"హర్గిలా ఆర్మీ" పూర్ణిమా దేవి!!: - - యామిజాల జగదీశ్

 ఒకప్పుడు ప్రజలు హర్గిలా (సారస పక్షి జాతి)ను దురదృష్టానికి చిహ్నంగా భావించేవారు. కానీ నేడు, అదే పక్షి ఆశకు చిహ్నంగా మారి, ప్రజల ముఖాల్లో చిరునవ్వులు పూయి స్తోంది.
ఈ అద్భుతమైన మార్పు వెనుక ఒక మహిళ ఉన్నారు. చాలా మంది నిర్లక్ష్యం చేసిన ఒక పక్షి కోసం అస్సలు పట్టువదలని వన్యప్రాణి జీవశాస్త్రవేత్త, పర్యావరణ పరిరక్షకులు డాక్టర్ పూర్ణిమ దేవి బర్మన్ ఆమె.
నేడు, డాక్టర్ బర్మన్‌కు సంబరపడటానికి మరొక కారణం కూడా ఉంది. 
ఇటీవల, ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ తన 'మన్ కీ బాత్' కార్యక్రమంలో ఆమె చేస్తున్న పర్యావరణ పరిరక్షణ పనులను అభినందించారు.
డాక్టర్ బర్మన్ కథ ఆమెకు ఐదేళ్ల వయస్సు ఉన్నప్పుడు. తల్లిదండ్రులకు దూరమవడంతో, ఆమె అస్సాంలోని బ్రహ్మపుత్ర నది ఒడ్డున ఉన్న తన నానమ్మ/అమ్మమ్మగారి ఇంటికి వెళ్లి నివసించారు. ఆమెకు ఓదార్పునివ్వడానికి, ఆమె నానమ్మ/అమ్మమ్మ పక్కనే ఉన్న చిత్తడి నేలలకు తీసుకువెళ్లి అక్కడి పక్షులను పరిచయం చేసేవారు. చిన్ననాటి ఆ అనుబంధమే ఆమె జీవిత ఆశయంగా మారింది.
జంతుశాస్త్రంలో మాస్టర్స్ డిగ్రీ పూర్తి చేసిన తర్వాత, డాక్టర్ బర్మన్ గ్రేటర్ అడ్జటెంట్ స్టార్క్ (హర్గిలా) పై తన పీహెచ్‌డీ పరిశోధనను కనుగొన్నారు. కానీ తాను చిన్నప్పటి నుండి చూస్తూ పెరిగిన పక్షులు అంతరించిపోతు న్నాయని గ్రహించినప్పుడు, వాటిని రక్షించడం కోసం ఆమె తన పరిశోధనను పక్కన పెట్టారు.
ఆమె ప్రయాణాన్ని మరింత ప్రత్యేకంగా మార్చింది. ఆమె ఒంటరిగా పోరాడలేదు. పర్యావరణ పరిరక్షణ విజయవంతం కావాలంటే ప్రజల ఆలోచనా విధానంలో మార్పు రావాలని ఆమెకు తెలుసు, అందుకే ఆమె ఒక ఇరుగూ పొరుగూ సమాజాన్నంతటినీ ఏకం చేసింది. అస్సామీ భాషలో గ్రేటర్ అడ్జటెంట్ స్టార్క్‌ను "హర్గిలా" అని పిలుస్తారు, అంటే "ఎముకలను మింగేది" అని అర్థం.
ఒకప్పుడు ప్రజలు భయపడి, అపార్థం చేసుకున్న ఈ పక్షిని, ఇప్పుడు గర్వంగా తమను తాము 'హర్గిలా ఆర్మీ' అని పిలుచుకునే 20,000 కంటే ఎక్కువ మంది మహిళలు రక్షిస్తున్నారు. ఆమె వర్గాలను ఏకం చేశారు, పక్షులు గూళ్లు పెట్టుకునే చెట్లను కాపాడారు, పైనుంచి కిందపడిపోయిన పక్షి పిల్లలను రక్షించారు. గ్రామాలు పాఠశాలల్లో అవగాహన కల్పించారు. పర్యావరణ పరిరక్షణను స్థానిక సంస్కృతిలో ఒక భాగం చేశారు.
వారి సంవత్సరాల తరబడి నిరంతర కృషి వల్ల, 2023లో గ్రేటర్ అడ్జటెంట్ స్టార్క్ పరిరక్షణ స్థితి అంతరించి పోతున్న దశ నుండి మెరుగుపడింది. నివేదికల ప్రకారం, అస్సాంలో వీటి జనాభా ఇప్పుడు దాదాపు 1,800 కు పెరిగింది. 
పూర్ణిమా దేవి బర్మన్ గురించి మరిన్ని విషయాలు...
టైమ్ మ్యాగజైన్ 'ఉమెన్ ఆఫ్ ది ఇయర్' పురస్కార గ్రహీత అయిన ఆమె "హర్గిలా బైడో" లేదా "కొంగల సోదరి"గా ప్రసిద్ధి చెందారు. ఐక్యరాజ్యసమితి యొక్క అత్యున్నత పర్యావరణ పురస్కారమైన 'యూఎన్ఈపీ ఛాంపియన్ ఆఫ్ ది ఎర్త్ 2022'ను అందుకుని ఆమె భారతదేశానికి గర్వకారణంగా నిలిచారు. ప్రపంచంలోని 13 మంది అసాధారణ మహిళల జాబితాలో ఒకరుగా టైమ్ మ్యాగజైన్ 'ఉమెన్ ఆఫ్ ది ఇయర్ 2025' జాబితాలో డాక్టర్ పూర్ణిమా దేవి బర్మన్‌కు చోటు దక్కింది. ఈ గౌరవాన్ని అందుకున్న ఏకైక భారతీయురాలు ఈమె. డాక్టర్ బర్మన్ రెండుసార్లు గ్రీన్ ఆస్కార్‌లను అందుకున్నారు. వాటిలో 2024లో లండన్‌లోని రాయల్ జియోగ్రాఫికల్ సొసైటీలో మహారాణి ప్రిన్సెస్ అన్నే చేతుల మీదుగా విట్లీ అవార్డులలో అత్యున్నత పురస్కారమైన విట్లీ గోల్డ్ అవార్డు (గ్రీన్ ఆస్కార్స్) కూడా ఉంది. అంతరించిపోతున్న పక్షులను రక్షించడంలో ఆమె చేసిన అద్భుతమైన కృషికి గాను, 2017లో విట్లీ అవార్డ్ గ్రీన్ ఆస్కార్‌ను అందుకున్నారు. భారత రాష్ట్రపతి చేతుల మీదుగా మహిళలకు ఇచ్చే భారతదేశపు అత్యున్నత పౌర పురస్కారమైన నారీ శక్తి పురస్కార్ 2017తో ఆమెను సత్కరించారు. 
ఆమె భారతదేశంలోని అస్సాంలో గ్రేటర్ అడ్జటెంట్ కొంగను రక్షించడానికి అంకితమైన, పూర్తిగా మహిళలతో కూడిన పరిరక్షణ కార్యక్రమమైన 'హర్గిలా ఆర్మీ' వ్యవస్థాపకురాలు.
డాక్టర్ బర్మన్, ప్రొఫెసర్ డి.కె. శర్మ గారి మార్గదర్శకత్వంలో, "అస్సాంలోని కామరూప్‌లో గ్రేటర్ అడ్జటెంట్ కొంగల ఆహార సేకరణ జీవావరణ శాస్త్రం, జన్యు స్థితి" అనే అంశంపై చేసిన పరిశోధనకు గాను గౌహతి విశ్వవిద్యాలయం నుండి పిహెచ్.డి. పట్టా పొందారు. సామాజిక సేవ, పరోపకారం, జాతుల పునరుద్ధరణలో మానవ శ్రేష్ఠతపై చేసిన కృషికి గాను ఆమె శ్రీ సత్యసాయి విశ్వవిద్యాలయం నుండి గౌరవ డాక్టరేట్ కూడా అందుకున్నారు. అస్సాం గౌరవ గవర్నర్ చేతుల మీదుగా జోర్హాట్ వ్యవసాయ విశ్వవిద్యాలయం నుండి కూడా ఆమె గౌరవ డాక్టరేట్ పొందారు. 
కవల టీనేజ్ కుమార్తెల తల్లిగా, భవిష్యత్ తరాల కోసం భూమిని కాపాడాల్సిన బాధ్యతను మాతృత్వం తనకు నేర్పించిందని డాక్టర్ బర్మన్ నొక్కి చెబుతున్నారు. ఆమె తన తీరిక సమయంలో వంట చేయడం, పిల్లలతో ముచ్చటించడం, పక్షులను గమనించడం వంటివి ఆస్వాదిస్తారు.
జనవరి 2019లో, ఆమె అస్సాంలోని గౌహతిలో ప్రకృతి నెట్‌వర్క్‌లలో మహిళల సాధికారత కోసం ఒక అంతర్జాతీయ సదస్సును నిర్వహించారు, ఇందులో 13 దేశాల నుండి మహిళా సంరక్షకులు పాల్గొన్నారు.
డాక్టర్ బర్మన్‌ను 2018 వాంకోవర్ బర్డ్ ఫెస్టివల్, వాంకోవర్ ఆర్నిథాలజికల్ కాంగ్రెస్, ప్యూర్టో రికోలోని అమెరికన్ ఆర్నిథాలజికల్ కాంగ్రెస్ వంటి అనేక అంతర్జాతీయ కార్యక్రమాలకు ముఖ్య వక్తగా ఆహ్వానించారు. అలాగే 2024లో అబుదాబిలో జరిగిన ప్రపంచ పర్యావరణ విద్యా కాంగ్రెస్‌లో ప్లీనరీ వక్తగా కూడా ఆహ్వానించారు. ఆమె ప్రపంచవ్యాప్తంగా తన పత్రాలను సమర్పించారు. ఫ్రాన్స్, జర్మనీ, మెక్సికో, గయానా, అర్జెంటీనా, న్యూజిలాండ్, జర్మనీ, అమెరికా, బ్రిటన్, కిర్గిజ్‌స్థాన్, కంబోడియా, మలేషియా, కెనడా మొదలైన దేశాలలో అంతర్జాతీయ శిక్షణ పొందారు. 
ఆమెను 2020లో మలేషియాలో జరిగిన సొసైటీ ఫర్ కన్జర్వేషన్ బయాలజీ ICCB సమావేశంలో ప్లీనరీ వక్తగా కూడా ఆహ్వానించారు.
డాక్టర్ బర్మన్, ఆమె హర్గిలా ఆర్మీ యొక్క కృషిని కార్నెల్ విశ్వవిద్యాలయం, పిబిఎస్ నేచర్, ది న్యూయార్క్ టైమ్స్, ది గార్డియన్, నేషనల్ మీడియా వంటి సంస్థలు నమోదు చేశాయి. ఇటీవల ఫోర్బ్స్ ఆమెను ఒక స్థానిక సుస్థిర నాయకురాలిగా ప్రత్యేకంగా పేర్కొంది. ఆమె రెండుసార్లు టెడ్ఎక్స్ (TEDx) వక్తగా కూడా ఉన్నారు. 
2018లో, లండన్ ఆధారిత సంస్థ అయిన “హౌ మెనీ ఎలిఫెంట్స్” నుండి ఆమె వరల్డ్ ఫీమేల్ రేంజర్ అవార్డ్ 2022ను అందుకున్నారు, ఇది ఆమె ప్రపంచవ్యాప్త గుర్తింపునకు మరింత నిదర్శనం.