ద్రుపద పరాభవం: - సి.హెచ్.ప్రతాప్

 పాంచాల దేశాన్ని పరిపాలించే ద్రుపద మహారాజు అపారమైన ఐశ్వర్యం, బలమైన సైనిక శక్తి కలిగినవాడు. అతని మనస్సులో అహంకారం, గర్వం ఎక్కువగా ఉండేవి. బాల్యంలో ద్రోణాచార్యుడు, ద్రుపదుడు ఒకే ఆశ్రమంలో విద్యాభ్యాసం చేశారు. ఆ రోజుల్లో వారిద్దరూ ప్రాణస్నేహితులు. ఒకరిని విడిచి ఒకరు ఉండలేనంతటి గాఢమైన అనుబంధం వారి మధ్య ఉండేది. విద్యాభ్యాసం ముగిసే సమయంలో ద్రుపదుడు ద్రోణుడితో, తనకు రాజ్యం లభించిన తర్వాత సగం రాజ్యాన్ని స్నేహపూర్వకంగా ఇస్తానని మాట ఇచ్చాడు.
కాలక్రమంలో ద్రుపదుడు పాంచాల దేశానికి రాజు అయ్యాడు. ద్రోణాచార్యుడు పేదరికంలో మగ్గిపోయాడు. తన కుమారుడైన అశ్వత్థామకు కనీసం పాలు కూడా కొనివ్వలేని దైన్య స్థితి ద్రోణుడికి ఏర్పడింది. అప్పుడు ద్రోణుడు తన బాల్య స్నేహితుడిచ్చిన మాటను గుర్తు చేసుకుని పాంచాల రాజ్యానికి వెళ్లాడు. ద్రుపదుడి కొలువులో అడుగుపెట్టి, తన స్నేహాన్ని గుర్తు చేశాడు. ఐశ్వర్య గర్వంతో కళ్లు మూసుకుపోయిన ద్రుపదుడు ద్రోణుడిని అవమానించాడు. భాగ్యవంతుడికి దరిద్రుడితో స్నేహం ఏమిటని ప్రశ్నించాడు. సమాన హోదా ఉన్నవారి మధ్యనే స్నేహం సాధ్యమవుతుందని, యాచకుడైన ద్రోణుడితో తనకు ఎలాంటి స్నేహం లేదని సభాముఖంగా అవహేళన చేశాడు. ఆ ఘోర అవమానంతో ద్రోణుడి గుండె రగిలిపోయింది. ఎలాగైనా ద్రుపదుడి గర్వాన్ని అణచాలని ప్రతిజ్ఞ చేసి హస్తినాపురానికి చేరుకున్నాడు. అక్కడ భీష్ముడి అనుమతితో కౌరవ పాండవులకు అస్త్రవిద్యలను నేర్పించే గురువుగా మారాడు.
సంవత్సరాలు గడిచాయి. కౌరవులు, పాండవులు ద్రోణాచార్యుడి వద్ద సకల ధనుర్విద్యలను, దివ్యాస్త్రాలను అభ్యసించి అజేయమైన వీరులుగా ఎదిగారు. విద్యాభ్యాసం పూర్తయిన తర్వాత గురుదక్షిణ సమర్పించే సమయం వచ్చింది. ద్రోణాచార్యుడు తన శిష్యులందరినీ పిలిపించాడు. ఆయన కళ్లలో ద్రుపదుడు చేసిన అవమానపు దృశ్యం కదలాడింది. ఆయన శిష్యులతో ఇలా అన్నాడు. "నా ప్రియ శిష్యులారా! మీరు నా వద్ద పొందిన విద్యకు ప్రతిఫలంగా నాకు ఒకే ఒక గురుదక్షిణ కావాలి. పాంచాల రాజు ద్రుపదుడు నన్ను తీవ్రంగా అవమానించాడు. మీరు ఆ పాంచాల దేశంపై దండెత్తి, ద్రుపదుడిని యుద్ధంలో ఓడించి, అతడిని సజీవంగా బంధించి నా పాదాల చెంత నిలబెట్టాలి. ఇదే నాకు మీరు ఇచ్చే నిజమైన గురుదక్షిణ."
గురువు ఆజ్ఞను వినగానే దుర్యోధనుడు, కర్ణుడు, శకుని, దుశ్శాసనుడు మొదలైన కౌరవ వీరులు అపరిమితమైన చతురంగ బలాలతో, తమ అస్త్రశస్త్రాల నైపుణ్యాన్ని చాటుకోవాలనే ఉత్సాహంతో, మొదటగా పాంచాల దేశంపై దాడి చేశారు. హస్తినాపురపు భారీ సైన్యం సింహనాదాలు చేస్తూ పాంచాల సరిహద్దులను ముంచెత్తింది. కౌరవులు తమ సంఖ్యాబలంతో పాంచాల రాజధానిని సులభంగా ముట్టడించవచ్చని భావించారు. అయితే, పాంచాల రాజు ద్రుపదుడు సామాన్యుడు కాదు; ఆయన అపారమైన యుద్ధానుభవం, వ్యూహరచనా చాతుర్యం కలిగిన మహారథుడు. కౌరవ సైన్యం తన నగర ప్రాకారాలను సమీపించగానే, ద్రుపద మహారాజు స్వయంగా రణరంగంలోకి దూకాడు. ఆయన సంధించిన అగ్నిబాణాలు, నారాచాలు కౌరవ సేనలను దహించివేశాయి. కర్ణుడు, దుర్యోధనుడు ఎంతగా ప్రయత్నించినప్పటికీ, ద్రుపదుడి బాణ వర్షం ముందు వారి అస్త్రాలు నిలబడలేకపోయాయి. ద్రుపదుడు తన పరాక్రమంతో కౌరవ సైన్యాన్ని, ఏనుగులను, గుర్రాలను దారుణంగా దెబ్బతీసి, వారి గర్వాన్ని అణచివేస్తూ రణరంగంలో చెల్లాచేదురు చేశాడు. తీవ్రమైన గాయాలతో, అవమాన భారంతో దుర్యోధనుడు, అతని సోదరులు యుద్ధరంగంలో ఓటమిని చవిచూసి ప్రాణాలు దక్కించుకోవడానికి వెనుతిరిగారు. కౌరవుల పరాజయం తర్వాత, గురుభక్తితో నిండిన అర్జునుడు రంగంలోకి దిగాడు. తన సోదరులైన భీమ, నకుల, సహదేవులను తోడుగా తీసుకుని, ఎటువంటి ఆర్భాటాలు లేకుండా నిశ్శబ్దంగా, అత్యంత వ్యూహాత్మకంగా పాంచాల నగరంలోకి ప్రవేశించాడు. భీముడు తన గదాఘాతాలతో శత్రువుల రక్షణ వలయాలను బద్దలు కొడుతుండగా, నకుల సహదేవులు ఇరువైపులా రక్షణగా నిలిచారు. గాండీవధారి అయిన అర్జునుడి రథం శత్రుసైన్యాల మధ్య కాలయముడిలా కదిలింది; అతని వింటినుండి వెలువడిన శరపరంపరలు పాంచాల సైనికులకు దిక్కుతోచకుండా చేశాయి.
ద్రుపద మహారాజు తన రథంపై వచ్చి అర్జునుడిని ఎదుర్కొన్నాడు. ఇద్దరి మధ్య భీకరమైన పోరాటం ప్రారంభమైంది. రణరంగం అంతా శంఖనాదాలు, టంకార ధ్వనులతో మారుమోగింది. ద్రుపదుడు అత్యంత క్రోధంతో తీక్షణమైన దివ్యాస్త్రాలను ప్రయోగించగా, ఆకాశమంతా బాణాలతో నిండిపోయింది. అయితే, ద్రుపదుడు సంధించిన ఆ బాణాలను అర్జునుడు తన శరవేగంతో గాల్లోనే ముక్కలు చేశాడు. అర్జునుడి అస్త్రకౌశలం చూసి పాంచాల యోధులు నిర్ఘాంతపోయారు. అర్జునుడి గాండీవం నుండి వెలువడే బాణాలు పాంచాల సైన్యాన్ని ముంచెత్తాయి. శత్రువుల కవచాలు బద్దలవుతూ, రథాలు విరిగిపడుతూ రణభూమి అంతా కలకలం రేగింది. అర్జునుడు ఏకకాలంలో వందలాది బాణాలను కురిపిస్తూ ద్రుపదుడి రక్షణ వలయాన్ని ఛేదించాడు. ద్రుపదుడి రథానికి ఉన్న పతాకాన్ని, విల్లును అర్జునుడు క్షణాల వ్యవధిలో ముక్కలు చేశాడు. ద్రుపదుడు ఆశ్చర్యపోయాడు. ఎందరో ప్రసిద్ధ వీరులను ఓడించిన తనను ఒక యువకుడు ఈ విధంగా ప్రతిఘటించడం, తన అస్త్రాలన్నింటినీ వ్యర్థం చేయడం అతడు ఊహించలేదు. తన పరాక్రమానికి ఎదురునిలిచిన ఆ యువకుడి ధైర్యానికి ద్రుపదుడి మనస్సులో భయం, ఆశ్చర్యం ఒకేసారి కలిగాయి.
"యువకుడా! నీ బాణ విన్యాసం అద్భుతం. నీ విలువిద్య నన్ను ఆకట్టుకుంది. కానీ పాంచాల రాజును బంధించడం అంత సులువు కాదు. నా శౌర్యాన్ని తక్కువగా అంచనా వేయకు" అని ద్రుపదుడు గర్జించాడు.
అర్జునుడు ఏమాత్రం చలించకుండా ప్రశాంతంగా, గంభీరమైన స్వరంతో సమాధానమిచ్చాడు. "మహారాజా! అహంకారం మనిషి కళ్లను కప్పేస్తుంది. గురువును, స్నేహితుడిని అవమానించినప్పుడే మీ పతనం ప్రారంభమైంది. నా గురువుగారి పాదాల చెంత మీ గర్వాన్ని దించడానికి నా గాండీవం సిద్ధంగా ఉంది. శౌర్యం మాటల్లో కాదు, చేతల్లో చూపించాలి. యుద్ధరంగంలో ప్రగల్భాలు పలికే సమయం ముగిసింది."
ఆ మాటలతో ద్రుపదుడు మరొక విల్లును అందుకుని తీవ్రమైన బాణ వర్షాన్ని కురిపించాడు. కానీ అర్జునుడు పట్టుదలతో తన రథాన్ని ద్రుపదుడి రథానికి అత్యంత సమీపంలోకి పోనిచ్చాడు. అర్జునుడు మరింత తీవ్రంగా పోరాడి, అర్ధచంద్ర బాణాలతో ద్రుపదుడి గుర్రాలను, రథసారథిని పడగొట్టాడు. రథం విరిగి నేలకూలడంతో ద్రుపదుడు భూమిపైకి దూకాడు. ఏకాకిగా, నిరాయుధుడైన ద్రుపదుడిపైకి అర్జునుడు సింహంలా ఉరికి, మెరుపు వేగంతో అతడిని పట్టుకుని పాశాలతో బంధించాడు. పాంచాల సైన్యం అంతా చూస్తుండగానే, ద్రుపదుడిని రథంపై ఉంచి అత్యంత రక్షణ మధ్య హస్తినాపురంలోని ద్రోణాచార్యుడి ఆశ్రమానికి తీసుకువచ్చాడు.
ఒకప్పుడు సింహాసనంపై కూర్చుని అహంకారంతో మాట్లాడిన ద్రుపదుడు, ఇప్పుడు ద్రోణుడి పాదాల చెంత బంధీగా నిలబడ్డాడు. ద్రోణాచార్యుడు ద్రుపదుడి వైపు చూసి నవ్వి, అతని బంధనాలను విప్పమన్నాడు. ద్రోణుడు ద్రుపదుడిని దగ్గరకు తీసుకుని ఇలా అన్నాడు: "ద్రుపద మహారాజా! ఒకప్పుడు నన్ను చూసి దరిద్రుడివని, రాజులతో సమాన హోదా లేనివాడివని ఈసడించుకున్నావు. రాజులకు రాజులతోనే స్నేహం కుదురుతుందని పలికావు. ఇప్పుడు నీ రాజ్యం నా అధీనంలో ఉంది. నీ ప్రాణాలు నా చేతుల్లో ఉన్నాయి. కానీ నేను నీలాంటి అహంకారిని కాను. మన పాత స్నేహాన్ని నేను మరువలేదు. అందుకే నీ ప్రాణాలను తీయడం లేదు. రాజుతోనే రాజు స్నేహం చేయాలన్న నీ నియమాన్ని గౌరవిస్తూ, నీ రాజ్యాన్ని రెండు భాగాలుగా చేస్తున్నాను. భాగీరథీ నదికి దక్షిణంగా ఉన్న భాగాన్ని నీకు ఇస్తున్నాను, ఉత్తర భాగాన్ని నా వద్ద ఉంచుకుంటున్నాను. ఇప్పుడు మనమిద్దరం సమాన హోదా గల రాజులం అయ్యాం. ఇప్పటికైనా నీవు నన్ను నీ స్నేహితుడిగా అంగీకరిస్తావని ఆశిస్తున్నాను."