(తృతీయ సర్గ)
అథ తామబ్రవీద్వీరో హనుమానగ్రతస్థితామ్।
కథయిష్యామి తే తత్త్వం యన్మాం త్వం పరిపృచ్ఛసి॥25॥
కా త్వం విరూపనయనా పురద్వారే అవతిష్ఠసి।
కిమర్థం చాపి మాం రుద్ధ్వా నిర్భర్త్సయసి దారుణా॥26॥
హనుమద్వచనం శ్రుత్వా లంకా సా కామరూపిణీ।
ఉవాచ వచనం క్రుద్ధా పరుషం పవనాత్మజమ్॥27॥
అహం రాక్షసరాజస్య రావణస్య మహాత్మనః।
ఆజ్ఞాప్రతీక్షా దుర్దర్షా రక్షామి నగరీమిమామ్॥28॥
సుందరకాండలో ఈ శ్లోకాలు హనుమంతుడు మరియు లంకిణి మధ్య జరిగిన తొలి సంభాషణను చిత్రిస్తాయి. ఇది కేవలం ఇద్దరి మధ్య మాటల మార్పిడి మాత్రమే కాదు; ధర్మం, అధర్మం, కర్తవ్యనిష్ఠ, అధికార వినియోగం, సంభాషణలో సంయమనం వంటి విలువలను ప్రతిబింబించే గొప్ప ఘట్టం. సముద్రాన్ని దాటి లంకలోకి ప్రవేశించిన హనుమంతుడిని లంకిణి అడ్డుకుంటుంది. ఆమె బెదిరింపులకు భయపడకుండా, కోపానికి లోనుకాకుండా హనుమంతుడు ఎంతో ప్రశాంతంగా స్పందించడం అతని వ్యక్తిత్వ గొప్పతనాన్ని తెలియజేస్తుంది.
లంకిణి తనను ప్రశ్నించినప్పుడు హనుమంతుడు మొదట చెప్పిన మాట విశేషమైనది. “నీవు అడిగిన ప్రశ్నలకు నేను నిజాయితీగా సమాధానం చెబుతాను” అని అంటాడు. ఇది ఒక ఆదర్శ నాయకుడి లక్షణం. సత్యం తనవైపు ఉన్నప్పుడు దాన్ని దాచాల్సిన అవసరం ఉండదు. నిజాయితీతో మాట్లాడే వ్యక్తికి ఆత్మవిశ్వాసం సహజంగా ఉంటుంది. అసత్యం చెప్పే వ్యక్తి మాత్రమే ప్రశ్నలను భయపడతాడు. హనుమంతుని సమాధానం మనకు సంభాషణలో పారదర్శకత, ధైర్యం, నిబద్ధత ఎంత ముఖ్యమో తెలియజేస్తుంది.
తదుపరి హనుమంతుడు కూడా ఒక ప్రశ్న వేస్తాడు. “నీవెవరు? ఈ నగర ద్వారం వద్ద ఎందుకు నిలబడి ఉన్నావు? నన్నెందుకు అడ్డుకుని ఇంత కఠినంగా మాట్లాడుతున్నావు?” అని అడుగుతాడు. ఇందులో ఆవేశం లేదు; వివేకంతో కూడిన ప్రశ్నించడం ఉంది. సమాజంలో ఏ అధికారానికైనా ఒక పరిమితి ఉంటుంది. ఎవరైనా అడ్డుకుంటే, ఆ చర్యకు కారణం ఏమిటో తెలుసుకోవడం సహజ న్యాయం. ప్రశ్నించడం ప్రజాస్వామ్యానికి, న్యాయపాలనకు, సత్యాన్వేషణకు మూలాధారం. అయితే ప్రశ్నించే విధానం కూడా సంయమనంతో ఉండాలని హనుమంతుని ప్రవర్తన తెలియజేస్తుంది.
హనుమంతుని మాటలు విన్న లంకిణి కోపంతో స్పందిస్తుంది. ఆమె తన అసలు స్వరూపాన్ని తెలియజేస్తూ, “నేను రావణుని ఆజ్ఞ కోసం ఎదురు చూసే నగర రక్షకురాలిని. ఈ లంకను కాపాడటం నా బాధ్యత” అని చెబుతుంది. ఇక్కడ ఒక ముఖ్యమైన విషయం కనిపిస్తుంది. లంకిణి తన కర్తవ్యాన్ని నిజాయితీగా నిర్వర్తిస్తోంది. ఆమె వ్యక్తిగత ద్వేషంతో కాదు, తనకు అప్పగించిన బాధ్యత ప్రకారమే వ్యవహరిస్తోంది. అయితే ఆమె సేవ చేస్తున్న రాజ్యం అధర్మానికి ప్రతీక. అందువల్ల కర్తవ్యనిష్ఠ మాత్రమే సరిపోదు; అది ధర్మబద్ధమైన లక్ష్యానికి అంకితం కావాలి అనే సందేశాన్ని ఈ ఘట్టం అందిస్తుంది.
ఇది నేటి సమాజానికి కూడా ఎంతో అవసరమైన పాఠం. ప్రభుత్వ ఉద్యోగి, పోలీసు అధికారి, న్యాయమూర్తి, ఉపాధ్యాయుడు, పాత్రికేయుడు, సంస్థ ఉద్యోగి—ప్రతి ఒక్కరూ తమ విధులను నిబద్ధతతో నిర్వర్తించాలి. అయితే అధికారాన్ని అంధంగా అనుసరించడం కంటే న్యాయం, రాజ్యాంగ విలువలు, మానవతా దృక్పథం కూడా మార్గదర్శకంగా ఉండాలి. చరిత్రలో ఎన్నో సందర్భాల్లో “ఆదేశాలు పాటించాను” అనే కారణం అన్యాయాన్ని సమర్థించలేకపోయింది. కర్తవ్యానికి ధర్మబలం జతకావాలి.
ఈ సంభాషణలో మరో గొప్ప విలువ కనిపిస్తుంది. హనుమంతుడు తన శక్తిని ప్రదర్శించడానికి తొందరపడడు. సంభాషణ ద్వారా సమస్యను అర్థం చేసుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తాడు. శాంతియుత మార్గం విఫలమైనప్పుడు మాత్రమే శక్తిని ఉపయోగించాలనే సూత్రాన్ని ఆయన అనుసరిస్తాడు. ఆధునిక ప్రపంచంలోనూ కుటుంబ వివాదాల నుంచి అంతర్జాతీయ సంబంధాల వరకు ఇదే సూత్రం వర్తిస్తుంది. సంభాషణతో పరిష్కరించగల సమస్యలను ఘర్షణగా మార్చకూడదు.
సుందరకాండలోని ఈ శ్లోకాలు ఒక శాశ్వత సత్యాన్ని బోధిస్తున్నాయి. నిజమైన శక్తి గర్జించడంలో కాదు; సత్యాన్ని ధైర్యంగా చెప్పడంలో ఉంటుంది. నిజమైన కర్తవ్యనిష్ఠ అధికారానికి మాత్రమే కాదు, ధర్మానికి కూడా విధేయంగా ఉంటుంది. హనుమంతుని ప్రశాంతత, లంకిణి కర్తవ్యభావం, ఈ ఇద్దరి మధ్య జరిగిన సంభాషణ మనకు ఒక గొప్ప జీవిత సందేశాన్ని అందిస్తోంది—కర్తవ్యానికి సత్యం తోడైతే అది సేవ అవుతుంది; సత్యం లేకపోతే అదే కర్తవ్యం అన్యాయానికి ఆయుధమవుతుంది.
addComments
కామెంట్ను పోస్ట్ చేయండి