గణేశుడి ఎలుక వాహనం: - సి.హెచ్. ప్రతాప్

 

గణేశుడి రూపాన్ని చూస్తే ముందుగా కనిపించేది ఏనుగు తల. ఆ తరువాత పెద్ద చెవులు, వంకరగా ఉన్న తొండం, పెద్ద పొట్ట, చేతుల్లోని పాశం–అంకుశం. అయితే ఆయన పాదాల దగ్గర కనిపించే చిన్న ఎలుకను చాలామంది ఒక సాధారణ వాహనంగా మాత్రమే చూస్తారు. నిజానికి గణేశుడి వాహనంగా ఎలుకను ప్రతిష్ఠించడం వెనుక ఎంతో లోతైన తాత్విక సందేశం దాగి ఉందని పురాణ, ఆధ్యాత్మిక సంప్రదాయాలు వివరిస్తాయి.
ఎలుక స్వభావం చంచలమైనది. అది ఒకచోట ఎక్కువసేపు నిలబడదు. నిరంతరం ఏదో ఒకటి వెతుకుతూ తిరుగుతుంది. దొరికినదాన్ని కొరుకుతుంది. చిన్న రంధ్రంలోకి కూడా దూరిపోతుంది. చీకటిలో సంచరిస్తుంది. మనిషి మనస్సు కూడా ఇలాగే ఉంటుందని తాత్విక దృష్టి చెబుతుంది. ఒక కోరిక తీరగానే మరో కోరిక పుడుతుంది. ఒక ఆలోచన ముగిసేలోపే మరొక ఆలోచన మొదలవుతుంది. మనస్సు ఎప్పుడూ ఏదో ఒకటి కోరుకుంటూనే ఉంటుంది.
అందుకే ఎలుకను అపరిమితమైన కోరికలకు, చంచలమైన మనస్సుకు ప్రతీకగా భావించే వివరణ ప్రాచుర్యంలో ఉంది. ఆ ఎలుకపై గణేశుడు అధిష్ఠించి ఉండటం ఒక గొప్ప సందేశాన్ని అందిస్తుంది. జ్ఞానం, వివేకం, ఆత్మనియంత్రణ ఉంటే మనిషి తన కోరికలకు బానిస కాకుండా వాటిని తన ఆధీనంలో ఉంచుకోగలడన్నదే ఆ సందేశం.
ఇక్కడ మరో ఆసక్తికరమైన ప్రతీక ఉంది. ఎలుక ఎంత చిన్నదైనా, అది పెద్ద వస్తువులను కూడా కొరికి నష్టపరచగలదు. అదేవిధంగా చిన్నదిగా కనిపించే కోరికలు కాలక్రమంలో మనిషి జీవితాన్ని ప్రభావితం చేయగలవు. చిన్న ఆశ పెద్ద ఆశగా మారుతుంది. అవసరం అలవాటుగా మారుతుంది. అలవాటు వ్యసనంగా మారుతుంది. చివరకు మనిషి తన కోరికల చేతిలో చిక్కుకునే ప్రమాదం ఉంటుంది.
గణేశుడి రూపంలోని ఏనుగు తల మాత్రం దీనికి పూర్తి విరుద్ధమైన లక్షణాలను సూచిస్తుంది. ఏనుగు వివేకం, స్థిరత్వం, జ్ఞాపకశక్తి, బలానికి ప్రతీకగా భావించబడుతుంది. అంటే ఒకవైపు చంచలమైన కోరికలు, మరోవైపు వాటిని నడిపించే జ్ఞానం. ఎలుక గణేశుడిని మోసే దృశ్యం ఈ రెండింటి మధ్య ఉన్న సంబంధాన్ని ప్రతీకాత్మకంగా చూపిస్తుంది.
కోరికలను నియంత్రించడం అంటే జీవితంలోని ఆనందాలను వదులుకోవడం కాదు. ఏది నిజమైన అవసరం, ఏది క్షణిక ఆకర్షణ అనే విచక్షణను పెంచుకోవడం. కోరిక పుట్టిన వెంటనే దాని వెంట పరుగెత్తకుండా కాసేపు ఆలోచించడం, ప్రాధాన్యతలను నిర్ణయించుకోవడం, అందుబాటులో ఉన్నదానితో సంతృప్తి చెందడం మనస్సుకు స్థిరత్వాన్ని ఇస్తాయి. కోరికకు కళ్లెం వేయగలిగినప్పుడే మనిషి తన జీవితానికి నిజమైన సారథి అవుతాడు.
ఇది నేటి జీవితానికీ ఎంతో వర్తిస్తుంది. వినియోగ సంస్కృతి, సామాజిక మాధ్యమాలు, ప్రకటనలు మనలో కొత్త కోరికలను నిరంతరం సృష్టిస్తున్నాయి. అవసరం లేని వస్తువును కూడా అవసరమేనని మనసు భావించే పరిస్థితి ఏర్పడుతోంది. ఇలాంటి సమయంలో గణేశుడి పాదాల దగ్గర ఉన్న ఎలుక మనకు ఒక ప్రశ్న వేస్తుంది—“నీ కోరికలను నువ్వు నడిపిస్తున్నావా? లేక నీ కోరికలే నిన్ను నడిపిస్తున్నాయా?”
గణేశ చతుర్థి సందర్భంగా విగ్రహాన్ని పూజించడం మాత్రమే కాకుండా ఈ అంతరార్థాన్ని కూడా గుర్తుచేసుకోవాలి. కోరికలను పూర్తిగా నశింపజేయడం కాదు; వాటిని వివేకంతో నియంత్రించడం ముఖ్యం. అవసరం–ఆడంబరం మధ్య తేడాను తెలుసుకోవడం, ఆశ–అత్యాశ మధ్య సరిహద్దును గుర్తించడం, మనస్సును అదుపులో ఉంచుకోవడం నిజమైన గణేశారాధనకు ప్రతీకగా నిలుస్తుంది.
మనిషి జీవితంలో నిజమైన విజయం బయట ప్రపంచాన్ని జయించడంలో కాదు, తనలోని చంచలత్వాన్ని జయించడంలో ఉంది. ఎలుకను అధిరోహించిన గణేశుడు ఇదే సత్యాన్ని సూచిస్తాడు. కోరికలను అణచివేయడం కాదు, వాటికి దిశానిర్దేశం చేయడం జ్ఞానం. మనస్సు అదుపులో ఉంటే చిన్న శక్తి కూడా గొప్ప సాధనకు మార్గం చూపుతుంది.
అందుకే గణేశుడి వాహనం ఎలుక కావడం ఒక చిన్న పురాణ విశేషం మాత్రమే కాదు. మనిషిలోని చంచలమైన కోరికలపై జ్ఞానం సాధించిన విజయానికి అది ఒక శాశ్వత ప్రతీక. కోరిక పుట్టడం సహజం. కానీ దానికి బానిస కావడం మన ఎంపిక. వివేకంతో కోరికలకు దిశానిర్దేశం చేసినప్పుడు జీవితం లక్ష్యపూర్వకంగా మారుతుంది. అదే గణేశ తత్వం మనకు అందించే శాశ్వత సందేశం.