మహాత్మా గాంధీ జీవితంలో దక్షిణాఫ్రికా అధ్యాయం ఒక కీలక మలుపు. 1893లో ఆయన అక్కడకు పయనమవ్వడానికి కారణమైనది దాదా అబ్దుల్లా & కో. సంస్థ నుంచి వచ్చిన ఒక సంవత్సరపు న్యాయ ఒప్పందం. ఈ నిర్ణయం తరువాత గాంధీజీ జీవితాన్ని మాత్రమే కాకుండా, ప్రపంచ చరిత్రను కూడా ప్రభావితం చేసిన ఒక మహత్తర ఉద్యమానికి నాంది పలికింది.
ఆ సమయంలో గాంధీ లండన్లో న్యాయ విద్య పూర్తి చేసి భారతదేశానికి తిరిగి వచ్చి కొంతకాలం పాటు న్యాయవృత్తిలో స్థిరపడేందుకు ప్రయత్నిస్తున్న దశ. అప్పటికీ ఆయన న్యాయరంగంలో గట్టి స్థానం సంపాదించలేకపోయారు. ఇలాంటి సమయంలో, ఖత్రి వాణిజ్య కుటుంబానికి చెందిన దాదా అబ్దుల్లా అనే వ్యాపారవేత్త ఒక క్లిష్టమైన వాణిజ్య వివాదాన్ని పరిష్కరించేందుకు ఆయన సేవలను కోరాడు. ఒప్పందం ప్రకారం గాంధీ ఒక సంవత్సరం నాటల్లో పనిచేయాల్సి వచ్చింది.
దక్షిణాఫ్రికా వెళ్లడాన్ని గాంధీజీ మొదట చిన్న అవకాశంగానే భావించారు. ఇది కొంత అనుభవాన్ని, కొంత సంపాదనను, భారతదేశంలో కొత్త అవకాశాలను తెచ్చిపెట్టవచ్చని అనుకున్నారు. అయితే ఆయన అక్కడ కాలుపెట్టిన మొదటి రోజుల్లోనే ఆఫ్రికాలో భారతీయులపై ఉన్న జాతి వివక్ష ఆయనను చలించజేసింది. పీటర్మారిట్జ్బర్గ్ రైల్వే స్టేషన్లోని ప్రసిద్ధ సంఘటన—ఫస్ట్ క్లాస్ టికెట్ ఉన్నప్పటికీ కేవలం చర్మవర్ణం కారణంగా ఆయనను బలవంతంగా బయటకు తోసేయడం—ఈ అనుభవం ఆయన అంతరంగంలో తీవ్రమైన చైతన్యాన్ని రేపింది.
దాదా అబ్దుల్లా కేసు కేవలం ఒక వాణిజ్య వివాదం మాత్రమే కాదు; అది గాంధీ కి దక్షిణాఫ్రికాలో భారతీయుల పరిస్థితిని దగ్గరగా చూడడానికి ఒక వేదిక అయింది. కేసు స్వభావం ఆయనను వివిధ సముదాయాలను, వారి సమస్యలను, వారి అభ్యర్థనలను అర్థం చేసుకునేలా చేసింది. ఆయనకు అక్కడి సంస్కృతి, చట్టవ్యవస్థ, వర్ణభేద వ్యవస్థలు ఎంత లోతుగా ప్రజల జీవితాలను ప్రభావితం చేస్తున్నాయో స్పష్టంగా తెలిసింది.
ఈ అనుభవాలు గాంధీజీని క్రమంగా సమాజపరమైన చైతన్యవంతుడిగా మార్చాయి. వారి దుర్వస్థితి, అన్యాయం, హింస—ఈ అన్నింటికీ ప్రశాంత ప్రతిఘటన, సత్యశక్తితో సమాధానం ఇవ్వాలనే ఆలోచన అక్కడే పుట్టింది. తరువాత ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రఖ్యాతి పొందిన “సత్యాగ్రహ” సిద్ధాంతం కూడా దక్షిణాఫ్రికా నేలలోనే పుట్టింది.
దాదా అబ్దుల్లా వారి ఒప్పందాన్ని గాంధీజీ వృత్తిపరమైన అవకాశంగా మాత్రమే కాక, సమాజాన్ని అర్థం చేసుకునే కొత్త మార్గంగా చూసారు. ఒక సంవత్సరంగా ప్రారంభమైన ఈ ప్రయాణం, చివరకు 21 సంవత్సరాల సేవగా మారి, ఆయనను మహాత్ముడిగా తీర్చిదిద్దింది.
దక్షిణాఫ్రికాకు వెళ్లే ఆ నిర్ణయం గాంధీ జీవితానికే కాదు, ప్రపంచ నైతిక రాజకీయ చరిత్రకే ఒక మహత్తర మలుపు.
ఆ సమయంలో గాంధీ లండన్లో న్యాయ విద్య పూర్తి చేసి భారతదేశానికి తిరిగి వచ్చి కొంతకాలం పాటు న్యాయవృత్తిలో స్థిరపడేందుకు ప్రయత్నిస్తున్న దశ. అప్పటికీ ఆయన న్యాయరంగంలో గట్టి స్థానం సంపాదించలేకపోయారు. ఇలాంటి సమయంలో, ఖత్రి వాణిజ్య కుటుంబానికి చెందిన దాదా అబ్దుల్లా అనే వ్యాపారవేత్త ఒక క్లిష్టమైన వాణిజ్య వివాదాన్ని పరిష్కరించేందుకు ఆయన సేవలను కోరాడు. ఒప్పందం ప్రకారం గాంధీ ఒక సంవత్సరం నాటల్లో పనిచేయాల్సి వచ్చింది.
దక్షిణాఫ్రికా వెళ్లడాన్ని గాంధీజీ మొదట చిన్న అవకాశంగానే భావించారు. ఇది కొంత అనుభవాన్ని, కొంత సంపాదనను, భారతదేశంలో కొత్త అవకాశాలను తెచ్చిపెట్టవచ్చని అనుకున్నారు. అయితే ఆయన అక్కడ కాలుపెట్టిన మొదటి రోజుల్లోనే ఆఫ్రికాలో భారతీయులపై ఉన్న జాతి వివక్ష ఆయనను చలించజేసింది. పీటర్మారిట్జ్బర్గ్ రైల్వే స్టేషన్లోని ప్రసిద్ధ సంఘటన—ఫస్ట్ క్లాస్ టికెట్ ఉన్నప్పటికీ కేవలం చర్మవర్ణం కారణంగా ఆయనను బలవంతంగా బయటకు తోసేయడం—ఈ అనుభవం ఆయన అంతరంగంలో తీవ్రమైన చైతన్యాన్ని రేపింది.
దాదా అబ్దుల్లా కేసు కేవలం ఒక వాణిజ్య వివాదం మాత్రమే కాదు; అది గాంధీ కి దక్షిణాఫ్రికాలో భారతీయుల పరిస్థితిని దగ్గరగా చూడడానికి ఒక వేదిక అయింది. కేసు స్వభావం ఆయనను వివిధ సముదాయాలను, వారి సమస్యలను, వారి అభ్యర్థనలను అర్థం చేసుకునేలా చేసింది. ఆయనకు అక్కడి సంస్కృతి, చట్టవ్యవస్థ, వర్ణభేద వ్యవస్థలు ఎంత లోతుగా ప్రజల జీవితాలను ప్రభావితం చేస్తున్నాయో స్పష్టంగా తెలిసింది.
ఈ అనుభవాలు గాంధీజీని క్రమంగా సమాజపరమైన చైతన్యవంతుడిగా మార్చాయి. వారి దుర్వస్థితి, అన్యాయం, హింస—ఈ అన్నింటికీ ప్రశాంత ప్రతిఘటన, సత్యశక్తితో సమాధానం ఇవ్వాలనే ఆలోచన అక్కడే పుట్టింది. తరువాత ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రఖ్యాతి పొందిన “సత్యాగ్రహ” సిద్ధాంతం కూడా దక్షిణాఫ్రికా నేలలోనే పుట్టింది.
దాదా అబ్దుల్లా వారి ఒప్పందాన్ని గాంధీజీ వృత్తిపరమైన అవకాశంగా మాత్రమే కాక, సమాజాన్ని అర్థం చేసుకునే కొత్త మార్గంగా చూసారు. ఒక సంవత్సరంగా ప్రారంభమైన ఈ ప్రయాణం, చివరకు 21 సంవత్సరాల సేవగా మారి, ఆయనను మహాత్ముడిగా తీర్చిదిద్దింది.
దక్షిణాఫ్రికాకు వెళ్లే ఆ నిర్ణయం గాంధీ జీవితానికే కాదు, ప్రపంచ నైతిక రాజకీయ చరిత్రకే ఒక మహత్తర మలుపు.
addComments
కామెంట్ను పోస్ట్ చేయండి