మన పుణ్య క్షేత్రాలు -111: డా:సి.హెచ్.ప్రతాప్

 

కస్తూరి తిలకం లలాటఫలకే వక్షస్థలే కౌస్తుభం ।
నాసాగ్రే నవమౌక్తికం కరతలే వేణుం కరే కంకణమ్ ॥
సర్వాంగే హరిచందనం సులలితం కంఠే చ ముక్తావళీ ।
గోపస్త్రీ పరివేష్టితో విజయతే గోపాలచూడామణిః ॥
ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని చిత్తూరు జిల్లాలో వెలసిన కార్వేటినగరం శ్రీ వేణుగోపాలస్వామి ఆలయం వైష్ణవ సంప్రదాయానికి చెందిన ప్రసిద్ధ పుణ్యక్షేత్రం. తిరుపతికి సుమారు 58 కిలోమీటర్లు, పుత్తూరుకు సుమారు 12 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న ఈ దేవాలయం శ్రీకృష్ణుని భక్తులకు అత్యంత పవిత్ర దర్శనస్థలంగా ప్రసిద్ధి చెందింది. వేణువును ఆలపిస్తూ జగత్తును ఆనందంలో ముంచెత్తిన శ్రీకృష్ణుడు ఇక్కడ వేణుగోపాలస్వామి రూపంలో కొలువై ఉన్నాడు. శ్రీమహావిష్ణువు దశావతారాలలో ఎనిమిదవ అవతారమైన శ్రీకృష్ణుని దివ్యస్వరూపంగా ఈ స్వామిని భక్తులు ఆరాధిస్తారు. ప్రశాంతమైన ఆలయ వాతావరణం, ఆధ్యాత్మిక స్పందన, సాంప్రదాయ పూజావిధానాలు యాత్రికులకు దివ్యానుభూతిని కలిగిస్తాయి.
ఈ ఆలయ నిర్మాణం వెంకటరాజ వంశానికి చెందిన వెంకటపెరుమాళ్ మహారాజు కాలంలో జరిగినట్లు చారిత్రక ఆధారాలు తెలియజేస్తున్నాయి. ఒకప్పుడు వైభవోపేతమైన సంస్థానంగా పేరొందిన కార్వేటినగరం, సాంస్కృతిక, ఆధ్యాత్మిక కేంద్రంగా వెలుగొందింది. ఆ వైభవానికి నేటికీ ఈ దేవాలయం సజీవ సాక్ష్యంగా నిలుస్తోంది. ఆలయ నిర్మాణశైలి, గోపురాలు, మండపాలు, శిల్పకళా వైభవం విజయనగర యుగపు కళానైపుణ్యాన్ని ప్రతిబింబిస్తాయి. ప్రతి శిల్పం పురాణగాథలను, వైష్ణవ సంప్రదాయ వైభవాన్ని చాటుతూ భక్తులను ఆకట్టుకుంటుంది.
ఆలయ గర్భగుడిలో శ్రీ వేణుగోపాలస్వామి వారి ఇరువైపులా రుక్మిణీదేవి, సత్యభామాదేవి కొలువై భక్తులకు దివ్యదర్శనం ఇస్తారు. ఈ విగ్రహాలను నారాయణవనం నుంచి తీసుకువచ్చి ప్రతిష్ఠించినట్లు స్థలపురాణం పేర్కొంటుంది. ఆలయ ప్రాంగణంలో శ్రీరాముడు, సీతాదేవి, లక్ష్మణస్వామి, ఆంజనేయస్వామి, పార్థసారథి, రేణుకా పరమేశ్వరి, అవనాక్షమ్మ వారికి ప్రత్యేక సన్నిధులు ఉన్నాయి. ఆలయానికి ఆనుకుని ఉన్న పవిత్ర తీర్థం స్కంద పుష్కరిణిగా ప్రసిద్ధి చెందింది. ఈ పుష్కరిణిలో స్నానం చేసి స్వామిని దర్శిస్తే పుణ్యఫలాలు లభిస్తాయని భక్తుల విశ్వాసం. పుష్కరిణి పరిసరాల ప్రశాంతత యాత్రికులకు మనశ్శాంతిని ప్రసాదిస్తుంది.
ఈ ఆలయంలో వైఖానస ఆగమ సంప్రదాయం ప్రకారం నిత్యపూజలు, అర్చనలు, నైవేద్యాలు అత్యంత శాస్త్రోక్తంగా నిర్వహించబడుతున్నాయి. ప్రతిరోజూ సుప్రభాత సేవ నుంచి ఏకాంత సేవ వరకు వివిధ కైంకర్యాలు భక్తిశ్రద్ధలతో జరుగుతాయి. సంవత్సరంలో శ్రీకృష్ణ జన్మాష్టమి, ఉట్లోత్సవం, బ్రహ్మోత్సవాలు, వైకుంఠ ఏకాదశి, ఉగాది, సంక్రాంతి వంటి పర్వదినాలను అత్యంత వైభవంగా నిర్వహిస్తారు. ఈ సందర్భంగా వేలాది మంది భక్తులు పాల్గొని స్వామివారి కృపకు పాత్రులవుతారు. ఉత్సవాల సమయంలో ఆలయం విద్యుద్దీపాల అలంకరణతో మరింత శోభాయమానంగా మారి భక్తులను ఆకర్షిస్తుంది.
ఈ దేవాలయానికి తెలుగు సాహిత్య, సంగీత రంగాల్లో కూడా విశిష్టమైన స్థానం ఉంది. పద్దెనిమిదవ శతాబ్దానికి చెందిన ప్రముఖ తెలుగు కవి సారంగపాణి కార్వేటినగరం వేణుగోపాలస్వామిని స్తుతిస్తూ అనేక పదాలను రచించారు. మాధుర్యభక్తితో నిండిన ఆయన పదాలు కర్ణాటక సంగీత సంప్రదాయంలో చిరస్థాయిగా నిలిచాయి. ముద్రిత రూపంలో సుమారు రెండువందల పదాలు నేటికీ అందుబాటులో ఉండటం ఈ క్షేత్ర సాహిత్య వారసత్వానికి నిదర్శనం. సంగీతం ద్వారా భక్తిని ప్రజల్లో విస్తరింపజేసిన క్షేత్రంగా ఈ ఆలయానికి ప్రత్యేక గుర్తింపు ఉంది.
ప్రస్తుతం ఈ ఆలయ నిర్వహణ బాధ్యతలను తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానం (టీటీడీ) సమర్థవంతంగా నిర్వహిస్తోంది. నిత్యపూజలు, ఉత్సవాల నిర్వహణ, ఆలయ పరిరక్షణ, యాత్రికులకు సౌకర్యాల కల్పన వంటి కార్యక్రమాలను టీటీడీ సమగ్రంగా చేపడుతోంది. దీనివల్ల ఈ పవిత్ర క్షేత్రం ఆధ్యాత్మిక వైభవాన్ని మరింతగా సంతరించుకుంటోంది.
శ్రీ వేణుగోపాలస్వామి ఆలయం భక్తి, చరిత్ర, శిల్పకళ, సంగీత సంప్రదాయాల సమ్మేళనంగా నిలిచిన అరుదైన పుణ్యక్షేత్రం. వేణునాదంతో భక్తులను ఆకర్షించే గోపాలకృష్ణుని దివ్యసాన్నిధ్యం, ప్రశాంతమైన ఆలయ వాతావరణం, వైభవోపేతమైన ఉత్సవాలు ప్రతి యాత్రికునికీ అపూర్వమైన ఆధ్యాత్మిక అనుభూతిని అందిస్తాయి. ఈ క్షేత్రాన్ని దర్శించిన భక్తులు భగవంతుని అనుగ్రహంతో పాటు భారతీయ ఆధ్యాత్మిక సంప్రదాయ గొప్పదనాన్ని కూడా అనుభవిస్తారు. అందుకే కార్వేటినగరం శ్రీ వేణుగోపాలస్వామి ఆలయం తెలుగు రాష్ట్రాల వైష్ణవ సంప్రదాయంలో విశిష్ట స్థానాన్ని సంపాదించుకుని భక్తుల విశ్వాసానికి చిరస్థాయిగా నిలుస్తోంది.