శ్రీమద్భాగవతం: భక్తి రసామృత సారము (54 వ భాగం): (ద్వితీయ స్కంధము)-డా: సి.హెచ్.ప్రతాప్

 విరాట్ పురుషుడు – భాగవత ద్వితీయ స్కంధంలోని విశ్వరూప తత్త్వం (భాగం–1)

శ్రీమద్భాగవత మహాపురాణంలోని ద్వితీయ స్కంధం భక్తి, జ్ఞానం, వైరాగ్యాల సమన్వయంగా నిలుస్తుంది. ఈ స్కంధంలో పరీక్షిత్తు మహారాజు అడిగిన ప్రశ్నలకు సమాధానంగా శ్రీ శుకమహర్షి అనేక ఆధ్యాత్మిక రహస్యాలను వెల్లడిస్తాడు. వాటిలో అత్యంత ముఖ్యమైనది విరాట్ పురుషుని వర్ణన. సాధారణ మానవుడు పరమాత్మ యొక్క సూక్ష్మ స్వరూపాన్ని వెంటనే గ్రహించలేడు. అందువల్ల భగవంతుని విశ్వరూపాన్ని ధ్యానించేందుకు శుకమహర్షి విరాట్ పురుష తత్త్వాన్ని వివరించాడు.
విరాట్ పురుషుడు అంటే ఈ సమస్త విశ్వమే భగవంతుని శరీరమని భావించడం. భూమి, ఆకాశం, నదులు, సముద్రాలు, పర్వతాలు, గ్రహాలు, నక్షత్రాలు, దేవతలు, మానవులు, జంతువులు, వృక్షాలు అన్నీ ఆయన దివ్యశరీరంలోని భాగాలుగా పరిగణించబడతాయి. ఈ భావన ద్వారా సాధకుడు భగవంతుడు ఒక విగ్రహంలో లేదా ఒక నిర్దిష్ట స్థలంలో మాత్రమే కాకుండా సర్వవ్యాపిగా ఉన్నాడని గ్రహించగలడు.
పరీక్షిత్తు మహారాజు మరణం సమీపిస్తున్న సమయంలో మోక్షమార్గాన్ని తెలుసుకోవాలని కోరుకున్నాడు. అప్పుడు శ్రీ శుకుడు మనస్సును భగవంతునిపై స్థిరపరచడానికి విరాట్ పురుష ధ్యానం అత్యంత అనుకూలమైన మార్గమని బోధించాడు. ఇంద్రియాలకు కనిపించే ప్రపంచాన్ని ఆధారంగా తీసుకొని పరమాత్మను ధ్యానించడం ప్రారంభిస్తే క్రమంగా సూక్ష్మమైన దైవస్వరూపాన్ని తెలుసుకోవచ్చని వివరించాడు.
భాగవతంలో విరాట్ పురుషుడు సృష్టికి మూలకారణంగా వర్ణించబడతాడు. సమస్త లోకాలు ఆయన శరీరంలోనే స్థితించి ఉన్నాయి. భూలోకం ఆయన పాదాల ప్రాంతంగా, భువర్లోకం నాభి ప్రాంతంగా, స్వర్గలోకం వక్షస్థలంగా, మహర్లోకం కంఠంగా, జనలోకం ముఖంగా, తపోలోకం నుదురుగా, సత్యలోకం శిరస్సుగా వర్ణించబడింది. ఈ విధంగా సమస్త బ్రహ్మాండం భగవంతుని విస్తారమైన రూపంగా చిత్రించబడింది.
విరాట్ పురుషుని దర్శనంలో ప్రతి ప్రకృతి అంశానికి ఒక దైవిక అర్థం ఉంది. పర్వతాలు ఆయన ఎముకలుగా, నదులు ఆయన నాడులుగా, సముద్రాలు ఆయన ఉదరంగా, వృక్షాలు ఆయన రోమాలుగా చెప్పబడ్డాయి. సూర్యుడు ఆయన నేత్రంగా, చంద్రుడు మనస్సుగా, అగ్ని ముఖంగా, దిక్కులు చెవులుగా వర్ణించబడ్డాయి. ఈ వర్ణనల ఉద్దేశ్యం భగవంతుని సర్వాంతర్యామిత్వాన్ని తెలియజేయడమే.
భాగవత దృష్టిలో ప్రకృతిని గౌరవించడం కూడా భగవంతుని ఆరాధనలో భాగమే. ఎందుకంటే ప్రకృతిలోని ప్రతి అంశం విరాట్ పురుషుని అవయవంగా పరిగణించబడుతుంది. నదులను పవిత్రంగా చూడటం, పర్వతాలను గౌరవించడం, జీవరాశుల పట్ల కరుణ చూపడం వంటి విలువలు ఈ తత్త్వం నుంచే ఉద్భవించాయి. సృష్టిలో ఏదీ తక్కువ కాదు, ఏదీ వ్యర్థం కాదు అనే సందేశాన్ని విరాట్ పురుష భావన అందిస్తుంది.
శ్రీ శుకమహర్షి ప్రకారం సాధకుడు మొదట స్థూలరూపమైన విరాట్ పురుషుని ధ్యానించాలి. అనంతరం భక్తి, ధ్యానం, జ్ఞానం పెరిగే కొద్దీ భగవంతుని అంతర్యామి స్వరూపాన్ని గ్రహించగలడు. ఈ కారణంగానే విరాట్ పురుష ధ్యానం ఆధ్యాత్మిక సాధనలో తొలి మెట్టుగా భావించబడింది. మన కళ్లకు కనిపించే విశ్వమంతా భగవంతుని దివ్య వైభవమేనని అర్థం చేసుకున్నప్పుడు అహంకారం తొలగిపోతుంది. జీవుడు తన పరిమిత స్వభావాన్ని విడిచి విశ్వచైతన్యంతో ఏకత్వాన్ని అనుభవించగలుగుతాడు.
ద్వితీయ స్కంధంలోని ఈ విరాట్ పురుష వర్ణన కేవలం సృష్టి చిత్రణ మాత్రమే కాదు. అది భగవంతుని సర్వవ్యాప్తిని, సృష్టిలోని ఏకత్వాన్ని, భక్తి ద్వారా పొందే విశాల దృష్టిని తెలియజేసే మహత్తర ఆధ్యాత్మిక బోధ. ఈ తత్త్వాన్ని అర్థం చేసుకున్నవారికి జగత్తంతా భగవత్స్వరూపంగానే కనిపించడం ప్రారంభమవుతుంది.