శ్రీమద్భాగవతం: భక్తి రసామృత సారము (39 వ భాగం)(ద్వితీయ స్కంధము)-డా: సి.హెచ్.ప్రతాప్
 హయగ్రీవావతారం
శ్రీమహావిష్ణువు ధరించిన విశిష్టమైన అవతారాలలో హయగ్రీవావతారం అత్యంత ప్రాముఖ్యత సంతరించుకుంది. ఈ అవతారంలో భగవంతుడు మానవ శరీరము, గుర్రపు తల కలిగి ఉంటాడు. జ్ఞానానికి, విద్యకు అధిదేవతగా హయగ్రీవుడిని ఆరాధిస్తారు. సనాతన ధర్మంలో వేదాలను రక్షించడానికి, లోకానికి జ్ఞానాన్ని పంచడానికి ఈ అవతారం ఉద్భవించింది. పురాణాల ప్రకారం మధు, కైటభులు అనే ఇద్దరు రాక్షసులు బ్రహ్మదేవుడి వద్ద నుండి వేదాలను దొంగిలించి సముద్ర గర్భంలో దాచిపెట్టారు. వేదాలు లేకపోవడంతో సృష్టి కార్యానికి ఆటంకం కలిగింది. అప్పుడు బ్రహ్మదేవుడు మహావిష్ణువును ప్రార్థించగా, స్వామి హయగ్రీవ రూపంలో అవతరించి ఆ రాక్షసులను సంహరించారు. పాతాళంలో ఉన్న వేదాలను తిరిగి తెచ్చి బ్రహ్మకు అప్పగించారు. ఈ విధంగా హయగ్రీవుడు వేదోద్ధారకుడిగా ప్రసిద్ధి చెందారు.
హయగ్రీవ స్వామి స్వరూపం స్వచ్ఛమైన స్పటికంలా మెరుస్తూ ఉంటుంది. తెల్లని వర్ణంతో ప్రకాశించే ఈ స్వామి జ్ఞాన స్వరూపుడు. గుర్రపు ముఖం పవిత్రతకు, వేగానికి సంకేతం. శ్రావణ పౌర్ణమి రోజున హయగ్రీవ జయంతిని జరుపుకుంటారు. విద్యార్థులు, పండితులు తమ విద్యాభ్యాసం సజావుగా సాగాలని స్వామిని పూజిస్తారు. "జ్ఞానానందమయం దేవం నిర్మల స్ఫటికాకృతిమ్, ఆధారం సర్వవిద్యానాం హయగ్రీవముపాస్మహే" అనే శ్లోకం స్వామి వైభవాన్ని చాటిచెబుతుంది. ఈ మంత్రాన్ని జపించడం వల్ల బుద్ధి వికాసం కలుగుతుందని భక్తుల నమ్మకం. ఉపనిషత్తులలో కూడా హయగ్రీవ విద్య గురించి ప్రస్తావన ఉంది.
లలితా సహస్రనామ వైభవాన్ని అగస్త్య మహర్షికి బోధించింది కూడా హయగ్రీవ స్వామియే. లలితా దేవి అనుగ్రహం పొందడానికి హయగ్రీవ ఆరాధన ఒక మార్గమని చెప్పబడింది. మైసూరులోని పరకాల మఠం, తిరువహీంద్రపురం వంటి క్షేత్రాలలో హయగ్రీవ స్వామి ఆరాధన విశేషంగా కనిపిస్తుంది. జ్ఞాన సంపాదనకు అహంకారం అడ్డు రాకూడదని, మనస్సు నిలకడగా ఉండాలని ఈ అవతారం బోధిస్తుంది. గుర్రపు వేగంతో కూడిన ఏకాగ్రత, స్పటికం లాంటి స్వచ్ఛమైన ఆలోచనలు ఉన్నప్పుడే నిజమైన విద్య లభిస్తుంది.
సాంకేతిక పరిజ్ఞానం పెరుగుతున్న నేటి కాలంలో కూడా హయగ్రీవ తత్త్వం ఎంతో అవసరం. కేవలం సమాచారాన్ని సేకరించడం కాకుండా, ఆ సమాచారాన్ని లోక కల్యాణం కోసం ఎలా ఉపయోగించాలో తెలిపే విచక్షణ జ్ఞానాన్ని స్వామి అనుగ్రహిస్తారు. వేదాల రక్షణ అంటే కేవలం గ్రంథాల రక్షణ మాత్రమే కాదు, ధర్మాన్ని నిలబెట్టడం అని అర్థం. హయగ్రీవుడు అజ్ఞానమనే చీకటిని తొలగించి జ్ఞానజ్యోతిని వెలిగిస్తారు. సంకల్ప బలం, పట్టుదల కలిగిన వారికి స్వామి ఆశీస్సులు ఎల్లప్పుడూ ఉంటాయి. ప్రతికూల శక్తుల నుండి బుద్ధిని రక్షించి, సరైన మార్గంలో నడిపించే శక్తే హయగ్రీవ తత్త్వం. ఆధ్యాత్మిక సాధనలో ఉన్నవారికి ఈ అవతారం పరమ శాంతిని, మేధస్సును ప్రసాదిస్తుంది. భక్తితో స్వామిని స్మరిస్తే ఏకాగ్రత పెరిగి చదువులో రాణిస్తారని పురాణాలు చెబుతున్నాయి.


కామెంట్‌లు