అన్వేషణ: - సి.హెచ్.ప్రతాప్

 

 సుందరకాండ - అథ సప్తమస్సర్గః

తతస్తదా బహువిధభావితాత్మనః కృతాత్మనో జనకసుతాం సువర్త్మనః।
అపశ్యతోఽభవ దతిదుఃఖితం మనశ్శుచక్షుషః ప్రవిచరతో మహాత్మనః॥17॥
సీతాదేవి కోసం లంకలోని ప్రతి ప్రదేశాన్ని వెతుకుతూ హనుమంతుడు ముందుకు సాగుతున్నాడు. రావణుడి అంతఃపురంలోని వైభవాన్ని చూశాడు. అనేక రకాల భవనాలను పరిశీలించాడు. ఎన్నో స్త్రీలను చూశాడు. అయినప్పటికీ జనకనందిని సీత కనిపించలేదు. తన అన్వేషణ ఎంతగా సాగుతున్నా లక్ష్యం మాత్రం అందనంత దూరంలోనే ఉండటంతో హనుమంతుడి మనస్సు తీవ్రమైన దుఃఖానికి లోనైంది.
ఇక్కడ హనుమంతుడి మహత్తు మరింత స్పష్టమవుతుంది. ఆయనకు శక్తి ఉంది. అపారమైన సామర్థ్యం ఉంది. ఆలోచనా శక్తి ఉంది. అయినప్పటికీ లక్ష్యం సాధించే వరకు మనస్సులో కలిగే ఆందోళనను ఆయన కూడా అనుభవించాడు. ఇది సాధారణ మానవ అనుభవానికి దగ్గరగా ఉన్న అంశం. ఎంతటి ప్రతిభావంతుడైనా, ఎంతటి ధైర్యవంతుడైనా, ఆశించిన ఫలితం ఆలస్యమైతే ఒక క్షణంలో నిరాశకు గురికావచ్చు.
అయితే హనుమంతుడు నిరాశలోనే ఆగిపోలేదు. సీతను కనుగొనాలనే సంకల్పం అతనిలో మరింత బలపడింది. అదే ఈ శ్లోకం అందించే గొప్ప సందేశం. విఫలం అనిపించే ప్రతి దశ అంతిమ ఓటమి కాదు. అది లక్ష్యానికి చేరుకునే మార్గంలో మరో పరీక్ష మాత్రమే.
జీవితంలో కూడా మనం ఎన్నో ప్రయత్నాలు చేస్తాం. కొన్నిసార్లు ఫలితం కనిపించదు. మార్గం మూసుకుపోయినట్లు అనిపిస్తుంది. ఆ సమయంలో నిరాశకు లొంగిపోవడం సులభం. కానీ హనుమంతుడి మార్గం మనకు భిన్నమైన దిశను చూపుతుంది—లక్ష్యం ఉన్నవాడు నిరాశను దాటాలి; ధైర్యం ఉన్నవాడు అన్వేషణను కొనసాగించాలి.
సీత కనిపించకపోవడం హనుమంతుడి ప్రయాణానికి ముగింపు కాదు. అదే ఆయన నిజమైన పరీక్షకు ఆరంభం. సంకల్పం ఉన్న చోట అన్వేషణ ఆగదు; అన్వేషణ ఆగనప్పుడు విజయం దూరంగా ఉండదు.
|| ఓం తత్ సత్ ||