శ్రీ వెంకటేశ్వర అష్టోత్తర శతనామావళి – 25, 26:-సి. హెచ్. ప్రతాప్

 (25) ఓం వైకుంఠ పతయే నమః
వైకుంఠ పతి అనే నామం భగవంతుడి శాశ్వత నివాసాన్ని, పరమాధికారాన్ని సూచిస్తుంది. 'వైకుంఠం' అంటే వికలత్వం లేనిది, అంటే నశించిపోనిది, మార్పు లేనిది అని అర్థం. 'పతి' అంటే అధిపతి లేదా పాలకుడు. అందువల్ల, వైకుంఠ పతి అంటే శాశ్వత లోకానికి ప్రభువు. ఈ లోకం అపారమైన ఐశ్వర్యం, జ్ఞానం, ఆనందం కలిగినది. ఈ నామం వేంకటేశ్వరుడిని సమస్త సృష్టికి, మోక్షానికి అధిపతిగా స్థాపిస్తుంది. వైకుంఠ లోకం అనేది భౌతిక ప్రపంచంలోని కష్టాలు, జన్మ-మరణ చక్రాలకు అతీతమైన పరమ పదము. ఈ నామం జపించే భక్తుడు తాను ఈ మిథ్యా జగత్తులో ఉన్నా, తన గమ్యం ఆ వైకుంఠ పతి చరణాలేననే స్థిరత్వాన్ని, ధైర్యాన్ని పొందుతాడు. వైకుంఠ నాథుడిని పూజించడం ద్వారా, భక్తుడు ముక్తి మార్గాన్ని సులభతరం చేసుకుంటాడు.
శ్లోకం వైకుంఠ లోక నాథాయ, సకల మోక్ష ప్రదాయక। వైకుంఠపతే దేవ, తవ చరణం శరణం మమ॥
భావం: వైకుంఠ లోకానికి ప్రభువా, సమస్త జీవులకు మోక్షాన్ని ప్రసాదించేవాడా, ఓ వైకుంఠపతీ! నేను నీ చరణాలనే శరణు వేడుకుంటున్నాను.
(26) ఓం అవ్యయాయ నమః
అవ్యయ అనే నామం భగవంతుడి యొక్క శాశ్వత, మార్పులేని  తత్వాన్ని తెలియజేస్తుంది. 'వ్యయ' అంటే ఖర్చు, క్షయం, నశించడం అని అర్థం. 'అవ్యయ' అంటే దేని ద్వారా కూడా నశించనివాడు, ఎప్పటికీ మార్పు చెందనివాడు. ఈ భౌతిక ప్రపంచంలో ప్రతిదీ కాలంతో క్షీణిస్తుంది; ఐశ్వర్యం, యవ్వనం, చివరికి ఈ శరీరం కూడా నశిస్తుంది. కానీ, అవ్యయుడు అయిన పరమాత్మ ఈ నాశనానికి అతీతుడు. ఆయన జన్మ-వినాశాలకు, పెరుగుదలకు-క్షీణతకు దూరంగా ఉండి, సత్యమైన చైతన్యంగా నిలుస్తాడు. ఈ నామం భక్తుడికి స్థిరత్వం అనే అత్యున్నత భరోసాను ఇస్తుంది. మనం ఆధారపడే శక్తి శాశ్వతమైనదని తెలుసుకోవడం ద్వారా, మన భయాలు తొలగి, హృదయంలో పరిపూర్ణ విశ్వాసం, అచంచలమైన ప్రశాంతత ఏర్పడతాయి.
శ్లోకం అక్షరం పరమం బ్రహ్మ, నిత్యరూప విరాజితమ్। అవ్యయాయ దేవేశ, తవ కీర్తిః మహామతిః॥
నశించనివాడా, పరమ బ్రహ్మ స్వరూపుడా, నిత్యమైన రూపంతో ప్రకాశించేవాడా! ఓ అవ్యయుడా, దేవేశ్వరా! నీ కీర్తి అత్యున్నతమైన జ్ఞాన రూపం.
వైకుంఠ పతి (25) మోక్షానికి అధిపతి, ఈ నామం మోక్ష మార్గాన్ని, జీవితానికి అంతిమ లక్ష్యాన్ని నిర్దేశిస్తుంది. అవ్యయ (26) నశించనివాడు, ఈ నామం జీవితంలో మార్పులు, కష్టాలు ఎదురైనా భగవంతుడిపై అచంచలమైన విశ్వాసాన్ని, స్థిరత్వాన్ని ప్రసాదిస్తుంది.