బుధ్ సింగ్: - - యామిజాల జగదీశ్

 బుద్ సింగ్ జమ్మూ కాశ్మీర్ రాష్ట్రానికి చెందిన ప్రముఖ స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు. ఈయన 1884 మే 16న జమ్మూ ప్రాంతంలోని అప్పటి జిల్లా కేంద్రమైన మీర్పూర్‌లో జన్మించారు. ఈయన పూర్తి పేరు దవీందర్ సింగ్ బుధ్ సింగ్. ఆయన తండ్రి అనంత్ రామ్ న్యాయవాది. తండ్రి హిందువు. తల్లి సిక్కు.
మీర్పూర్‌లోని ప్రభుత్వ ఉన్నత పాఠశాలలో బుధ్ సింగ్ చదువుకున్నారు. పదహారేళ్ళ వయస్సులో మాయాదేవిని వివాహమాడారు. ప్రధానంగా తన తల్లి ప్రభావంతో ప్రజా సేవకు శ్రీకారం చుట్టారు. 
1906లో, అతను టాల్బోట్ అనే ఆంగ్లేయుడైన సెటిల్‌మెంట్ కమీషనర్‌ వద్ద క్యాంప్ క్లర్క్‌గా చేరారు. ఆయన సాధారణ జీవితం బుధ్ సింగ్ ని అమితంగా ఆకట్టుకుంది. 28వ ఏట తహసీల్దార్‌ అయ్యారు.
హరిజనులను చిన్నచూపు చూస్తున్నందుకు ప్రతిస్పందనగా సిక్కు మతాన్ని స్వీకరించారు. వారి బాగుకోసం కృషి చేశారు. నల్లటి తలపాగా ధరించి సిక్కు సమ్మేళనాలను ఉద్దేశించి ప్రసంగించడం ద్వారా బ్రిటిష్ ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా తిరుగుబాటు చేసిన అకాలీ ఉద్యమంలో ఆయన తనకంటూ ఓ ప్రత్యేక గుర్తింపు పొందారు.
జమ్మూ కాశ్మీర్‌లో ప్రాంతంలో ఏ ఇతర వ్యవస్థీకృత రాజకీయ ఉద్యమం ప్రారంభం కాకముందే ఆయన అప్పటి ప్రజల సంక్షేమం కోసం తన గళం వినిపించారు.
తహసీల్దార్‌గా, డిప్యూటీ కమీషనర్‌గా ఆయన సీనియర్ అధికారుల అవినీతిని దుయ్యబట్టారు. పేదరికాన్ని రూపుమాపడంలో ముందుండేవారు. అన్యాయానికి వ్యతిరేకంగా పోరాడేవారు. జమ్మూకాశ్మీరులో
ప్రజలకు ప్రాథమిక రాజకీయ  సామాజిక హక్కులను డిమాండ్ చేసిన మొదటి వ్యక్తి.
1915 సంవత్సరంలో, మహాత్మా గాంధీ ఖాదీ ధరించాలని పిలుపునిచ్చినప్పుడు, జమ్మూ కాశ్మీర్‌లో స్పందించిన మొదటి ఏకైక వ్యక్తి బుధ్ సింగ్. అప్పటి నుండి ఆయన  రాష్ట్రంలో ఆ సమయంలో అత్యున్నత రాజకీయ పదవిని నిర్వహించే వరకు భారత జాతీయ ఉద్యమంతో అతని అనుబంధం కొనసాగుతూ వచ్చింది.
జమ్మూ నుండి శ్రీనగర్‌కు
వెళుతున్నప్పుడు 'బిచ్చగాడు' (చెల్లింపు లేకుండా పని) చేయడం చూసిన కూలీల దుస్థితికి చలించిపోయిన ఆయన 1922లో శ్రీనగర్‌లోని హజూరిబాగ్‌లో జరిగిన రెండు బహిరంగ సభల్లో అణగారిన వర్గాల ఆవేదనను వ్యక్తం చేశారు
బుధ్ సింగ్‌ను డిప్యూటీ కమిషనర్‌గా నియమించారు. అకాలీదళ్ నాయకుడు బ్రిటీష్ ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా ఉద్యమాన్ని ప్రారంభించినప్పుడు, బుధ్ సింగ్ కూడా వారితో కలిసాడు. 1925లో డిప్యూటీ కమీషనర్ పదవికి రాజీనామా చేసి జాతీయోద్యమంలో పూర్తిగా పాల్గొన్నారు. 1934లో కిసాన్ పార్టీని ఏర్పాటు చేశారు. అదే సంవత్సరంలో, షేక్ అబ్దుల్లా జమ్మూ కాశ్మీర్‌లో ముస్లిం కాంగ్రెస్‌ను కూడా స్థాపించారు. ఆ ఏడాది బుధ్ సింగ్ పూంచ్ నుండి మొదటి రాష్ట్ర అసెంబ్లీకి ఎన్నికయ్యారు.
తరువాత, 1938లో, బుధ్ సింగ్‌తో పాటు ఇతర ప్రగతిశీల స్వాతంత్ర్య సమరయోధులు షేక్ అబ్దుల్లాతో సంప్రదించి అన్ని వర్గాలతో కూడిన ఉమ్మడి రాజకీయ పార్టీని ఏర్పాటు చేసేందుకు వారిని ఒప్పించారు. ముస్లిం కాంగ్రెస్‌ను నేషనల్ కాన్ఫరెన్స్ పార్టీగా మార్చడం అతని ప్రధాన సహకారం. దాదాపు 25 ఏళ్ల పాటు నేషనల్ కాన్ఫరెన్స్ పార్టీకి ఆయన ముఖ్య నాయకుడిగా ఉన్నారు. 
1944లో నేషనల్ కాన్ఫరెన్స్ పార్టీ అధ్యక్షుడిగా ఎన్నికయ్యారు.
బుధ్ సింగ్ అనేక గ్రామాలు సందర్శించి స్వాతంత్ర్య ఉద్యమ సందేశాన్ని వ్యాప్తి చేస్తూ సాధారణ సాధువు జీవితాన్ని గడిపారు. 
ఆయన మూడు సందర్భాలలో అరెస్టయి జైలుశిక్ష అనుభవించారు.
"క్విట్ కాశ్మీర్ " ఉద్యమంలో పాల్గొన్నందుకు ఆయన చివరిసారి 1946 మే నెలలో జైలుపాలయ్యారు.  
1975 మే 16న తుదిశ్వాస విడిచే వరకు అత్యంత నిరాడంబరమైన జీవితాన్ని గడిపారు.
బుద్ సింగ్ దృఢ విశ్వాసం కలిగిన వ్యక్తిగా రాష్ట్రంలో పుష్కలంగా ఉన్న సాంస్కృతిక మత, ప్రాంతీయ వైవిధ్యాలకు వారధిగా నిలిచారు. ఇప్పటికీ ఆయనను మహాత్ముడు, త్యాగమూర్తి అని జమ్మూకాశ్మీర్ ప్రజలు స్మరించుకుంటారు.