గాంధీజీ కథలు – 79:- సి.హెచ్. ప్రతాప్

చంపారణ్ సత్యాగ్రహం విజయానికి మూలంగా నిలిచిన కీలక మలుపు — చంపారణ్ విచారణ కమిటీ ఏర్పాటు. ఇది కేవలం ఒక పరిపాలనా నిర్ణయం కాదు; రైతుల కన్నీళ్లకు న్యాయం లభించిన చారిత్రక క్షణం.
1917లో బీహార్‌లోని చంపారణ్ ప్రాంతంలో నీలి సాగుదారుల చేతుల్లో నలిగిపోతున్న రైతుల గాధను విన్న మహాత్మా గాంధీ, అక్కడికి వెళ్లి పరిస్థితిని ప్రత్యక్షంగా అధ్యయనం చేశారు. ‘తీన్కథియా’ అనే దోపిడి వ్యవస్థ రైతుల జీవితాలను ఎలా చిదిమేస్తుందో, భూమి, శ్రమ, ఆదాయం — మూడింటినీ ఎలా పీల్చుకుంటుందో ఆయన గమనించారు. రైతుల వాంగ్మూలాలను సేకరించడం, వారి బాధలను ప్రభుత్వానికి తెలియజేయడం — ఇవన్నీ గాంధీజీ చేసిన నిశ్శబ్ద విప్లవం.
ఆ పరిస్థితుల తీవ్రతను ప్రభుత్వం విస్మరించలేకపోయింది. ఫలితంగా చంపారణ్ విచారణ కమిటీ ఏర్పాటు చేయబడింది. ఈ కమిటీలో గాంధీజీ సభ్యుడిగా నియమితులయ్యారు. ఇది బ్రిటిష్ పాలనలో ఒక అసాధారణ పరిణామం — బాధితుల పక్షాన నిలబడి, సత్యాన్ని ఆయుధంగా చేసుకున్న నాయకుడికి అధికారిక వేదిక లభించడం.
కమిటీ ముందు రైతులు తమ గోడును నిస్సంకోచంగా చెప్పారు. లెక్కలతో కాదు, జీవన వాస్తవాలతో వారు న్యాయాన్ని నిలబెట్టారు. గాంధీజీ సత్యాగ్రహ భావన ఇక్కడే పరిపక్వత సాధించింది — అహింస, సత్యం, ధైర్యం కలిసి పాలకుల మనస్సులను కదిలించాయి. విచారణ నివేదికలో ‘తీన్కథియా’ వ్యవస్థ అన్యాయమని, అమానుషమని స్పష్టంగా తేలింది.
అంతిమ ఫలితం చారిత్రకమే. ఆ దోపిడి వ్యవస్థ రద్దు చేయబడింది. రైతులు తమ భూమిపై హక్కును తిరిగి పొందారు. నీలి సాగుదారుల అఘాయిత్యాలకు చట్టపరమైన అడ్డుకట్ట పడింది. ఇది గాంధీజీ భారతదేశంలో సాధించిన మొదటి విజయవంతమైన సివిల్ డిజ్ఒబిడియన్స్ ఫలితంగా నిలిచింది.
చంపారణ్ విచారణ కమిటీ కథ ఒక బోధను ఇస్తుంది — సత్యం మాట్లాడితే చరిత్ర మారుతుంది; ప్రజల పక్షాన నిలబడితే వ్యవస్థలే వంగుతాయి. గాంధీజీ నడిచిన ఆ మార్గం, నేటికీ ప్రతి అన్యాయానికి ఎదురొడ్డి నిలబడే శక్తిని మనకు అందిస్తుంది.