శ్రీ వెంకటేశ్వర అష్టోత్తర శతనామావళి (45, 46) :-సి.హెచ్.ప్రతాప్

 (45) ఓం నిరంజనాయ నమః
'నిరంజనాయ' అనే నామం స్వామివారు ఎలాంటి అజ్ఞానంతో కూడిన మాయ, కోరికలు లేదా లోపాలు అంటనివాడు అని తెలియజేస్తుంది. ఇక్కడ 'నిర్' అంటే లేనిది, 'అంజనం' అంటే మసి, కాటుక లేదా అజ్ఞానమనే అంధకారం. కాబట్టి, 'నిరంజనాయ' అంటే మాయ, అజ్ఞానమనే మసి అంటనివాడు, పరమ పవిత్రుడు. భగవంతుడు మాయాశక్తికి అతీతుడు. ఆయన ప్రపంచాన్ని సృష్టించినా, అందులోని లోపాలు, దుఃఖాలు, అజ్ఞానం ఆయనను ప్రభావితం చేయవు. ఈ నామం స్వామి యొక్క అలిప్త స్వభావాన్ని  సూచిస్తుంది. 'అంజనం' అనే పదం రాగద్వేషాలకు కూడా ప్రతీక. స్వామి నిరంజనుడు కాబట్టి, ఆయన రాగద్వేషాలు లేనివాడు మరియు ఎల్లప్పుడూ శుద్ధ జ్ఞాన స్వరూపుడు. ఈ నామాన్ని జపించడం వలన భక్తులు సంసార బంధాల నుండి మరియు అజ్ఞానం నుండి విముక్తి పొంది, శుద్ధమైన భగవత్ జ్ఞానాన్ని పొందడానికి మార్గం సుగమమవుతుంది.
శ్లోకం:
నిరంజన నిష్కామ, నిరహంకార విరాట్ మూర్తి।
నిర్గుణ సద్గుణ రూపాయ, నమో నమః శ్రీవెంకటేశ॥
భావం: అజ్ఞానమనే అంజనం లేనివాడా, కోరికలు లేనివాడా, అహంకారం లేని విరాట్ రూపం కలవాడా! గుణాలకు అతీతుడా, సద్గుణాల రూపమైనవాడా! శ్రీ వేంకటేశ్వరా! నీకు నమస్కారం.
(46) ఓం నిరాభాసాయ నమః
'నిరాభాసాయ' అనే నామం స్వామివారు ఎలాంటి కృత్రిమ రూపం, ఆకారం లేదా అభినయం లేనివాడు అని సూచిస్తుంది. ఇక్కడ 'నిర్' అంటే లేనిది, 'ఆభాసం' అంటే ప్రతిబింబం, ఆకారం, భ్రమ లేదా ఒక భ్రమ కల్పించే రూపం. కాబట్టి, 'నిరాభాసాయ' అంటే ఏ భ్రమ లేనివాడు, ఏ ప్రతిబింబంపై ఆధారపడనివాడు, స్వయం ప్రకాశం కలవాడు. భగవంతుని నిజ స్వరూపం అగోచరం మరియు నిరాకారం. ఈ ప్రపంచంలో కనిపించే రూపాలన్నీ, ఆయన లీలల కోసం ధరించిన ఆకారాలు మాత్రమే. నిజానికి, ఆయన ఆకాశం వలె, ఏ ఆకారమూ లేనివాడు. ఆయన తన స్వయంప్రకాశంపై ఆధారపడతాడు, ఏ ఇతర వస్తువు ప్రతిబింబాన్ని గానీ, మాయ యొక్క ఆకారాన్ని గానీ ధరించడు. ఈ నామం స్వామి యొక్క నిరాకార తత్వాన్ని మరియు స్వయంజ్యోతి స్వభావాన్ని వివరిస్తుంది. ఈ నామాన్ని జపించడం వలన భక్తుడు బాహ్య రూపాలకు అతీతంగా, భగవంతుని అంతర్గత సత్యమైన స్వరూపాన్ని తెలుసుకునేందుకు ప్రయత్నిస్తాడు.
శ్లోకం:
నిరాభాస నిరాధార, నిరాకార సచ్చిదానంద।
స్వయంజ్యోతి స్వరూపాయ, నమో విష్ణు నమస్తుతే॥
భావం: ఆకారం లేనివాడా, ఆధారం లేనివాడా, ఆకారం లేని సచ్చిదానంద స్వరూపుడా! స్వయంగా వెలిగే జ్యోతి రూపమైనవాడా! విష్ణుమూర్తి, నీకు నమస్కారం.