సుందరకాండము-87 : - సి.హెచ్.ప్రతాప్

 (చతుర్థః సర్గః)  

సీతాన్వేషణలో భాగంగా సముద్రాన్ని దాటి లంకా నగరాన్ని చేరుకున్న హనుమంతుడు, తన ముందున్న కార్యం ఎంతటి క్లిష్టమైనదైనా వెనుకడుగు వేయలేదు. లంకను చేరుకోవడం ఒక దశ అయితే, శత్రు రాజ్యంలోకి ప్రవేశించి సీతాదేవిని గుర్తించడం అసలు సవాలు. ఈ సందర్భంలో వాల్మీకి మహర్షి హనుమంతుని శౌర్యంతో పాటు ఆయనలోని వివేకం, వ్యూహాత్మక ఆలోచన, ఆత్మనిగ్రహాన్ని కూడా ఎంతో అద్భుతంగా చిత్రించారు.
“స నిర్జిత్య పురీం శ్రేష్ఠాం లఙ్కాం తాం కామరూపిణీ |
విక్రమేణ మహాతేజా హనుమాన్ కపిసత్తమః ||1||”
కామరూపిణిగా, అంటే తన రూపాన్ని మార్చుకోగల శక్తి కలిగిన లంకను తన పరాక్రమంతో అధిగమించిన మహాతేజస్వి హనుమంతుడు, వానరశ్రేష్ఠుడిగా నిలిచాడు. ఇక్కడ లంక అనేది కేవలం ఒక నగరం కాదు; హనుమంతుని లక్ష్యానికి ఎదురుగా నిలిచిన ఒక మహా అవరోధానికి ప్రతీక. ఒక గొప్ప లక్ష్యాన్ని సాధించాలంటే ముందుగా మన ముందున్న భయాలను, అడ్డంకులను జయించాల్సి ఉంటుందని ఈ ఘట్టం సూచిస్తుంది.
“అద్వారేణ మహాబాహుః ప్రాకారమభిపుప్లువే |
ప్రవిశ్య నగరీం లఙ్కాం కపిరాజహితంకరః ||2||”
ప్రధాన ద్వారం ద్వారా ప్రవేశిస్తే శత్రువుల దృష్టికి తాను సులభంగా చిక్కే అవకాశం ఉందని గ్రహించిన హనుమంతుడు, ప్రాకారాన్ని దాటి నగరంలోకి ప్రవేశించాడు. ఇది ఆయన శారీరక బలానికంటే మించిన వ్యూహాత్మక తెలివిని వెల్లడిస్తుంది. శక్తి ఉన్నంత మాత్రాన విజయం సాధ్యం కాదు; ఆ శక్తిని ఎప్పుడు, ఎలా ఉపయోగించాలో తెలిసినప్పుడే అది ఫలిస్తుంది. రామకార్యాన్ని సాధించాలనే సంకల్పంతో హనుమంతుడు ప్రతి అడుగును ఆలోచనతో వేశాడు.
“చక్రేఽథ పాదం సవ్యం చ శత్రూణాం స తు మూర్థని |
ప్రవిష్ఠ సత్వ సంపన్నో నిశాయాం మారుతాత్మజః ||3||”
రాత్రి సమయంలో లంకలోకి ప్రవేశించిన హనుమంతుడు, తన ఎడమ పాదాన్ని శత్రువుల తలలపై ఉంచినట్లుగా ప్రతీకాత్మకంగా ముందుకు సాగాడు. ఇది శత్రువుపై తన ఆధిపత్యాన్ని సూచిస్తుంది. అయితే ఆయన ఉద్దేశం యుద్ధం చేయడం కాదు; సీతాదేవిని వెతకడం. అందువల్ల శక్తి ఉన్నప్పటికీ దానిని అనవసరంగా ప్రదర్శించకుండా, అవసరమైన చోట మాత్రమే వినియోగించడం హనుమంతుని వ్యక్తిత్వంలోని విశిష్ట లక్షణంగా కనిపిస్తుంది.
“స మహాపథమాస్థాయ ముక్తపుష్ప విరాజితమ్ |
తతస్తు తాం పురీం లఙ్కాం రమ్యాం అభియయౌ కపిః ||4||”
పుష్పాలతో అలంకరించబడిన విశాలమైన రాజమార్గాన్ని అనుసరిస్తూ హనుమంతుడు లంకా నగరంలోకి మరింత ముందుకు సాగాడు. బయటకు చూస్తే లంక అత్యంత సుందరంగా, సంపన్నంగా, వైభవోపేతంగా కనిపించింది. కానీ ఆ అందం వెనుక అధర్మం, అహంకారం, దురాక్రమణ దాగి ఉన్నాయి. బాహ్య వైభవం మాత్రమే ఒక రాజ్యం లేదా వ్యక్తి గొప్పతనానికి ప్రమాణం కాదని ఈ ఘట్టం పరోక్షంగా తెలియజేస్తుంది.
హనుమంతుని లంకాప్రవేశ ఘట్టం మన జీవితానికి అనేక విలువైన పాఠాలను అందిస్తుంది. ధైర్యం ఉండాలి; అయితే ధైర్యానికి వివేకం తోడవాలి. శక్తి ఉండాలి; అయితే ఆ శక్తిపై ఆత్మనిగ్రహం ఉండాలి. లక్ష్యం స్పష్టంగా ఉండాలి; అయితే దాన్ని సాధించే మార్గం కూడా వ్యూహాత్మకంగా ఉండాలి. హనుమంతుడు లంకలోకి ప్రవేశించిన తీరు ఈ నాలుగు లక్షణాల సమన్వయానికి ప్రతీక.
రామకార్యం కోసం సముద్రాన్ని దాటిన హనుమంతుడు, లంకలోకి అడుగుపెట్టిన తర్వాత మరింత జాగ్రత్తగా వ్యవహరించాడు. ఎందుకంటే విజయానికి మొదటి మెట్టు శత్రువు బలాన్ని అర్థం చేసుకోవడం, పరిస్థితిని పరిశీలించడం, సరైన సమయాన్ని ఎంచుకోవడం. అందుకే హనుమంతుడు కేవలం అపారమైన బలశాలి మాత్రమే కాదు; వ్యూహకర్త, పరిశీలకుడు, కార్యసాధకుడు కూడా. ఈ ఘట్టం మనకు చెప్పే శాశ్వత సందేశం ఇదే—గొప్ప లక్ష్యాల ముందు అవరోధాలు సహజం; కానీ ధైర్యం, వివేకం, సంయమనం, కార్యదీక్ష కలిసినప్పుడు అసాధ్యమనే భావనకు స్థానం ఉండదు.