మహాత్మా గాంధీ జీవితంలో 1935 నుండి 1948 వరకు సాగిన కాలం భారత చరిత్రలో అత్యంత కీలకమైనది. ఈ దశలో ఆయన కేవలం బ్రిటిష్ వారికి వ్యతిరేకంగా పోరాడే నాయకుడిగానే కాకుండా, భారతీయ సమాజాన్ని లోపలి నుండి ప్రక్షాళన చేసే ఒక గొప్ప సంస్కర్తగా తన ముద్ర వేశారు. నిర్మాణాత్మక కార్యక్రమం ద్వారా దేశంలోని అట్టడుగు వర్గాలకు ఆర్థిక మరియు సామాజిక స్వేచ్ఛను అందించడమే తన ప్రధాన లక్ష్యమని ఆయన ప్రకటించారు. రాజకీయ స్వాతంత్ర్యం వస్తుందని, కానీ సామాజిక మార్పు రాకపోతే ఆ స్వాతంత్ర్యానికి విలువ ఉండదని ఆయన గాఢంగా నమ్మారు.
ఈ కాలంలో గాంధీజీ వార్ధాలోని సేవాగ్రామ్ ఆశ్రమాన్ని తన కార్యస్థానంగా మార్చుకున్నారు. గ్రామీణ పరిశ్రమల పునరుద్ధరణ, ఖాదీ ఉత్పత్తి, మరియు గ్రామ పారిశుధ్యంపై ఆయన విశేషంగా దృష్టి సారించారు. ముఖ్యంగా అంటరానితనం నిర్మూలన కోసం ఆయన సాగించిన పోరాటం ఈ దశలో తారాస్థాయికి చేరుకుంది. దళితులను హరిజనులు అని సంబోధిస్తూ, వారు సమాజంలో గౌరవప్రదమైన స్థానాన్ని పొందేలా చేసేందుకు దేశవ్యాప్త పర్యటనలు చేపట్టారు. దీనితో పాటు నయీ తాలీమ్ అనే నూతన విద్యా విధానాన్ని ప్రవేశపెట్టి, విద్యార్థుల్లో చేతివృత్తుల పట్ల గౌరవాన్ని, స్వయం సమృద్ధిని పెంపొందించాలని ఆశించారు.
1942లో క్విట్ ఇండియా ఉద్యమ పిలుపుతో దేశాన్ని ఒక్కటి చేసిన గాంధీజీ, ఆ తర్వాత తన చివరి సంవత్సరాల్లో అత్యంత క్లిష్టమైన సవాళ్లను ఎదుర్కొన్నారు. దేశ విభజన ముంచుకొస్తున్న తరుణంలో మత సామరస్యం కోసం ఆయన చేసిన కృషి అద్వితీయం. నౌఖాలీ వంటి ప్రాంతాల్లో మతపరమైన అల్లర్లు చెలరేగినప్పుడు, ఎనభై ఏళ్ల వయసులో కూడా ఆయన ఒంటరిగా కాలినడకన పర్యటించి శాంతిని నెలకొల్పారు. అధికారం కోసం దిల్లీలో చర్చలు జరుగుతున్నప్పుడు, గాంధీజీ ప్రజల కన్నీళ్లు తుడవడంలో నిమగ్నమయ్యారు.
చివరికి 1947 ఆగస్టు 15న భారతదేశానికి స్వాతంత్ర్యం వచ్చినప్పటికీ, దేశ విభజన గాంధీజీని తీవ్రంగా కుంగదీసింది. 1948 జనవరి 30న ఆయన కన్నుమూసే వరకు కూడా భారతీయుల మధ్య సోదరభావాన్ని పెంచడానికే ప్రయత్నించారు. ఆయన చేపట్టిన నిర్మాణాత్మక కార్యక్రమాలు కేవలం ఆనాటి అవసరాలే కాకుండా, నేటికీ భారత గ్రామీణ ఆర్థిక వ్యవస్థకు మరియు సామాజిక సమతుల్యతకు బలమైన పునాదులుగా నిలిచిపోయాయి. బాపూజీ కన్న కలలు, ఆయన ఆశయాలు మరణం లేని స్ఫూర్తిగా తరతరాలకు అందుతూనే ఉంటాయి.
ఈ కాలంలో గాంధీజీ వార్ధాలోని సేవాగ్రామ్ ఆశ్రమాన్ని తన కార్యస్థానంగా మార్చుకున్నారు. గ్రామీణ పరిశ్రమల పునరుద్ధరణ, ఖాదీ ఉత్పత్తి, మరియు గ్రామ పారిశుధ్యంపై ఆయన విశేషంగా దృష్టి సారించారు. ముఖ్యంగా అంటరానితనం నిర్మూలన కోసం ఆయన సాగించిన పోరాటం ఈ దశలో తారాస్థాయికి చేరుకుంది. దళితులను హరిజనులు అని సంబోధిస్తూ, వారు సమాజంలో గౌరవప్రదమైన స్థానాన్ని పొందేలా చేసేందుకు దేశవ్యాప్త పర్యటనలు చేపట్టారు. దీనితో పాటు నయీ తాలీమ్ అనే నూతన విద్యా విధానాన్ని ప్రవేశపెట్టి, విద్యార్థుల్లో చేతివృత్తుల పట్ల గౌరవాన్ని, స్వయం సమృద్ధిని పెంపొందించాలని ఆశించారు.
1942లో క్విట్ ఇండియా ఉద్యమ పిలుపుతో దేశాన్ని ఒక్కటి చేసిన గాంధీజీ, ఆ తర్వాత తన చివరి సంవత్సరాల్లో అత్యంత క్లిష్టమైన సవాళ్లను ఎదుర్కొన్నారు. దేశ విభజన ముంచుకొస్తున్న తరుణంలో మత సామరస్యం కోసం ఆయన చేసిన కృషి అద్వితీయం. నౌఖాలీ వంటి ప్రాంతాల్లో మతపరమైన అల్లర్లు చెలరేగినప్పుడు, ఎనభై ఏళ్ల వయసులో కూడా ఆయన ఒంటరిగా కాలినడకన పర్యటించి శాంతిని నెలకొల్పారు. అధికారం కోసం దిల్లీలో చర్చలు జరుగుతున్నప్పుడు, గాంధీజీ ప్రజల కన్నీళ్లు తుడవడంలో నిమగ్నమయ్యారు.
చివరికి 1947 ఆగస్టు 15న భారతదేశానికి స్వాతంత్ర్యం వచ్చినప్పటికీ, దేశ విభజన గాంధీజీని తీవ్రంగా కుంగదీసింది. 1948 జనవరి 30న ఆయన కన్నుమూసే వరకు కూడా భారతీయుల మధ్య సోదరభావాన్ని పెంచడానికే ప్రయత్నించారు. ఆయన చేపట్టిన నిర్మాణాత్మక కార్యక్రమాలు కేవలం ఆనాటి అవసరాలే కాకుండా, నేటికీ భారత గ్రామీణ ఆర్థిక వ్యవస్థకు మరియు సామాజిక సమతుల్యతకు బలమైన పునాదులుగా నిలిచిపోయాయి. బాపూజీ కన్న కలలు, ఆయన ఆశయాలు మరణం లేని స్ఫూర్తిగా తరతరాలకు అందుతూనే ఉంటాయి.
addComments
కామెంట్ను పోస్ట్ చేయండి