శ్రీమద్భాగవతం: భక్తి రసామృత సారము (43 వ భాగం)(ద్వితీయ స్కంధము)-డా: సి.హెచ్.ప్రతాప్

 వామనావతారం
శ్రీమహావిష్ణువు దుష్టశిక్షణ, శిష్టరక్షణ కోసం లోకంలో ఎన్నో అవతారాలు ఎత్తాడు. వాటిలో ఐదవది, అత్యంత ప్రాముఖ్యమైనది వామనావతారం. త్రేతాయుగంలో జన్మించిన ఈ అవతారం భగవంతుని లీలలను, భక్తుల రక్షణను చాటిచెబుతుంది. ప్రహ్లాదుని మనుమడైన బలిచక్రవర్తి సద్గుణాలు కలిగిన పాలకుడైనప్పటికీ, అహంకారంతో స్వర్గలోకాన్ని ఆక్రమించాడు. దేవేంద్రుడిని, ఇతర దేవతలను స్వర్గం నుండి వెళ్లగొట్టాడు. దేవతల మాత అయిన అదితి తన బిడ్డల కష్టాలను చూసి విలపించి, పయోవ్రతం ఆచరించి శ్రీమహావిష్ణువును ప్రసన్నం చేసుకుంది. ఆమె గర్భాన శ్రావణ శుద్ధ ద్వాదశి నాడు శ్రవణా నక్షత్రంలో విష్ణుమూర్తి చిన్నారి బటువు రూపంలో జన్మించాడు. ఆ రూపమే వామనావతారం.
బలిచక్రవర్తి నర్మదా నది తీరంలో అశ్వమేధ యాగం చేస్తున్న సమయానికి వామనుడు బ్రహ్మచారి రూపంలో అక్కడకు చేరుకున్నాడు. తేజస్సుతో వెలిగిపోతున్న ఆ చిన్నారి వటువును చూసి బలిచక్రవర్తి ఎంతో ఆనందించాడు. అతనికి నమస్కరించి, కావాల్సిన కోరిక కోరుకోమన్నాడు. అప్పుడు వామనుడు తనకు కేవలం తన పాదాలతో మూడు అడుగుల నేల కావాలని కోరాడు. వచ్చినవాడు సాక్షాత్తు శ్రీమహావిష్ణువు అని గ్రహించిన రాక్షస గురువు శుక్రాచార్యుడు బలిచక్రవర్తిని వారించాడు. దానం ఇవ్వద్దని హెచ్చరించాడు. కానీ బలిచక్రవర్తి ఆ మాటలను వినలేదు. ఆడిన మాట తప్పడం మహాపాపమని భావించి, దానం ఇవ్వడానికే నిశ్చయించుకున్నాడు.
రాక్షస గురువు శుక్రాచార్యుడు బలిచక్రవర్తిని హెచ్చరిస్తూ చెప్పిన సందర్భంలోని శ్లోకం:
శ్లోకం:
ఆలంభార్థం హరిః సాక్షాత్ సర్వభూతమయః ప్రభో |
మాయావామనరూపేణ త్వాముపైతి హరిః స్వయమ్ ||
భావం:
ఓ రాజా! సమస్త ప్రాణులలో నిండివుండే ఆ సాక్షాత్తు శ్రీమహావిష్ణువే కపట వామన రూపంలో నీ సర్వస్వాన్ని హరించడానికి నీ దగ్గరకు వచ్చాడు.
బలిచక్రవర్తి ఇచ్చిన మాట ప్రకారం నీటిని వదులుతూ దానాన్ని సంకల్పం చేశాడు. దానం స్వీకరించిన వెంటనే వామనుడు అంతకంతకూ పెరుగుతూ త్రివిక్రమ రూపాన్ని దాల్చాడు. ఒక అడుగుతో భూమండలాన్ని, రెండవ అడుగుతో ఆకాశాన్ని కొలిచాడు. బ్రహ్మాండమంతా ఆయన రూపంతో నిండిపోయింది. ఇక మూడవ అడుగు ఎక్కడ పెట్టాలని బలిచక్రవర్తిని అడిగాడు. భగవంతుని మహిమను తెలుసుకున్న బలిచక్రవర్తి అహంకారాన్ని వీడి, భక్తితో తల వంచి తన శిరస్సుపై మూడవ అడుగు పెట్టమని ప్రార్థించాడు.
భగవంతుని లీలను వర్ణించే శ్లోకం:
శ్లోకం:
పదైస్త్రిభిః పురా లోకాన్ క్రాంతవాన్ యో జగద్గురుః |
తస్మై వామనరూపాయ విష్ణవే ప్రభవిష్ణవే ||
భావం:
పూర్వకాలంలో మూడు అడుగులతో సమస్త లోకాలను కొలిచిన జగద్గురువు, సర్వశక్తిమంతుడు అయిన ఆ వామనరూప విష్ణుమూర్తికి నమస్కరిస్తున్నాను.
భగవంతుడు బలిచక్రవర్తి భక్తికి మెచ్చి అతని తలపై పాదాన్ని మోపి పాతాళ లోకానికి పంపించాడు. అంతేకాకుండా రాబోయే కాలంలో అతనికి ఇంద్ర పదవిని ప్రసాదించాడు. పాతాళ లోకానికి తానే స్వయంగా ద్వారపాలకుడిగా ఉంటానని మాట ఇచ్చాడు. ఈ అవతారం ద్వారా భగవంతుడు అహంకారాన్ని అణచివేస్తాడని, సర్వస్వాన్ని సమర్పించిన భక్తులను ఎల్లప్పుడూ రక్షిస్తాడని స్పష్టమవుతుంది.