పూర్ణత్వం: - సి.హెచ్.ప్రతాప్

 సుందరకాండము; (పంచమ సర్గ)  

సుందరకాండంలోని పంచమ సర్గలో వాల్మీకి మహర్షి చంద్రోదయాన్ని వర్ణిస్తూ ప్రకృతి సౌందర్యాన్ని, దాని వెనుక ఉన్న ఆధ్యాత్మిక భావాన్ని అద్భుతంగా ఆవిష్కరిస్తారు. హనుమంతుడు లంకలో సీతాదేవి కోసం అన్వేషణ సాగిస్తున్న వేళ, ఆకాశంలో పూర్ణచంద్రుడు ఉదయిస్తాడు. గత శ్లోకాలలో చంద్రుని శాంతి, కాంతి, గాంభీర్యాన్ని వర్ణించిన మహర్షి, ఈ శ్లోకాలలో అతని పూర్ణత్వం, నిర్మలత్వం, ప్రభావం, దోషనివారణ శక్తిని మరింత లోతుగా చూపిస్తారు.
స్థితః కకుద్మానివ తీక్ష్ణ శృఙ్గో
మహాచలశ్వేత ఇవోచ్ఛశృఙ్గః।
హస్తీవ జాంబూనద బద్ధశృఙ్గో
రరాజ చంద్రః పరిపూర్ణశృఙ్గః॥ 5॥
పదునైన కొమ్ములతో నిలిచిన ఎద్దులా, ఎత్తైన శిఖరాలతో తెల్లగా మెరిసే మహాపర్వతంలా, బంగారు అలంకారాలతో శోభించే గజరాజులా చంద్రుడు ఆకాశంలో సంపూర్ణంగా ప్రకాశించాడు. ఇక్కడ చంద్రుని పరిపూర్ణతను కవి అనేక ఉపమానాలతో మన కళ్లముందు నిలబెడతారు.
చంద్రుని పూర్ణత్వం కేవలం ఆకారానికి సంబంధించినది కాదు. జీవితంలో కూడా మనిషి ఎదుగుదల అనేది ఒకేసారి సంభవించదు. అనుభవాలు, కష్టాలు, ఆత్మపరిశీలన, సహనం—ఇవన్నీ కలిసినప్పుడు వ్యక్తిత్వం పరిపూర్ణమవుతుంది. అందుకే పూర్ణచంద్రుడు మనకు సంపూర్ణత సాధనకు ప్రతీకగా కనిపిస్తాడు.
వినష్ట శీతాంబుతుషార పఙ్కో
మహాగ్రహగ్రాహ వినష్ఠ పఙ్కః।
ప్రకాశ లక్ష్మ్యాశ్రయనిర్మలాఙ్కో
రరాజ చంద్రో భగవాన్ శశాఙ్కః॥ 6॥
చంద్రుని ఉదయంతో మంచు, తేమ, మేఘాల వల్ల ఏర్పడిన మసక తొలగిపోయింది. ప్రకాశాన్ని ఆశ్రయించిన చంద్రుడు నిర్మలంగా వెలిగాడు. ఈ వర్ణనలో చీకటి తొలగి స్పష్టత రావడం అనే భావం ప్రధానంగా కనిపిస్తుంది.
మన జీవితంలో కూడా సందేహాలు, భయాలు, అయోమయాలు మన ఆలోచనలను మసకబారుస్తాయి. జ్ఞానం, వివేకం, సత్యం అనే వెలుగు వాటిని తొలగించినప్పుడు మనకు విషయాలు స్పష్టంగా కనిపిస్తాయి.
శిలాతలం ప్రాప్య యథా మృగేన్ద్రో
మహారణం ప్రాప్య యథా గజేన్ద్రః।
రాజ్యం సమాసాద్య యథా నరేన్ద్రః
తథాప్రకాశో విరరాజ చంద్రః॥ 7॥
శిలాతలాన్ని చేరిన సింహంలా, మహారణ్యంలోకి ప్రవేశించిన గజరాజులా, రాజ్యాన్ని పొందిన రాజులా చంద్రుడు ఆకాశంలో తన కాంతితో విరాజిల్లాడు. తనకు తగిన స్థానం లభించినప్పుడు శక్తి, సామర్థ్యం ఎలా పూర్తిగా వ్యక్తమవుతాయో ఈ ఉపమానాలు చెబుతున్నాయి.
ప్రకాశ చన్ద్రోదయ నష్ఠదోషః
ప్రవృత్తరక్షః పిసితాశదోషః।
రామాభిరామేరితిచిత్తదోషః
స్వర్గ ప్రకాశో భగవాన్ ప్రదోషః॥ 8॥
చంద్రోదయంతో రాత్రి చీకటి తొలగింది. అయితే రాక్షసులు, మాంసాహార జీవులు తమ కార్యకలాపాలను ప్రారంభించే సమయం కూడా అదే. ఈ సమయంలో రాముని ఆలోచనతో హనుమంతుడి మనస్సు మాత్రం నిర్మలంగా ఉంది. అందుకే ఆ ప్రదోషకాలం స్వర్గంలా ప్రకాశించింది.
ఇక్కడ ఒక గొప్ప అంతరార్థం ఉంది. ఒకే పరిస్థితి ఒకరికి భయాన్ని కలిగించవచ్చు; మరొకరికి కార్యసాధనకు అవకాశాన్ని ఇవ్వవచ్చు. హనుమంతుడికి రాత్రి చీకటి అడ్డంకి కాదు. సీతాన్వేషణకు అది అనుకూల సమయం.
ఈ శ్లోకాలు మనకు చెప్పే సందేశం ఇదే: బయట చీకటి ఉండటం మన చేతుల్లో ఉండకపోవచ్చు; కానీ మనలోని వెలుగును కాపాడుకోవడం మాత్రం మన చేతుల్లోనే ఉంటుంది. జ్ఞానం, ధైర్యం, ధర్మం, లక్ష్యనిబద్ధత మనలో ఉన్నప్పుడు చీకటి కూడా మన ప్రయాణానికి మార్గదర్శకంగా మారుతుంది.