మహాత్మా గాంధీ లేదా పంతొమ్మిదవ శతాబ్దపు భారతీయ మేధావుల ప్రయాణాలను పరిశీలిస్తే, లండన్ నుండి తిరిగి రావడం అనేది కేవలం ఒక ప్రయాణం ముగింపు మాత్రమే కాదు, అది ఒక గొప్ప భావజాల మార్పుకు నాంది. ఉన్నత విద్య కోసం లేదా రాజకీయ చర్చల కోసం లండన్ వెళ్ళిన భారతీయులు అక్కడ బ్రిటిష్ వారి ప్రజాస్వామ్య విలువలను, సమానత్వ సిద్ధాంతాలను చూసి ముగ్ధులయ్యేవారు. బ్రిటన్ గడ్డపై వారు చదువుకున్న పుస్తకాలు, విన్న ఉపన్యాసాలు మానవ హక్కుల గురించి గొప్పగా చాటిచెప్పేవి. అయితే, అదే బ్రిటిష్ వారు భారతదేశం వంటి వలస రాజ్యాల పట్ల ప్రదర్శించే ద్వంద్వ వైఖరిని గమనించినప్పుడు వారిలో తీవ్ర అసంతృప్తి మొదలైంది. లండన్లో ఉండగా పొందిన గౌరవం, అనుభవించిన స్వేచ్ఛ భారతదేశానికి తిరిగి వస్తున్నప్పుడు క్రమంగా ఆవిరైపోవడాన్ని వారు గమనించారు.
భారతదేశానికి తిరిగి వచ్చే ప్రయాణంలో ఓడలో ఉన్నప్పుడే బ్రిటిష్ అధికారుల అహంకారపూరిత ధోరణి స్పష్టంగా కనిపించేది. లండన్ వీధుల్లో నాగరికులుగా చలామణి అయిన ఆంగ్లేయులు, ఓడ ఎక్కిన తర్వాత భారతీయులను తక్కువ చూపు చూడటం ప్రారంభించేవారు. ఈ మార్పు భారతీయ మేధావుల మనసును తీవ్రంగా గాయపరిచేది. బ్రిటన్ స్వంత గడ్డపై ఒక నీతిని, తమ వలస ప్రాంతాల్లో మరో నీతిని అనుసరించడం వారి కపటత్వాన్ని బయటపెట్టింది. చట్టం ముందు అందరూ సమానమేనని లండన్లో బోధించిన వారే, ఇక్కడ జాతి వివక్షను ప్రదర్శించడం చూసి భారతీయులు దిగ్భ్రాంతికి గురయ్యేవారు. ఈ నిరాశ కేవలం వ్యక్తిగతమైనది కాదు, అది ఒక జాతి ఆత్మగౌరవానికి సంబంధించినది.
స్వదేశానికి చేరుకున్నాక బ్రిటిష్ వారి పాలనా పద్ధతులు మరింత క్రూరంగా అనిపించేవి. భారతీయ మేధావులు ఆశించిన సంస్కరణలు లేదా రాజకీయ భాగస్వామ్యం పట్ల బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం చూపిన ఉదాసీనత వారిని మరింత కుంగదీసింది. తాము ఎంతో గొప్పగా భావించిన పాశ్చాత్య నాగరికత వెనుక ఉన్న దోపిడీ దారుణం వారికి అర్థమైంది. బ్రిటన్ అభివృద్ధి వెనుక భారతీయ వనరుల కొల్లగొట్టడం ఉందనే నిజాన్ని వారు గ్రహించారు. ఈ క్రమంలోనే మితవాద ధోరణి కలిగిన నాయకులు సైతం అతివాదులుగా మారడం ప్రారంభించారు. విజ్ఞాపనల ద్వారా స్వేచ్ఛ రాదని, పోరాటం ద్వారానే హక్కులను సాధించుకోవాలని వారు నిశ్చయించుకున్నారు.
లండన్ నుండి తిరిగి రావడం అనేది ఒక భ్రమ నుంచి మేల్కొనడం లాంటిది. బ్రిటిష్ వారి న్యాయ వ్యవస్థపై ఉన్న నమ్మకం సడలిపోవడం వల్ల భారతీయుల్లో జాతీయవాదం బలపడింది. పశ్చాత్య విద్య నేర్చుకున్న వారే ఆ విద్యను ఆయుధంగా మలుచుకుని బ్రిటిష్ వారిని ఎదిరించడం మొదలుపెట్టారు. ఆనాడు బ్రిటిష్ వారి వైఖరి పట్ల కలిగిన ఆ నిరాశే, తదుపరి కాలంలో ఒక గొప్ప స్వాతంత్ర్య ఉద్యమానికి ఇంధనంగా మారింది. తద్వారా భారతీయులు తమ స్వంత గడ్డపై తమ పాలకులమే కావాలని గట్టిగా నినదించారు
భారతదేశానికి తిరిగి వచ్చే ప్రయాణంలో ఓడలో ఉన్నప్పుడే బ్రిటిష్ అధికారుల అహంకారపూరిత ధోరణి స్పష్టంగా కనిపించేది. లండన్ వీధుల్లో నాగరికులుగా చలామణి అయిన ఆంగ్లేయులు, ఓడ ఎక్కిన తర్వాత భారతీయులను తక్కువ చూపు చూడటం ప్రారంభించేవారు. ఈ మార్పు భారతీయ మేధావుల మనసును తీవ్రంగా గాయపరిచేది. బ్రిటన్ స్వంత గడ్డపై ఒక నీతిని, తమ వలస ప్రాంతాల్లో మరో నీతిని అనుసరించడం వారి కపటత్వాన్ని బయటపెట్టింది. చట్టం ముందు అందరూ సమానమేనని లండన్లో బోధించిన వారే, ఇక్కడ జాతి వివక్షను ప్రదర్శించడం చూసి భారతీయులు దిగ్భ్రాంతికి గురయ్యేవారు. ఈ నిరాశ కేవలం వ్యక్తిగతమైనది కాదు, అది ఒక జాతి ఆత్మగౌరవానికి సంబంధించినది.
స్వదేశానికి చేరుకున్నాక బ్రిటిష్ వారి పాలనా పద్ధతులు మరింత క్రూరంగా అనిపించేవి. భారతీయ మేధావులు ఆశించిన సంస్కరణలు లేదా రాజకీయ భాగస్వామ్యం పట్ల బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం చూపిన ఉదాసీనత వారిని మరింత కుంగదీసింది. తాము ఎంతో గొప్పగా భావించిన పాశ్చాత్య నాగరికత వెనుక ఉన్న దోపిడీ దారుణం వారికి అర్థమైంది. బ్రిటన్ అభివృద్ధి వెనుక భారతీయ వనరుల కొల్లగొట్టడం ఉందనే నిజాన్ని వారు గ్రహించారు. ఈ క్రమంలోనే మితవాద ధోరణి కలిగిన నాయకులు సైతం అతివాదులుగా మారడం ప్రారంభించారు. విజ్ఞాపనల ద్వారా స్వేచ్ఛ రాదని, పోరాటం ద్వారానే హక్కులను సాధించుకోవాలని వారు నిశ్చయించుకున్నారు.
లండన్ నుండి తిరిగి రావడం అనేది ఒక భ్రమ నుంచి మేల్కొనడం లాంటిది. బ్రిటిష్ వారి న్యాయ వ్యవస్థపై ఉన్న నమ్మకం సడలిపోవడం వల్ల భారతీయుల్లో జాతీయవాదం బలపడింది. పశ్చాత్య విద్య నేర్చుకున్న వారే ఆ విద్యను ఆయుధంగా మలుచుకుని బ్రిటిష్ వారిని ఎదిరించడం మొదలుపెట్టారు. ఆనాడు బ్రిటిష్ వారి వైఖరి పట్ల కలిగిన ఆ నిరాశే, తదుపరి కాలంలో ఒక గొప్ప స్వాతంత్ర్య ఉద్యమానికి ఇంధనంగా మారింది. తద్వారా భారతీయులు తమ స్వంత గడ్డపై తమ పాలకులమే కావాలని గట్టిగా నినదించారు
addComments
కామెంట్ను పోస్ట్ చేయండి