కర్మయోగం: - సి.హెచ్.ప్రతాప్

 భగవద్గీతలో వివరించిన జీవన మార్గాలలో కర్మయోగం అత్యంత ప్రాముఖ్యమైనది, ఆచరణాత్మకమైనది. ప్రతి మనిషి నిరంతరం ఏదో ఒక పని చేస్తూనే ఉంటాడు. శ్వాస పీల్చడం, ఆలోచించడం కూడా కర్మల కిందకే వస్తాయి. కర్మలు చేయకుండా ఎవరూ క్షణకాలం కూడా బ్రతకలేరు. అయితే ఏ పనిని ఎలా చేయాలో, ఏ భావనతో చేయాలో నేర్పే శాస్త్రమే కర్మయోగం. సమాజంలో బంధాల నుంచి, బాధ్యతల నుంచి పారిపోవడం మోక్షం కాదు, ఉన్న చోటే ఉంటూ తన విధులను సక్రమంగా నిర్వహించడమే అసలైన యోగం.
కర్మయోగానికి ప్రాథమిక సూత్రం ఆశ నిరాశలకు అతీతంగా పని చేయడం. సాధారణంగా మనిషి ఏ పని చేసినా ప్రతిఫలాన్ని ఆశిస్తాడు. లాభం వస్తే సంతోషిస్తాడు, నష్టం వస్తే కుంగిపోతాడు. ఈ మానసిక స్థితి మనిషికి నిరంతర అశాంతిని కలిగిస్తుంది. కర్మయోగం ఈ బంధం నుంచి విముక్తిని ప్రసాదిస్తుంది. పని చేయడం మాత్రమే నీ చేతుల్లో ఉంది, దాని ఫలితంపై నీకు అధికారం లేదు. ఫలితాన్ని దైవానికి లేదా ప్రకృతికి వదిలేసి, వర్తమానంలో పూర్తి ఏకాగ్రతతో బాధ్యతను నెరవేర్చడమే కర్మయోగి లక్షణం. ఫలితంపై ఆశ లేనప్పుడు ఓటమి భయం ఉండదు, గెలుపు అహంకారం రాదు.
ఈ మార్గంలో స్వార్థ రహిత సేవే పరమార్థం. కేవలం నా కోసం, నా కుటుంబం కోసం మాత్రమే బ్రతకడం పశుప్రవృత్తి అవుతుంది. సమాజ శ్రేయస్సును కాంక్షిస్తూ, లోకకల్యాణం కోసం చేసే ప్రతి పనీ కర్మయోగంగా మారుతుంది. సమాజంలో ఒక ఉపాధ్యాయుడు, ఒక వైద్యుడు, ఒక కార్మికుడు తమ విధులను లంచాలకు, స్వార్థ ప్రయోజనాలకు లొంగకుండా, నిబద్ధతతో నిర్వహిస్తే వారు కర్మయోగులే అవుతారు. చేసే పని చిన్నదా పెద్దదా అనేది ముఖ్యం కాదు, ఏ భావనతో చేస్తున్నామనేదే ముఖ్యం. భగవంతుడికి సమర్పణ భావంతో చేసే చిన్న పని అయినా సరే, అది మనిషి అంతఃకరణను శుద్ధి చేస్తుంది.
కర్మయోగం మనిషికి మానసిక బలాన్ని, సమత్వాన్ని ఇస్తుంది. సుఖదుఃఖాలు, జయాపజయాలు, నిందాస్తుతులను సమానంగా స్వీకరించే నైపుణ్యం దీనివల్ల అలవడుతుంది. బాధ్యతల నుంచి పారిపోయే బద్ధకాన్ని కర్మయోగం అంగీకరించదు. అది మనిషిని నిరంతరం కార్యోన్ముఖుడిని చేస్తుంది. ఆసక్తితో, ఆనందంతో చేసే పనుల వల్ల ఒత్తిడి దూరమవుతుంది. కర్మల వలన కలిగే పాపపుణ్యాల బంధాలు మనిషిని చుట్టుముట్టవు. తామరాకుపై నీటిబొట్టులా సంసారంలో ఉంటూనే నిర్లిప్తంగా జీవించడం సాధ్యమవుతుంది.
సమ సమాజ నిర్మాణానికి, వ్యక్తిగత వికాసానికి కర్మయోగం ఒక అద్భుతమైన మార్గం. ప్రతి ఒక్కరూ తమ తమ రంగాలలో స్వధర్మాన్ని చిత్తశుద్ధితో పాటించినప్పుడు సమాజం ప్రగతి పథంలో పయనిస్తుంది. స్వార్థం వీడి, కర్తవ్య నిర్వహణనే దైవంగా భావించి జీవించడమే మానవ జన్మకు సార్థకత.