భారతీయ జ్ఞాన సంపదకు ప్రతిరూపం వేదవ్యాస మహర్షి: సి.హెచ్.ప్రతాప్

 

భారతీయ ఆధ్యాత్మిక, సాంస్కృతిక, సాహిత్య చరిత్రలో యుగయుగాల పాటు నిలిచిపోయే మహనీయుల్లో వేదవ్యాస మహర్షి అగ్రగణ్యుడు. వేదాలను క్రమబద్ధీకరించిన మహర్షిగా, మహాభారత రచయితగా, అష్టాదశ పురాణాల కర్తగా, బ్రహ్మసూత్రాల రచయితగా ఆయన ప్రపంచవ్యాప్తంగా గౌరవించబడుతున్నారు. అందుకే భారతీయ సంప్రదాయంలో గురు పూర్ణిమను వ్యాస పూర్ణిమగా జరుపుకుంటారు. గురు-శిష్య సంప్రదాయానికి ఆద్యాచార్యుడిగా భావించే వేదవ్యాసుడు భారతీయ జ్ఞాన సంపదను తరతరాలకు అందించిన మహోన్నత ఋషి.
పరాశర మహర్షి, సత్యవతి దంపతులకు జన్మించిన వేదవ్యాసుడు ద్వీపంలో జన్మించినందున ద్వైపాయనుడు, శ్యామవర్ణుడు కావడంతో కృష్ణద్వైపాయనుడు అనే పేర్లతో ప్రసిద్ధి చెందాడు. అనంతరం వేదాలను నాలుగు భాగాలుగా విభజించి వ్యవస్థీకరించినందుకు వేదవ్యాసుడు అనే పేరు స్థిరపడింది. మానవాళికి జ్ఞానాన్ని సులభంగా అందించాలనే సంకల్పంతో ఆయన వేదాలను ఋగ్వేదం, యజుర్వేదం, సామవేదం, అథర్వవేదంగా విభజించి వాటిని తన శిష్యులకు బోధించాడు. ఈ కార్యం వల్ల వేదజ్ఞానం సంరక్షించబడటమే కాకుండా భావితరాలకు కూడా అందుబాటులోకి వచ్చింది.
వేదవ్యాస మహర్షి అత్యంత గొప్ప రచన మహాభారతం. లక్షకు పైగా శ్లోకాలతో కూడిన ఈ మహాకావ్యం కేవలం కురుక్షేత్ర యుద్ధ గాథ మాత్రమే కాదు; ధర్మం, న్యాయం, రాజనీతి, కుటుంబ విలువలు, మానవ సంబంధాలు, నాయకత్వం, బాధ్యత వంటి అనేక జీవిత సత్యాలకు మార్గదర్శకం. మహాభారతంలోని భగవద్గీత ప్రపంచ మానవాళికి నిత్యజీవితంలో ధర్మాచరణ, కర్తవ్యనిర్వహణ, ఆత్మజ్ఞానం గురించి అమూల్యమైన సందేశాన్ని అందించింది. అందుకే మహాభారతాన్ని "పంచమ వేదం" అని కూడా అభివర్ణిస్తారు.
వేదవ్యాసుడు అష్టాదశ పురాణాలను కూడా రచించినట్లు పురాణ సంప్రదాయం పేర్కొంటుంది. భాగవతం, విష్ణు పురాణం, శివ పురాణం, మార్కండేయ పురాణం వంటి గ్రంథాల ద్వారా ధర్మాన్ని, భక్తిని, సద్గుణాలను ప్రజలకు సులభమైన కథారూపంలో అందించారు. అలాగే వేదాంత తత్వానికి పునాదిగా నిలిచిన బ్రహ్మసూత్రాలు కూడా వేదవ్యాస మహర్షి రచనగా విశ్వసించబడుతున్నాయి. వేదాలు, ఉపనిషత్తులు చెప్పిన పరమసత్యాన్ని సంక్షిప్తంగా, తాత్త్వికంగా వివరించిన ఈ గ్రంథం భారతీయ తత్వశాస్త్రంలో అత్యంత ప్రాముఖ్యతను సంతరించుకుంది.
వేదవ్యాస మహర్షి గొప్పతనం ఆయన రచనల పరిమాణంలో మాత్రమే కాదు; వాటి శాశ్వత ప్రాసంగికతలో ఉంది. మానవ సమాజం ఎదుర్కొనే నైతిక సంక్షోభాలు, అధికార దుర్వినియోగం, కుటుంబ విభేదాలు, ధర్మాధర్మాల మధ్య సంఘర్షణ, నాయకత్వ బాధ్యతలు వంటి అంశాలను వేల సంవత్సరాల క్రితమే ఆయన విశ్లేషించారు. అందుకే నేటికీ మహాభారతం, భగవద్గీత, పురాణాలు ప్రపంచవ్యాప్తంగా అధ్యయనానికి, పరిశోధనకు ప్రధాన గ్రంథాలుగా నిలిచాయి.
నేటి డిజిటల్ యుగంలో సమాచారం అపారంగా అందుబాటులో ఉన్నప్పటికీ, జ్ఞానాన్ని వివేకంగా మార్చే విలువలు అత్యంత అవసరం. ఈ నేపథ్యంలో వేదవ్యాస మహర్షి బోధనలు మరింత ప్రాసంగికంగా మారాయి. జ్ఞానం వినయంతో కూడి ఉండాలని, ధర్మం వ్యక్తిగత జీవితానికే కాక సమాజ స్థిరత్వానికి కూడా పునాది అని ఆయన రచనలు తెలియజేస్తాయి. సాంకేతిక అభివృద్ధితో పాటు నైతిక విలువలు కూడా సమానంగా పెంపొందాలని వేదవ్యాసుని సాహిత్యం నేటి తరానికి గుర్తుచేస్తోంది.
వేదవ్యాస మహర్షి భారతీయ సంస్కృతికి కేవలం ఒక మహర్షి మాత్రమే కాదు; యుగాలను దాటి మానవాళికి వెలుగునిచ్చిన జ్ఞానదీపిక. వేదాలను పరిరక్షించిన దూరదృష్టి, మహాభారతం ద్వారా ధర్మాన్ని ప్రజలకు చేరవేసిన సాహిత్య వైభవం, పురాణాల ద్వారా విలువలను సమాజంలో స్థిరపరిచిన ఆధ్యాత్మిక దృష్టి ఆయనను భారతీయ జ్ఞాన సంప్రదాయానికి చిరస్మరణీయ మహామనీషిగా నిలబెట్టాయి. గురు పూర్ణిమ సందర్భంగా వేదవ్యాస మహర్షిని స్మరించుకోవడం అంటే ఒక మహర్షిని మాత్రమే కాదు, జ్ఞానాన్ని, ధర్మాన్ని, సంస్కృతిని, శాశ్వత భారతీయ విలువలను గౌరవించడం కూడా.