సుందరకాండము-41: -సి.హెచ్.ప్రతాప్

తతో దేవాః సగన్ధర్వాః సిద్ధాశ్చ పరమర్షయః।

అబ్రువన్ సూర్యసంకాశాం సురసాం నాగమాతరమ్॥145॥

అయం వాతాత్మజః శ్రీమాన్ ప్లవతే సాగరోపరి।

హనుమాన్నామ తస్య త్వం ముహూర్తం విఘ్నమాచర॥146॥

రాక్షసం రూపమాస్థాయ సుఘోరం పర్వతోపమమ్।

దంష్ట్రాకరాళం పింగాక్షం వక్త్రం కృత్వా నభస్సమమ్॥147॥

బలమిచ్ఛామహే జ్ఞాతుం భూయశ్చాస్య పరాక్రమమ్।

త్వాం విజేష్యత్యుపాయేన విషాదం వా గమిష్యతి॥148॥

సుందరకాండలోని ఈ నాలుగు శ్లోకాలు జీవితంలో ఎదురయ్యే పరీక్షల అసలు ఉద్దేశ్యాన్ని అత్యంత అద్భుతంగా వివరిస్తాయి. సాధారణంగా మనిషి జీవితంలో సమస్యలు వచ్చినప్పుడు వాటిని దురదృష్టంగా భావిస్తాడు. కానీ ధర్మమార్గంలో నడిచేవారికి ప్రతి పరీక్ష ఒక కొత్త అవకాశమని, ప్రతి అడ్డంకి వారి అంతర్గత శక్తిని ప్రపంచానికి పరిచయం చేయడానికి ఏర్పడే వేదిక అని ఈ శ్లోకాలు తెలియజేస్తున్నాయి. హనుమంతుని లంకా ప్రయాణంలో ఎదురైన సురసా ఘట్టం ఈ సత్యాన్ని అత్యంత స్పష్టంగా ప్రతిబింబిస్తుంది.

మైనాక పర్వతం ఆశీర్వాదంతో హనుమంతుడు ముందుకు సాగుతుండగా దేవతలు, గంధర్వులు, సిద్ధులు, మహర్షులు ఒక ఆలోచన చేశారు. హనుమంతుని శక్తి గురించి వారికి సందేహం లేదు. అయినప్పటికీ ఆయనలోని బుద్ధిబలం, సమయస్ఫూర్తి, క్లిష్ట పరిస్థితుల్లో తీసుకునే నిర్ణయ సామర్థ్యాన్ని తెలుసుకోవాలనే ఉద్దేశంతో నాగమాత అయిన సురసను పిలిచారు. కొద్దిసేపు హనుమంతుడికి విఘ్నం కలిగించమని కోరారు. ఇక్కడ గమనించాల్సిన విషయం ఏమిటంటే, దేవతలు ఆయనకు హాని చేయాలని కాదు, ఆయన మహత్తును ప్రపంచానికి తెలియజేయాలని కోరుకున్నారు.

జీవితంలో మనకూ ఇలాంటి సందర్భాలే ఎదురవుతుంటాయి. కొన్ని సమస్యలు మనల్ని కూల్చివేయడానికి రావు; మనం ఎంత బలంగా ఉన్నామో మనకే తెలియజేయడానికి వస్తాయి. పాఠశాల విద్యార్థికి పరీక్ష ఎంత అవసరమో, బంగారానికి అగ్నిపరీక్ష ఎంత అవసరమో, అలాగే వ్యక్తిత్వానికి కష్టాలు కూడా అంతే అవసరం. పరీక్షలేనిదే ప్రతిభకు గుర్తింపు ఉండదు. సవాళ్లేనిదే సామర్థ్యం వెలుగులోకి రాదు.

దేవతల ఆదేశాన్ని స్వీకరించిన సురసా భయంకరమైన రాక్షస రూపాన్ని ధరించింది. పర్వతం వంటి శరీరం, ఆకాశాన్ని తాకే నోరు, పదునైన దంతాలు, ఎర్రటి కళ్లతో హనుమంతుడి మార్గాన్ని అడ్డుకుంది. జీవితంలో సమస్యలు కూడా ఇలాగే కనిపిస్తాయి. దూరం నుంచి చూస్తే అవి అసాధ్యంగా, భయంకరంగా అనిపిస్తాయి. కానీ ధైర్యంగా ఎదుర్కొంటే వాటి అసలు స్వరూపం అర్థమవుతుంది. భయం సమస్యను పెద్దదిగా చూపిస్తుంది; ధైర్యం సమస్యను చిన్నదిగా మారుస్తుంది.

ఈ శ్లోకాలలో మరో గొప్ప సందేశం దాగి ఉంది. దేవతలు హనుమంతుడి బలాన్ని మాత్రమే తెలుసుకోవాలని కోరలేదు. "ఉపాయేన విజేష్యతి" అని పేర్కొన్నారు. అంటే ఆయన తెలివితో సమస్యను పరిష్కరిస్తాడా, లేక నిరాశకు లోనవుతాడా అన్నదే వారి ఆసక్తి. ఇదే నిజమైన నాయకత్వ లక్షణం. శారీరక బలం ఒక స్థాయి వరకు మాత్రమే ఉపయోగపడుతుంది. కానీ వివేకం, సహనం, సమయస్ఫూర్తి, వ్యూహం జీవితాన్ని విజయవంతం చేస్తాయి.

ప్రతి సమస్యను బలప్రయోగంతో పరిష్కరించాల్సిన అవసరం లేదు. కొన్నిసార్లు సంభాషణ విజయం ఇస్తుంది. కొన్నిసార్లు వినయం మార్గం చూపుతుంది. మరికొన్ని సందర్భాల్లో సహనం గొప్ప ఆయుధంగా మారుతుంది. పరిస్థితిని అర్థం చేసుకొని సరైన మార్గాన్ని ఎంచుకోవడమే నిజమైన పరాక్రమం. ఈ విషయాన్ని హనుమంతుడు తరువాతి శ్లోకాలలో తన ప్రవర్తన ద్వారా ప్రపంచానికి నిరూపిస్తాడు.

నేటి సమాజంలో చిన్న చిన్న ఆటంకాలకే చాలామంది నిరాశ చెందుతున్నారు. ఉద్యోగంలో ఇబ్బందులు వచ్చినా, కుటుంబంలో సమస్యలు ఎదురైనా, ఆశించిన ఫలితం ఆలస్యమైనా ఆత్మవిశ్వాసాన్ని కోల్పోతున్నారు. కానీ సుందరకాండ మనకు ఒక గొప్ప పాఠాన్ని నేర్పుతోంది. ప్రతి అడ్డంకి మన సామర్థ్యాన్ని పరీక్షించడానికి వచ్చిన గురువులాంటిది. ఆ పరీక్షలో నిలబడినవారే గొప్ప విజయాలను అందుకుంటారు.

విజయం అంటే కేవలం లక్ష్యాన్ని చేరుకోవడం మాత్రమే కాదు. ఆ ప్రయాణంలో ఎదురైన ప్రతి సవాలును ధైర్యంతో, వివేకంతో, సంయమనంతో అధిగమించడం కూడా విజయంలో భాగమే. అందుకే జీవితంలో సమస్యలు వచ్చినప్పుడు "ఎందుకు నాకు?" అని ప్రశ్నించకుండా, "ఈ సమస్య నాకు ఏమి నేర్పుతోంది?" అని ఆలోచించాలి. ఆ దృక్పథమే మనిషిని అసాధారణ వ్యక్తిగా తీర్చిదిద్దుతుంది.

సుందరకాండలోని ఈ నాలుగు శ్లోకాలు మనకు శాశ్వతమైన జీవన సూత్రాన్ని అందిస్తున్నాయి. పరీక్షలు మన ప్రయాణాన్ని ఆపడానికి రావు; మన వ్యక్తిత్వాన్ని పరిపక్వం చేయడానికి వస్తాయి. అడ్డంకులు మన బలహీనతలను కాదు, మన అంతర్గత శక్తిని వెలికితీసే అవకాశాలు. ధైర్యం, వివేకం, సమయస్ఫూర్తి, భగవంతునిపై విశ్వాసం కలిసినప్పుడు ఎంతటి విఘ్నమైనా విజయానికి సోపానంగా మారుతుంది. అందుకే ప్రతి పరీక్షను భయంతో కాదు, విశ్వాసంతో స్వీకరించినవారే జీవితంలో నిజమైన విజేతలుగా నిలుస్తారు.