గాంధీజీ కథలు – 65:-సి. హెచ్. ప్రతాప్

 1908 సంవత్సరం పౌర ప్రతిఘటన చరిత్రలో ఒక కీలకమైన మలుపు. ఈ సంవత్సరం మోహన్‌దాస్ కరంచంద్ గాంధీ మొదటిసారిగా జైలు శిక్ష అనుభవించారు. ఈ అనుభవమే ఆయన సత్యాగ్రహం సిద్ధాంతానికి పునాదులను మరింత బలోపేతం చేసింది. ఈ ఘటన, దక్షిణాఫ్రికాలోని ట్రాన్స్‌వాల్ ప్రాంతంలో అణచివేత ధోరణి ఉన్న నల్ల చట్టానికి వ్యతిరేకంగా సాగుతున్న పోరాటంలో అనివార్యంగా చోటుచేసుకుంది. ఈ చట్టాన్ని ధిక్కరించడానికి భారతీయ సమాజం 1906 నాటి బహిరంగ సభలో దృఢమైన ప్రతిజ్ఞ చేసింది. ఆ ప్రతిజ్ఞ అహింసాయుత ప్రతిఘటన ఉద్యమాన్ని స్థాపించింది, అది ఇప్పుడు అంతిమ పరీక్షకు సిద్ధమైంది.
ఆసియావాసులందరికీ తప్పనిసరి రిజిస్ట్రేషన్, వేలిముద్రలు తప్పనిసరి చేస్తూ అవమానకరమైన చట్టాన్ని ప్రభుత్వం రద్దు చేయడంలో విఫలమవడంతో, ప్రత్యక్ష చర్యలకు రంగం సిద్ధమైంది. రిజిస్ట్రేషన్ గడువు ముగిసిన తరువాత, గాంధీజీ ఉద్యమ నాయకుడిగా, అన్యాయమైన శాసనాన్ని బహిరంగంగా ధిక్కరించడం ద్వారా స్వచ్ఛందంగా అరెస్టును ఆహ్వానించారు. ఆత్మగౌరవాన్ని కాపాడుకోవడానికి ఏకైక మార్గం ఉద్దేశపూర్వక, అహింసాయుత చట్ట ఉల్లంఘన మాత్రమే అని ఆయన పూర్తిగా గ్రహించారు. 1908 జనవరి 10న, ట్రాన్స్‌వాల్ నుండి వెళ్లిపోవాలన్న ఆదేశాన్ని ధిక్కరించినందుకు, ఆ తర్వాత రిజిస్టర్ చేసుకోవడానికి నిరాకరించినందుకు ఆయనను అరెస్టు చేశారు. జోహన్నెస్‌బర్గ్ జైలులో ఆయనకు రెండు నెలల సాధారణ జైలు శిక్ష విధించబడింది.
గాంధీజీ ఈ కాలాన్ని ఓటమిగా భావించలేదు; బదులుగా, ఇది లోతైన ఆత్మపరిశీలన, విలువైన మేధో వికాస కాలంగా మారింది. మొదటిసారిగా, స్వాతంత్య్ర యోధుడు భౌతికంగా నిర్బంధించబడ్డా, ఆయన జైలు గోడల లోపల తన సమయాన్ని నిజమైన అంతర్గత స్వేచ్ఛ అనుభవంగా వర్ణించారు. ఈ ఒంటరితనం ఆయనకు, ఉద్యమ రోజువారీ డిమాండ్ల నుండి దూరంగా, చదువుకోవడానికి, అధ్యయనం చేయడానికి అమూల్యమైన అవకాశాన్ని కల్పించింది. ఈ నిర్బంధ సమయంలోనే ఆయన ప్రఖ్యాత అమెరికన్ రచయిత, తత్వవేత్త అయిన హెన్రీ డేవిడ్ థోరో రచనలను లోతుగా చదివారు. థోరో రాసిన ముఖ్య వ్యాసం సివిల్ డిసొబీడియన్స్ (పౌర నిరసన) ఆయన సొంత సత్యాగ్రహ సూత్రాలతో బలంగా ప్రతిధ్వనించింది.
గాంధీజీ తన అరెస్టుకు ముందే సత్యాగ్రహం అనే భావనను రూపొందించి, దానికి పేరు పెట్టినప్పటికీ, అన్యాయమైన రాజ్యంతో సహకరించకూడదనే థోరో ఆలోచనలు ఆయన పద్ధతులను పాశ్చాత్య తాత్విక పరంగా వివరించడానికి, ధృవీకరించడానికి సహాయపడ్డాయి. రాష్ట్ర ప్రభుత్వ శక్తికి వ్యతిరేకంగా ఒక వ్యక్తి యొక్క నైతిక సంకల్ప శక్తిని గాంధీజీ గుర్తించారు, నిజమైన స్వాతంత్ర్యం కేవలం భౌతిక స్వేచ్ఛపై ఆధారపడదని గ్రహించారు. జైలు ఒక ఆశ్రయంగా మారిందని, అక్కడ ఆయన భౌతిక ప్రపంచం నుండి విముక్తిని అనుభవించి, ఉద్యమం యొక్క ఆధ్యాత్మిక, రాజకీయ అంశాలపై పూర్తిగా దృష్టి పెట్టారని ఆయన పేర్కొన్నారు.
ఈ మొదటి జైలు శిక్ష స్వల్పకాలమే అయినా, గాంధీజీకి, ప్రతిఘటనకు ఇది కీలకమైంది. ఈ అనుభవం ద్వారా, తమ నాయకుడు తమ లక్ష్యం కోసం వ్యక్తిగతంగా బాధలను భరించడానికి సిద్ధంగా ఉన్నారని భారతీయ సమాజానికి, ప్రపంచానికి స్పష్టంగా రుజువైంది, ఒక శక్తివంతమైన ఆదర్శాన్ని స్థాపించారు. గాంధీజీ లొంగిపోవడానికి బదులుగా జైలును ఎంచుకోవాలనే స్పృహతో తీసుకున్న నిర్ణయం, ఉద్యమం యొక్క భవిష్యత్తు కోసం మానసిక, నైతిక పునాదిని వేసింది. ఇది ఒక సాధారణ అరెస్టును అహింసాయుత పౌర నిరసన అనే నూతన సిద్ధాంతానికి ప్రాథమిక విజయంగా మార్చింది.