శ్రీ వేంకటేశ్వర సుప్రభాతం - 1:-సి.హెచ్.ప్రతాప్

 కౌసల్యా సుప్రజా రామ! పూర్వా సంధ్యా ప్రవర్తతే
ఉత్తిష్ఠ నరశార్దూల! కర్తవ్యం దైవమాహ్నికమ్
"ఓ కౌసల్య యొక్క మంచి సంతానమైన రామా! (తిరుమలవాసా!) తూర్పు దిక్కున ఉదయ సంధ్యా సమయం ప్రారంభమవుతున్నది. మనుష్యులలో శ్రేష్ఠుడవైన వాడా! దయచేసి మేల్కొనుము. దేవతలచేత ఆచరించబడే రోజువారీ కార్యక్రమాలను (ఆహ్నికమును) నిర్వహించవలసి ఉంది."ఈ మొదటి శ్లోకంలోనే సుప్రభాతం యొక్క ముఖ్య ఉద్దేశం స్పష్టమవుతుంది. ఇది స్వామిని నిద్ర లేపడానికి చేసే అభ్యర్థన (జాగరణ).
 భక్తులు తమ దైవాన్ని కేవలం పరంధామునిగానే కాక, తమ కుటుంబంలోని ముఖ్యమైన వ్యక్తిగా, ప్రియమైన రాజుగా భావించి సంభాషిస్తారు. ఇక్కడ వేంకటేశ్వరస్వామిని, దశావతారాలలో ముఖ్యమైన శ్రీరామునిగా కీర్తించడం ద్వారా, స్వామి యొక్క సర్వవ్యాపకత్వం మరియు అవతార తత్వం నిరూపించబడుతుంది.
అంతేకాక, "కర్తవ్యం దైవమాహ్నికమ్" అనే పదబంధం చాలా శక్తివంతమైన ధర్మసూక్ష్మాన్ని తెలియజేస్తుంది. ఇక్కడ దేవుడిని మేల్కొలిపేది కేవలం భక్తులు మాత్రమే కాదు, దేవతలు కూడా వారి దైనందిన యజ్ఞాలు, పూజలు మొదలుపెట్టడానికి స్వామిని మేల్కొలుపుతున్నారు. దీని ద్వారా కర్తవ్యం  అనేది పరమాత్మకు కూడా తప్పనిసరి అని ఈ శ్లోకం సందేశాన్నిస్తుంది. ఉదయ సంధ్యా కాలం అత్యంత పవిత్రమైనది, ప్రశాంతమైనది కాబట్టి, ఈ సమయంలో మేల్కోవడం ద్వారా భక్తులు కూడా తమ దినచర్యను ధర్మబద్ధంగా, శుభప్రదంగా ప్రారంభించాలని ప్రేరణ కలుగుతుంది. సారాంశంగా, ఈ శ్లోకం స్వామిని శ్రీరామునిగా కీర్తిస్తూ, లోకంలోని సమస్త కర్మలకు ఆధారమైన ఆయనను మేల్కొలిపి, తమ దినచర్యను ప్రారంభించడానికి అనుమతిని, అనుగ్రహాన్ని కోరుతుంది.
ఉత్తిష్ఠోత్తిష్ఠ గోవింద ఉత్తిష్ఠ గరుడధ్వజ ।
ఉత్తిష్ఠ కమలాకాంత త్రైలోక్యం మంగళం కురు
ఈ శ్లోకం యొక్క సరళమైన తెలుగు అనువాదం ఏమిటంటే: "ఓ గోవిందా! దయచేసి మేల్కొనుము, మేల్కొనుము! గరుడ పతాకాన్ని (ధ్వజాన్ని) కలవాడా! దయచేసి మేల్కొనుము. కమలకు (లక్ష్మీదేవికి) ప్రియమైన పతియైనవాడా! దయచేసి మేల్కొనుము. మేల్కొని, మూడు లోకాలకు (భూమి, ఆకాశం, పాతాళం) శుభమును, మంగళమును కలిగించుము."
సుప్రభాత శ్రేణిలో, మొదటి శ్లోకంలో సంధ్యా సమయాన్ని తెలిపి, భగవంతుడిని సంబోధించిన తర్వాత, ఈ ద్వితీయ శ్లోకంలో భక్తులు తమ అభ్యర్థనను దృఢంగా వ్యక్తం చేస్తున్నారు. ఇందులో 'ఉత్తిష్ఠ' (మేల్కొనుము) అనే పదాన్ని పదే పదే ఉపయోగించడం ద్వారా స్వామి మేల్కొనడం యొక్క ఆవశ్యకతను తెలియజేస్తున్నారు. ఇక్కడ స్వామిని గోవింద (ఆవులను పాలించేవాడు లేదా వేదాలను తెలుసుకున్నవాడు), గరుడధ్వజ (గరుత్మంతుడు తన వాహనం మరియు పతాకంగా కలవాడు – ఇది ఆయన పరాక్రమాన్ని, సమస్త లోకాలపై అధికారాన్ని సూచిస్తుంది), మరియు కమలాకాంత (లక్ష్మీదేవికి ప్రియమైన పతి – ఐశ్వర్యాన్ని, మంగళకరత్వాన్ని ఉద్ఘాటిస్తుంది) అనే మహిమాన్విత నామాలతో కీర్తిస్తున్నారు. ఈ శ్లోకం చివర ఉన్న "త్రైలోక్యం మంగళం కురు" అనే భాగం, స్వామి మేల్కొనడం యొక్క అంతిమ ప్రయోజనాన్ని తెలియజేస్తుంది. స్వామి మేల్కొంటే, ఆ శుభ శక్తి కేవలం భక్తులకే కాక, మూడు లోకాలలో ఉన్న సమస్త జీవకోటికీ శాంతిని, మంగళాన్ని కలుగజేస్తుంది అని ఈ వాక్యం సూచిస్తుంది. సారాంశంగా, ఈ శ్లోకం స్వామిని తన మహిమాన్విత రూపాలలో మేల్కొలిపి, లోకహితం కోసం, సమస్త జీవులకు శుభాన్ని కలిగించడం కోసం తమ దినచర్యను ప్రారంభించమని అత్యంత వినయంగా అభ్యర్థిస్తుంది.