌరవించాలో చెప్పనక్కరలేదు” అని వానరులు అంటున్నారు. ఇది భారతీయ ధర్మంలో అతిథి సత్కారానికి ఉన్న ప్రాధాన్యతను తెలియజేస్తుంది.
తైత్తిరీయ ఉపనిషత్తులో “మాతృదేవో భవ, పితృదేవో భవ, ఆచార్యదేవో భవ, అతిథిదేవో భవ” అని చెప్పబడింది. అంటే తల్లి, తండ్రి, గురువు, అతిథిని దేవునితో సమానంగా భావించాలని ఉపదేశం. మహాభారతంలో కూడా విదురుడు శ్రీకృష్ణుడిని ఎంతో భక్తితో ఆహ్వానించి సత్కరించాడు. అతిథి సత్కారం ధనంతో కాదు, మనసుతో చేయాలని ఈ ఉదాహరణలు తెలియజేస్తాయి.
స్వామి వివేకానందుడు “మనిషికి సేవ చేయడం దేవునికి సేవ చేయడమే” అని చెప్పారు. మహాత్మా గాంధీ కూడా ప్రేమ, వినయం, సేవాభావం ఉన్న చోటే నిజమైన ధర్మం ఉంటుందని పేర్కొన్నారు. ఈ మహనీయుల బోధనలు కూడా ఈ శ్లోకాల భావానికి అనుగుణంగా ఉన్నాయి.
ఈ శ్లోకాలు మనకు వినయం, అతిథి గౌరవం, సేవాభావం, సత్సంబంధాల విలువను నేర్పుతున్నాయి. నేటి సమాజంలో మనుషులు స్వార్థంతో జీవిస్తున్న సమయంలో ఈ బోధనలు ఎంతో అవసరం. మన ఇంటికి వచ్చిన వారిని ప్రేమతో ఆహ్వానించడం, వారికి సహాయం చేయడం, గౌరవించడం భారతీయ సంస్కృతికి ప్రత్యేకత.
మొత్తానికి ఈ శ్లోకాలు కేవలం హనుమంతుడి గొప్పతనాన్ని మాత్రమే కాకుండా, భారతీయ ధర్మంలో అతిథి సత్కారానికి ఉన్న అత్యున్నత స్థానాన్ని తెలియజేస్తున్నాయి. ప్రతి మనిషి ఈ బోధనలను జీవితంలో ఆచరిస్తే సమాజంలో ప్రేమ, గౌరవం, ఐకమత్యం పెరుగుతాయి.
addComments
కామెంట్ను పోస్ట్ చేయండి