జూలై 4కి వందనం!: - - యామిజాల జగదీశ్

 మహాసమాధికి మూడు రోజుల క్రితమే స్వామి వివేకానంద మఠం ఆవరణలో తన భౌతికకాయాన్ని దహనం చేయాలనుకున్నారు. ఆ చోటుని  స్వామి ప్రేమానందకు చూపించారు.


బుధవారం నాడు స్వామి సనాతన ధర్మాన్ని అనుసరించి ఉపవాసం ఉన్నారు. ఆ రోజు ఏకాదశి (చంద్రుని పదకొండవ రోజు). 


సిస్టర్ నివేదిత తన పాఠశాల గురించి కొన్ని ప్రశ్నలు అడగడానికి మఠానికి వచ్చారు. కానీ ఆయన ఆసక్తి చూపలేదు. ఆమెను వేరే స్వాముల వద్దకు వెళ్లమని సూచించారు. అయితే, నివేదితకు ఉదయపు భోజనాన్ని స్వయంగా వడ్డించాలని ఆయన పట్టుబట్టారు. 


సిస్టర్ నివేదిత మాటల్లోనే చెప్పాలంటే :
వడ్డించిన ప్రతి వంటకం — ఉడికించిన పనస గింజలు, ఉడికించిన బంగాళదుంపలు, సాధారణ అన్నం, మంచులాంటి చల్లని పాలు — ఆహ్లాదకరమైన సంభాషణకు దారితీశాయి. చివరగా, భోజనం ముగిసిన తర్వాత, ఆయన స్వయంగా ఆమె చేతులపై నీరు పోసి, టవల్‌తో తుడిచారు.


'ఈ పనులన్నీ నేను మీకు చేయాలి, స్వామీజీ! మీరు నాకు కాదు!' అని ఆమె సహజంగానే అభ్యంతరం వ్యక్తం చేశారు. 


కానీ ఆయన సమాధానం ఆశ్చర్యపరిచింది — 'యేసు తన శిష్యుల పాదాలను కడిగాడు!'
పెదవుల వరకు వచ్చిన, 'కానీ అది చివరిసారి కదా!' అనే సమాధానాన్ని ఏదో అడ్డుకుంది, ఆ మాటలు బయటకు రాలేదు. అది మంచిదే అయింది. ఎందుకంటే ఇక్కడ కూడా, సమయం ఆసన్నమైంది.
... ...
ఆ అంతిమ రోజున, శుక్రవారం, ఆయన చాలా ఉదయాన్నే నిద్ర  లేచారు. ప్రార్థనా మందిరానికి ఒంటరిగా వెళ్లి, తన అలవాటుకు భిన్నంగా కిటికీలు మూసి, తలుపులు గడియపెట్టి, మూడు గంటల పాటు ధ్యానం చేశారు. .


తరువాత ఆయన సన్నని స్వరంతో ఇలా అన్నారు: 'మరొక వివేకానందుడు ఉండి ఉంటే, ఈ వివేకానందుడు ఏమి చేశాడో అతనికి అర్థమై ఉండేది! అయినా — కాలక్రమంలో ఎంతమంది వివేకానందులు జన్మిస్తారో కదా!' 
... ...


మధ్యాహ్నం ఆయన స్వామి ప్రేమానందతో కలిసి సుమారు రెండు మైళ్లు నడిచారు. మఠంలో వేద కళాశాల (వేద కళాశాల) ప్రారంభించిన తన ప్రణాళిక గురించి చర్చించారు.


'వేదాలు చదవడం వల్ల ప్రయోజనం ఏమిటి?' అని ప్రేమానంద అడిగారు.


'అది మూఢనమ్మకాలను అంతం చేస్తుంది' అని స్వామి వివేకానంద చెప్పారు.


తిరిగి వచ్చిన తర్వాత స్వామి మఠంలోని ప్రతి సభ్యుని గురించి చాలా ఆప్యాయంగా ఆరా తీశారు.


తరువాత ఆయన తన సహచరులతో దేశాల పతనం, ఎదుగుదల గురించి చాలా సేపు మాట్లాడారు. 'భారతదేశం దేవుని కోసం తన అన్వేషణను కొనసాగిస్తేనే అమరంగా ఉంటుంది. కానీ అది రాజకీయాలు, సామాజిక సంఘర్షణలలోకి వెళితే, నశిస్తుంది' అని ఆయన అన్నారు.


సాయంత్రం ఏడు గంటలకు ప్రార్థనా మందిరంలో ఆరాధన కోసం గంట మ్రోగింది. స్వామి తన గదిలోకి వెళ్లి, తాను పిలిచేవారికి ఎవరూ తన వద్దకు రావద్దని తనకు సేవ చేసే శిష్యుడికి చెప్పారు. 


ఆయన ఒక గంట పాటు ధ్యానంలో, జపమాల తిప్పుతూ గడిపారు. తరువాత శిష్యుడిని పిలిచి కిటికీలన్నీ తెరవమన్నారు. తల వద్ద విసరమని చెప్పారు. 


ఆయన ప్రశాంతంగా తన పడకపై పడుకున్నారు. 


ఆయన నిద్రపోతున్నారని సేవకుడు అనుకున్నాడు.


ఒక గంట ముగిసే సమయానికి ఆయన చేతులు కొద్దిగా వణికాయి. ఆయన ఒకసారి చాలా లోతుగా ఊపిరి పీల్చుకున్నారు. ఒకటి రెండు నిమిషాల పాటు నిశ్శబ్దం ఆవరించింది. మళ్లీ ఆయన అదే విధంగా ఊపిరి పీల్చుకున్నారు. ఆయన కళ్ళు కనుబొమల మధ్య కేంద్రీకృతమయ్యాయి, ఆయన ముఖం దైవీకమైన రూపాన్ని సంతరించుకుంది. ఆపై శాశ్వతమైన నిశ్శబ్దం అలుముకుంది.


'ఆయన నాసికా రంధ్రాలలో, నోటి చుట్టూ, కళ్లలో కొద్దిగా రక్తం ఉంది' అని స్వామి సహోదర శిష్యుడు చెప్పారు. 


యోగ శాస్త్రాల ప్రకారం, జ్ఞానోదయం యోగి యొక్క ప్రాణవాయువు తలభాగంలో ఉన్న రంధ్రం (బ్రహ్మరంధ్రం) గుండ బయటకు పోతుంది, దీని వలన ముక్కు, నోటి నుండి రక్తం వస్తుంది.


ఆ గొప్ప మహాసమాధి రాత్రి తొమ్మిది గంటల పది నిమిషాలకు జరిగింది.


స్వామి వివేకానంద తన ముప్పై తొమ్మిది సంవత్సరాలు, ఐదు నెలల, ఇరవై నాలుగు రోజుల వయసులో 1902 జూలై నాలుగో తేదీన కన్నుమూశారు.


అందుకే 'నేను నలభై ఏళ్ల వయసు వరకు జీవించను' అంటే తన సొంత ప్రవచనాన్ని నిజం చేశారు.


సహోదర శిష్యులు ఆయన సమాధి స్థితిలోకి వెళ్లి ఉంటారని భావించి, ఆయనకు తిరిగి స్పృహ తీసుకురావడానికి గురువు (శ్రీరామకృష్ణులు) నామాన్ని జపించారు. కానీ ఆయన నిశ్చలంగా అలానే ఉండిపోయారు.


- 'వివేకానంద - ఎ బయోగ్రఫీ' శీర్షికన స్వామి నిఖిలానంద వ్రాసిన పుస్తకం ఆధారంగా ఈ నాలుగు మాటలు.