దీపం జ్యోతి పరబ్రహ్మ :- సి.హెచ్.ప్రతాప్

 భారతీయ సంస్కృతిలో దీపం కేవలం వెలుగునిచ్చే వస్తువు కాదు; అది జ్ఞానానికి, శుభానికి, దైవత్వానికి ప్రతీక. మన పూజా కార్యక్రమాలలో దీపారాధన అంతర్భాగం కావడానికి కారణం, "దీపం జ్యోతి పరబ్రహ్మ" అనే లోతైన తాత్విక భావన. ఈ వాక్యం దీపంలోని జ్వాలను పరబ్రహ్మ స్వరూపంగా అభివర్ణిస్తుంది, అంటే సమస్త సృష్టికి మూలమైన, శాశ్వతమైన చైతన్యమే దీపకాంతి అని అర్థం. .
సాధారణంగా, దీపం చీకటిని పారద్రోలుతుంది. ఈ చీకటిని హిందూ తత్వశాస్త్రం అజ్ఞానం (అవిద్యా)గా పోలుస్తుంది. అజ్ఞానం అంటే కేవలం తెలియకపోవడం కాదు, మిథ్య యొక్క భ్రమలో కూరుకుపోవడం. భగవంతుడు, సత్యం, ఆత్మ గురించి మనలో ఉండే అస్పష్టతే అజ్ఞానం. మనం వెలిగించే దీపపు జ్వాల ఆత్మజ్ఞానాన్ని సూచిస్తుంది. ఈ జ్వాల పైకి నిటారుగా లేస్తుంది – ఇది జ్ఞానం, వివేకం ఎప్పుడూ ఉన్నత శిఖరాల వైపు పయనించాలనే సత్యాన్ని బోధిస్తుంది. మన అంతరంగంలో ఉన్న అజ్ఞానపు చీకటిని ఈ జ్ఞాన కాంతితో తొలగించుకోవాలని ఈ దీపం సూచిస్తుంది.
దీపంలోని మూడు ప్రధాన అంశాలు త్రిమూర్తి స్వరూపాలుగా భావిస్తారు. దీపపు కుంది (ఆధారం) బ్రహ్మ స్వరూపం. ఇది సృష్టికి, స్థితికి ఆధారభూతమైన స్థానం. నూనె లేదా నెయ్యి విష్ణువు స్వరూపం. ఇది జీవుల పోషణకు, రక్షణకు కారణమైన స్థితికారుడు. వత్తి శివుడు స్వరూపం. అజ్ఞానం అనే మలినాన్ని దహించి, జ్ఞాన జ్యోతిని వెలిగించే లయ కారకుడు. ఈ విధంగా, దీపారాధన చేయడం అంటే సమస్త సృష్టి తత్వానికి, త్రిమూర్తులకు ప్రణామం అర్పించడం.
"దీపం జ్యోతి పరబ్రహ్మ" అనే భావన కేవలం ఆధ్యాత్మికం మాత్రమే కాదు, సామాజిక, మానసిక ప్రశాంతతకు కూడా కారణమవుతుంది. దీపం వెలిగించడం ద్వారా శుభం, పాజిటివ్ ఎనర్జీ ఇల్లు లేదా పరిసరాలను నింపుతాయి. 'తమసో మా జ్యోతిర్గమయ' ("చీకటి నుంచి వెలుగు వైపు నన్ను నడిపించు") అనే ఉపనిషత్తు వాక్యంలోని ఆశ, మార్గదర్శకత్వం దీపంలో నిక్షిప్తమై ఉన్నాయి. ప్రతి జీవి తన జీవితంలో వెలుగును, సత్యాన్ని అన్వేషించాలని, ఆ సత్యమే పరబ్రహ్మం అని దీపం మనకు నిత్యం గుర్తుచేస్తుంది.