ఉత్తరద్వార దర్శనం:-డా: సి.హెచ్.ప్రతాప్

 హిందూ ధర్మశాస్త్రాల ప్రకారం వైకుంఠ ఏకాదశి పర్వదినాన ఉత్తరద్వార దర్శనం చేసుకోవడం అనేది కేవలం ఒక ఆచారం మాత్రమే కాదు, అది ఒక పరమ పవిత్రమైన ఆధ్యాత్మిక అనుభవం. ఈ ఉత్తరద్వార దర్శనం మానవుడు తనలోని అరిషడ్వర్గాలను జయించి మోక్ష మార్గాన్ని అన్వేషించే దివ్య ప్రక్రియకు సంకేతం. పురాణాల కథనం ప్రకారం, కృతయుగంలో ముర అనే రాక్షసుడు దేవతలను, మునులను తీవ్రంగా పీడిస్తుండగా, శ్రీమహావిష్ణువు అతనితో సుదీర్ఘకాలం పోరాడి అలసిపోయి ఒక గుహలో విశ్రమిస్తాడు. ఆ సమయంలో విష్ణువు శరీరం నుండి ఒక అద్భుత శక్తి ఉద్భవించి ఆ రాక్షసుడిని సంహరిస్తుంది. ఆ శక్తినే 'ఏకాదశి' అని పిలుస్తారు. ఈ విజయానికి ప్రసన్నుడైన విష్ణువు, ఆ పవిత్ర రోజున వైకుంఠ ద్వారాలు తెరిచి ఉంచుతానని, ఆ ద్వారం గుండా తనను దర్శించుకున్న భక్తులకు పునర్జన్మ లేని మోక్ష స్థితిని ప్రసాదిస్తానని వరమిచ్చాడు. అందుకే ఈ రోజున భక్తులు తెల్లవారుజామునే ఉత్తర ద్వారం గుండా స్వామిని దర్శించుకుంటారు. శాస్త్రపరంగా చూస్తే, ఉత్తర దిశ జ్ఞానానికి, వెలుగుకు మరియు పరమపదానికి నిలయమని పెద్దలు చెబుతారు. సూర్యుడు ధనురాశి నుంచి మకర రాశిలోకి ప్రవేశించే ఈ పుణ్యకాలంలో ముప్పై కోట్ల దేవతలతో కలిసి నారాయణుడు దర్శనమిస్తాడు కాబట్టే దీనిని 'ముక్కోటి ఏకాదశి' అని పిలుస్తాము.
తిరుమల వంటి మహాక్షేత్రాలలో ఈ వైకుంఠ ద్వార దర్శనం ఒక అద్భుత ఆధ్యాత్మికానుభూతిని కలిగిస్తుంది. సాధారణ రోజుల్లో మూసి

ఉంచే ఈ ఉత్తర ద్వారాన్ని కేవలం ఈ పర్వదినం సందర్భంగా పది రోజుల పాటు తెరిచి ఉంచుతారు. ఈ ద్వారం గుండా ప్రయాణించడం అంటే సంసార సాగరాన్ని దాటి వైకుంఠానికి వెళ్లడం అనే భావన భక్తులలో బలంగా ఉంటుంది. భక్తులు ఈ రోజున కఠినమైన ఉపవాసం ఉండి, రాత్రంతా జాగరణ చేస్తూ విష్ణు సహస్రనామ పారాయణం మరియు గోవింద నామస్మరణతో గడుపుతారు. ఇలా చేయడం వల్ల ఇంద్రియాలపై పూర్తి అదుపు లభిస్తుందని, మనసు నిర్మలమవుతుందని ఆధ్యాత్మిక వేత్తలు వివరిస్తారు. ఉపవాసం అంటే భగవంతునికి సమీపంగా ఉండటం అని అర్థం. కేవలం ఆహారం మానేయడమే కాకుండా, మనసులోని దుష్ట ఆలోచనలను వీడి సత్ప్రవర్తనతో మెలగడం ఈ ఉత్తరద్వార దర్శన ఉద్దేశం. ఈ దర్శనం వల్ల కలిగే మానసిక ప్రశాంతత వెలకట్టలేనిది. మనిషి తన దైనందిన జీవితంలో ఎదుర్కొనే ఒత్తిళ్ల నుండి, లౌకిక బంధాల నుండి ఉపశమనం పొంది, ఆధ్యాత్మిక ఉన్నతిని సాధించడానికి ఈ విశిష్టమైన రోజు ఒక దివ్య మార్గంగా నిలుస్తుంది. అజ్ఞానమనే చీకటిని తొలగించి, జ్ఞాన జ్యోతిని వెలిగించే ఈ ఉత్తరద్వార దర్శనం ప్రతి ఒక్కరి జీవితంలో ఒక నూతన ఉత్తేజాన్ని, సన్మార్గాన్ని నింపుతుంది. దక్షిణాయన కాలంలో మరణించిన వారు కూడా ఈ ఉత్తరద్వార దర్శన పుణ్యబలం వల్ల నేరుగా మోక్షాన్ని పొందుతారని ప్రతీతి. ఈ పవిత్ర దర్శనం భగవంతుని అనంత కృపకు సాక్ష్యంగా నిలుస్తూ, భక్తులను ధన్యజీవులుగా మారుస్తుంది. ఈ దర్శన ప్రాశస్త్యం తరతరాలుగా మన సంస్కృతిలో అంతర్భాగమై, మానవాళికి దిశానిర్దేశం చేస్తోంది.