(ద్వితీయ సర్గ)
స సాగరమనాధృష్య మతిక్రమ్య మహాబలః।
త్రికూటశిఖరే లంకాం స్థితాం స్వస్థో దదర్శ హ॥ 1॥
తతః పాదపముక్తేన పుష్పవర్షేణ వీర్యవాన్।
అభివృష్టః స్థితస్తత్ర బభౌ పుష్పమయో యథా॥ 2॥
యోజనానాం శతం శ్రీమాంస్తీర్యాప్యుత్తమవిక్రమః।
అనిశ్వసన్ కపిస్తత్ర న గ్లానిమధిగచ్ఛతి॥ 3॥
శతాన్యహం యోజనానాం క్రమేయం సుబహూన్యపి।
కిం పునస్సాగరస్యాంతం సంఖ్యాతం శతయోజనమ్॥ 4॥
సుందరకాండలోని ఈ శ్లోకాలు హనుమంతుని అసాధారణ పరాక్రమాన్ని మాత్రమే కాకుండా, లక్ష్యసాధనలో అవసరమైన ఆత్మవిశ్వాసం, శారీరక–మానసిక దృఢత్వం, అచంచల సంకల్పాన్ని ప్రతిబింబిస్తాయి. సముద్రాన్ని దాటి లంకను చేరుకున్న అనంతరం హనుమంతుడు త్రికూట పర్వత శిఖరంపై నిలబడి లంకానగరాన్ని దర్శించిన ఘట్టాన్ని ఈ శ్లోకాలు వర్ణిస్తున్నాయి. ఇది కేవలం ఒక ప్రదేశాన్ని చేరుకోవడం కాదు; అసాధ్యమనుకున్న కార్యాన్ని సాధించిన విజయ క్షణం.
మొదటి శ్లోకంలో మహాబలశాలి అయిన హనుమంతుడు దాటరానిదిగా భావించిన మహాసముద్రాన్ని అధిగమించి, త్రికూట పర్వత శిఖరంపై నిలబడి లంకను ప్రశాంత మనస్సుతో దర్శించినట్లు చెప్పబడింది. ఇక్కడ "స్వస్థః" అనే పదానికి ప్రత్యేక ప్రాధాన్యం ఉంది. అత్యంత క్లిష్టమైన కార్యాన్ని పూర్తి చేసిన తర్వాత కూడా హనుమంతుడు ఆవేశానికి లోనుకాకుండా, మనోనిగ్రహంతో తదుపరి కార్యాచరణపై దృష్టి కేంద్రీకరించాడు. విజయం సాధించిన తర్వాత కూడా వినయం, స్థిరచిత్తం అవసరమని ఈ సందేశం తెలియజేస్తుంది.
రెండవ శ్లోకంలో హనుమంతుడు పర్వతంపై దిగినప్పుడు చెట్ల నుంచి రాలిన పుష్పాలు అతనిపై వర్షంలా కురిశాయని వర్ణించబడింది. ప్రకృతి సైతం ధర్మకార్యానికి అంకితమైన మహావీరుడిని అభినందించినట్లుగా ఈ దృశ్యం కనిపిస్తుంది. ధర్మమార్గంలో చేసే ప్రతి ప్రయత్నానికి ప్రకృతి కూడా సహకరిస్తుందనే భావనను ఇది ప్రతిఫలిస్తుంది. పుష్పవర్షం విజయానికి, పవిత్రతకు, దైవానుగ్రహానికి ప్రతీకగా నిలుస్తుంది.
మూడవ శ్లోకం హనుమంతుని అసాధారణ శక్తిని తెలియజేస్తుంది. నూరు యోజనాల విస్తీర్ణమున్న సముద్రాన్ని దాటినప్పటికీ ఆయనలో అలసట, ఆయాసం, నిరుత్సాహం కనిపించలేదు. దీనికి మూలకారణం శారీరక బలం మాత్రమే కాదు; శ్రీరాముని సేవ అనే మహోన్నత లక్ష్యం. ఉన్నతమైన లక్ష్యం కోసం చేసే కృషిలో అలసటకు స్థానం ఉండదనే గొప్ప జీవిత సత్యాన్ని ఈ శ్లోకం బోధిస్తుంది. కర్తవ్యనిష్ఠ ఉన్నవారికి కష్టాలు అడ్డంకులుగా కాకుండా, విజయానికి సోపానాలుగా మారుతాయి.
నాలుగవ శ్లోకంలో హనుమంతుడు తన సామర్థ్యంపై అచంచల విశ్వాసాన్ని వ్యక్తం చేస్తాడు. అవసరమైతే వందల యోజనాల దూరాన్ని కూడా దాటగలనని, మరి కేవలం నూరు యోజనాల సముద్రాన్ని దాటడం తనకు పెద్ద విషయం కాదని ధైర్యంగా చెబుతాడు. ఇది అహంకారం కాదు; తన శక్తి, సామర్థ్యాలపై ఉన్న యథార్థ అవగాహన. ఆత్మవిశ్వాసం విజయానికి మూలాధారం అని ఈ శ్లోకం స్పష్టం చేస్తుంది. తమ సామర్థ్యాన్ని తెలుసుకున్నవారే అసాధ్యాన్ని సుసాధ్యం చేయగలరు.
ఈ నాలుగు శ్లోకాలు నేటి జీవితానికీ సమానంగా వర్తిస్తాయి. విద్య, ఉపాధి, పరిశోధన, పరిపాలన, వ్యాపారం, సామాజిక సేవ వంటి ప్రతి రంగంలోనూ విజయాన్ని సాధించాలంటే ముందుగా మనసులోని సందేహాలను జయించాలి. లక్ష్యంపై సంపూర్ణ ఏకాగ్రత, నిరంతర శ్రమ, ఆత్మవిశ్వాసం, ధర్మబద్ధమైన ఆచరణ కలిసివస్తే ఎంతటి సవాలునైనా అధిగమించవచ్చని హనుమంతుని జీవితం చాటిచెబుతోంది.
సుందరకాండలోని ఈ ఘట్టం మనకు మరో విలువైన సందేశాన్ని కూడా అందిస్తుంది. విజయాన్ని చేరుకోవడం అంతిమం కాదు; దానిని సాధించిన తర్వాత కూడా సంయమనం, వివేకం, తదుపరి కర్తవ్యంపై దృష్టి నిలుపుకోవడం నిజమైన నాయకత్వ లక్షణం. హనుమంతుడు లంకను చేరుకున్న వెంటనే ఉత్సాహంలో మునిగిపోకుండా, సీతామాత అన్వేషణ అనే ప్రధాన ధ్యేయాన్ని గుర్తుంచుకొని ముందుకు సాగాడు. అందుకే ఆయన పరాక్రమానికి తోడు వివేకానికి, భక్తికి, కర్తవ్యనిర్వహణకు ఆదర్శప్రాయుడిగా భారతీయ సంస్కృతిలో చిరస్థాయిగా నిలిచాడు.
addComments
కామెంట్ను పోస్ట్ చేయండి