శ్రీ వేంకటేశ్వర అష్టోత్తర శతనామావళి (83, 84):- సి.హెచ్.ప్రతాప్

 (83) ఓం హయగ్రీవాయ నమః
'ఓం హయగ్రీవాయ నమః' అనే నామం శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామివారి దివ్యమైన జ్ఞాన స్వరూపాన్ని, ఆయన హయగ్రీవుని రూపంలో ఉన్న అద్భుత అవతారాన్ని తెలియజేస్తుంది. ఇక్కడ 'హయ' అంటే గుర్రం, 'గ్రీవ' అంటే మెడ లేదా తల. అంటే, ఈ రూపంలో స్వామివారు మానవ శరీరం, గుర్రం తల కలిగి ఉంటారు. ఈ రూపం కేవలం దర్శనానికే కాదు, పరమాత్మ యొక్క అపారమైన జ్ఞానానికి మరియు సాహిత్య విద్యా సంపదకు చిహ్నంగా నిలుస్తుంది.
సృష్టి ఆరంభంలో మధుకైటభులు అనే రాక్షసులు బ్రహ్మదేవుని నుండి వేదాలను దొంగిలించినప్పుడు, దేవతలందరూ తీవ్ర సంకటంలో పడ్డారు. అప్పుడు శ్రీమహావిష్ణువు హయగ్రీవుని రూపం ధరించి, ఆ రాక్షసులను సంహరించి, అపహరించబడిన సమస్త వేద విజ్ఞానాన్ని తిరిగి బ్రహ్మదేవునికి అప్పగించారు. అందువల్ల, హయగ్రీవ స్వామిని విద్యలకు, ప్రజ్ఞకు, ఆలోచనా శక్తికి అధిపతిగా కొలుస్తారు. ఈ నామం ద్వారా శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామి పరమ గురువుగా, సకల శాస్త్రాలను ప్రసాదించేవాడిగా ఆరాధించబడతాడు.
ఈ నామాన్ని జపించడం వలన భక్తులకు బుద్ధి కుశలత, జ్ఞాపకశక్తి, పరిశోధనా పటిమ మెరుగుపడతాయి. ముఖ్యంగా విద్యార్థులు, ఉపాధ్యాయులు, జ్ఞాన మార్గాన్ని అన్వేషించేవారు ఈ నామాన్ని జపించడం ద్వారా తమ అజ్ఞానాన్ని తొలగించుకుని, జీవిత లక్ష్యాలను చేరుకోవడానికి కావలసిన సరైన మార్గదర్శకత్వం మరియు తీవ్రమైన ఏకాగ్రతను పొందుతారు. ఇది విద్యా సంబంధిత అడ్డంకులను తొలగించి, జీవితంలో ఉన్నత స్థితికి చేరుకోవడానికి తోడ్పడుతుంది.
శ్లోకం:
హయగ్రీవ హితరూప, వేదవిద్యా ప్రకాశ।
అజ్ఞానాంధక వినాశక, నమో నమః శ్రీవేంకటేశ॥
భావం: గుర్రపు తలతో ఉన్న మంగళకరమైన రూపం కలవాడా! వేద విద్యలను ప్రకాశింపజేసేవాడా! అజ్ఞానం అనే చీకటిని నశింపజేసేవాడా! శ్రీ వేంకటేశ్వరా! నీకు మా నమస్కారం.
(84) ఓం జనార్ధనాయ నమః
'ఓం జనార్ధనాయ నమః' అనే నామం స్వామివారి శరణాగత రక్షణ మరియు లోక సంరక్షణ అనే ప్రధాన లక్షణాలను తెలియజేస్తుంది. ఈ నామానికి అనేక విస్తృతార్థాలు ఉన్నాయి. ప్రధానంగా, 'జన' (ప్రజలు) యొక్క 'అర్ధన' (కోరికలను తీర్చేవాడు లేదా బాధలను తొలగించేవాడు) అని అర్థం. అంటే, భక్తులు మొరపెట్టుకుంటే వారి బాధలను హరించేవాడు, వారి కోరికలను తీర్చేవాడు. మరొక ముఖ్య అర్థం ఏమిటంటే, జనులకు (లోకానికి) హాని కలిగించేవారిని శిక్షించి, ధర్మాన్ని నిలబెట్టేవాడు.
శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామి జనార్ధనునిగా, లోక కళ్యాణం కోసం నిరంతరం కృషి చేస్తూ, దుష్టులను శిక్షించేవాడిగా, శిష్టులను పాలించేవాడిగా కీర్తించబడ్డాడు. ఈ నామం పరమాత్మ యొక్క న్యాయ స్వభావాన్ని, కరుణతో కూడిన క్రమశిక్షణను సూచిస్తుంది. ధర్మాన్ని రక్షించడం కోసం ఆయన ఎన్నో రూపాలు దాల్చారు. భగవద్గీతలో శ్రీకృష్ణుడు చెప్పినట్లుగా, ధర్మానికి హాని కలిగినప్పుడల్లా ఆయన అవతరిస్తారు. జనార్ధనుడు ఆ అవతారాలన్నింటికీ ప్రతీక.
ఈ నామాన్ని జపించడం వలన భక్తులకు జీవితంలో ఎదురయ్యే సమస్యల నుండి విముక్తి, శత్రు భయం మరియు ఆటంకాలు తొలగిపోతాయి. ఇది కేవలం భౌతికమైన శత్రువుల నుండి రక్షణ మాత్రమే కాకుండా, అజ్ఞానం, అహంకారం వంటి అంతర్గత శత్రువులను కూడా నశింపజేస్తుంది. భగవంతునిపై అచంచలమైన విశ్వాసం పెరిగి, జీవితంలో శాంతి, భద్రత, న్యాయం మరియు సర్వశుభాలు కలుగుతాయి. జనార్ధన నామం భక్తుడిని స్వామికి మరింత చేరువ చేసి, ఆపదలో అండగా నిలిచే శక్తిని ప్రసాదిస్తుంది.
శ్లోకం:
జనార్ధన జగదీశ్వర, భక్త పాలన దీక్షా నిరత।
కరుణాసాగర కాకుత్స్థ, నమో నమః శ్రీవేంకటేశ॥
భావం: జనులచే ఆశ్రయించబడేవాడా, జగత్తుకు ఈశ్వరుడా! భక్తులను పాలించే దీక్షలో నిమగ్నమైనవాడా! దయకు సముద్రమా, రఘువంశ శ్రేష్ఠుడా! శ్రీ వేంకటేశ్వరా! నీకు మా నమస్కారం.