వరలక్ష్మీ దేవి: సంపదకు మించిన శక్తి స్వరూపం; సి.హెచ్.ప్రతాప్

 

భారతీయ ఆధ్యాత్మిక సంప్రదాయంలో లక్ష్మీదేవికి అత్యంత విశిష్టమైన స్థానం ఉంది. సంపద, సౌభాగ్యం, శాంతి, ధైర్యం, సంతానం, విజయానికి ప్రతీకగా లక్ష్మీదేవిని ఆరాధిస్తారు. అయితే లక్ష్మీదేవి స్వరూపాల్లో వరలక్ష్మీ దేవి ప్రత్యేకమైనది. భక్తులు కోరిన శుభఫలాలను ప్రసాదించే తల్లిగా ఆమెను విశ్వసిస్తారు. అందుకే శ్రావణ మాసంలో వరలక్ష్మీ వ్రతం ఆచరించడం అనాదిగా కొనసాగుతున్న పవిత్ర సంప్రదాయంగా నిలిచింది.
‘వరలక్ష్మీ’ అనే పేరులోనే ఆమె ప్రత్యేకత దాగి ఉంది. ‘వర’ అంటే వరాన్ని ప్రసాదించేది, కోరిన మంగళఫలాలను అందించేది అనే అర్థం. అయితే ఈ వరాలను కేవలం భౌతిక సంపదకు పరిమితం చేయడం లక్ష్మీ తత్త్వాన్ని చిన్నదిగా చూడటమే అవుతుంది. మంచి ఆరోగ్యం, కుటుంబ సంతోషం, ధైర్యం, జ్ఞానం, సద్బుద్ధి, కీర్తి, శాంతి, ధర్మబద్ధమైన జీవనం కూడా జీవితంలోని గొప్ప సంపదలే. అందుకే వరలక్ష్మీ దేవి ఆరాధన మనిషి జీవితంలో సమగ్ర శ్రేయస్సును కోరుకునే ఆధ్యాత్మిక భావనగా చూడాలి.
లక్ష్మీదేవి పద్మంపై ఆసీనురాలిగా దర్శనమివ్వడం కూడా లోతైన తాత్త్విక సందేశాన్ని అందిస్తుంది. బురదలో పుట్టినా పద్మం తన స్వచ్ఛతను కోల్పోదు. అదే విధంగా మనిషి సంపద, సౌకర్యాల మధ్య జీవిస్తున్నప్పటికీ వాటికి బానిస కాకుండా నైతిక విలువలను కాపాడుకోవాలని ఈ ప్రతీక సూచిస్తుంది. సంపద చేతిలో ఉండాలి కానీ మనసును ఆక్రమించకూడదు. డబ్బు పెరగడం కంటే దానిని ధర్మబద్ధంగా సంపాదించి, సమాజహితానికి ఉపయోగించడం మరింత ముఖ్యమనే సందేశం ఇందులో కనిపిస్తుంది.
వరలక్ష్మీ దేవి ఆరాధనలో శుభ్రతకు, అలంకరణకు, దీపారాధనకు, పుష్పాలకు, పసుపు కుంకుమలకు ప్రత్యేక ప్రాధాన్యం ఉంటుంది. ఇంటిని శుభ్రపరచి, పూజా స్థలాన్ని అందంగా అలంకరించి, కలశాన్ని ప్రతిష్ఠించి అమ్మవారిని ఆహ్వానించడం ద్వారా భక్తులు తమ ఇళ్లలోకి శుభశక్తిని ఆహ్వానిస్తున్నామనే భావనను వ్యక్తం చేస్తారు. దీపం వెలిగించడం అజ్ఞానాంధకారాన్ని తొలగించే జ్ఞానానికి ప్రతీకగా భావించవచ్చు. పసుపు, కుంకుమలు మంగళానికి, పుష్పాలు పవిత్రతకు ప్రతీకలుగా నిలుస్తాయి.
వరలక్ష్మీ దేవి ఆరాధనలో మరో ముఖ్యమైన అంశం కుటుంబ సౌభాగ్యం. భారతీయ కుటుంబ వ్యవస్థలో మహిళలు కుటుంబ సభ్యుల ఆరోగ్యం, శ్రేయస్సు, ఐక్యత కోసం వ్రతాలు, పూజలు నిర్వహించే సంప్రదాయం ఉంది. అయితే దీనిని కేవలం మహిళల బాధ్యతగా కాకుండా, కుటుంబ సభ్యుల పరస్పర ప్రేమ, గౌరవం, బాధ్యతలకు ప్రతీకగా చూడటం సముచితం. పండుగ సందర్భంగా కుటుంబం మొత్తం కలిసి ప్రార్థించడం, పెద్దల ఆశీస్సులు పొందడం, పిల్లలకు సంప్రదాయాల ప్రాధాన్యాన్ని వివరించడం ద్వారా తరాల మధ్య అనుబంధం బలపడుతుంది.
వరలక్ష్మీ దేవి మనకు సంపదను కోరుకోవడమే కాకుండా సంపదకు విలువను ఇవ్వడం నేర్పుతుంది. మనకు లభించిన ఆహారం వృథా కాకుండా చూడటం, అవసరంలో ఉన్నవారికి సహాయం చేయడం, విద్యకు తోడ్పడటం, ప్రకృతిని కాపాడటం, కుటుంబ సభ్యుల పట్ల ప్రేమతో వ్యవహరించడం—ఇవన్నీ లక్ష్మీ తత్త్వాన్ని ఆచరణలో చూపించే మార్గాలే.
నేటి వేగవంతమైన జీవనశైలిలో ఆర్థిక విజయమే జీవిత విజయంగా భావించే పరిస్థితి పెరుగుతోంది. ఈ నేపథ్యంలో వరలక్ష్మీ దేవి ఆరాధన ఒక విలువైన సందేశాన్ని అందిస్తుంది: సంపద ఉండటం గొప్పది కాదు; ఆ సంపదతో మన జీవితం, మన కుటుంబం, మన సమాజం సంతోషంగా మారడమే అసలైన ఐశ్వర్యం. భక్తి, ధర్మం, దాతృత్వం, సంతృప్తి కలిసిన చోటే నిజమైన లక్ష్మీ నివాసం ఉంటుంది.