భారత స్వతంత్ర ఉద్యమాన్ని ప్రాంతీయ స్థాయి నిరసనల నుంచి దేశవ్యాప్త ప్రజా ఉద్యమంగా మలిచిన చారిత్రక ఘట్టం — రౌలట్ సత్యాగ్రహం (1919). ఇది కేవలం ఒక చట్టానికి వ్యతిరేకంగా జరిగిన నిరసన కాదు; భయపెట్టే పాలనకు ఎదురుగా నిలిచిన ప్రజా అంతఃకరణ స్వరం.
మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం అనంతరం స్వేచ్ఛపై ఆశలు పెట్టుకున్న భారత ప్రజలకు బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం ఇచ్చిన ‘బహుమతి’ — రౌలట్ చట్టాలు. విచారణ లేకుండా అరెస్టులు, న్యాయస్థానాల జోక్యం లేకుండా నిర్బంధాలు, పత్రికా స్వేచ్ఛపై ఆంక్షలు — ఇవన్నీ ఒక చట్టం పేరుతో ప్రజాస్వామ్యంపై మోపిన సంకెళ్లు. ఈ చట్టాలు భారతీయులను పౌరులుగా కాదు, అనుమానితులుగా చూసే వలస పాలకుల మనస్తత్వానికి ప్రతిరూపం.
ఈ సమయంలో మహాత్మా గాంధీ స్పష్టమైన పిలుపునిచ్చారు — “ఈ అన్యాయానికి ప్రతిగా మన ఆయుధం హింస కాదు; దేశవ్యాప్త అహింసాత్మక నిరసన.” ఇదే తొలిసారి భారతదేశమంతటా ఒకేసారి శాంతియుత ప్రతిఘటనకు ఆయన పిలుపునిచ్చారు. ఏప్రిల్ 6, 1919ను సత్యాగ్రహ దినంగా ప్రకటించారు. ఉపవాసాలు, ప్రార్థనలు, హర్తాళ్లు — ఇవన్నీ ప్రజల అంతరాత్మను ఏకం చేసే సాధనాలుగా మారాయి.
ఈ ఉద్యమం ప్రత్యేకత ఏమిటంటే — ఇది నాయకుల పరిమిత వేదిక కాదు; సామాన్య ప్రజల ఆత్మగౌరవం నుంచి పుట్టిన పోరాటం. పట్టణాలు, గ్రామాలు, వ్యాపారులు, కార్మికులు, విద్యార్థులు — అందరూ ఒకే స్వరంతో అన్యాయాన్ని ప్రశ్నించారు. భయం వెనక్కి తగ్గింది; ధైర్యం ముందుకు వచ్చింది.
కానీ అధికార యంత్రాంగం దీనిని భరించలేకపోయింది. చర్యలు తీవ్రతరం అయ్యాయి. అదే క్రమంలో దేశం జాలియన్వాలా బాగ్ వంటి హృదయవిదారక విషాదాన్ని చవిచూసింది. గాంధీజీకి ఇది ఒక ఆత్మపరిశీలన ఘట్టం కూడా. ప్రజలు అహింసా మార్గాన్ని ఇంకా పూర్తిగా ఆచరించడానికి సిద్ధంగా లేరని ఆయన గ్రహించారు. అయినా ఉద్యమాన్ని నిలిపివేశారు — ఎందుకంటే అహింస ఆయనకు వ్యూహం కాదు, సూత్రం.
రౌలట్ సత్యాగ్రహం భారత ఉద్యమానికి ఇచ్చిన సందేశం స్పష్టం — అన్యాయం ఎంత శక్తిమంతమైనదైనా, ప్రజల సమిష్టి నైతిక బలం ముందు అది నిలవలదు. ఇది అసహకార ఉద్యమానికి పునాది వేసింది; గాంధీజీని కేవలం నాయకుడిగా కాక, దేశాంతరాత్మగా స్థిరపరిచింది.
ఈ ఘట్టం మనకు చెబుతున్న శాశ్వత సత్యం ఒక్కటే — స్వేచ్ఛ భిక్షగా లభించదు; సత్యం, ధైర్యం, అహింసతోనే అది సాధ్యమవుతుంది.
మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం అనంతరం స్వేచ్ఛపై ఆశలు పెట్టుకున్న భారత ప్రజలకు బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం ఇచ్చిన ‘బహుమతి’ — రౌలట్ చట్టాలు. విచారణ లేకుండా అరెస్టులు, న్యాయస్థానాల జోక్యం లేకుండా నిర్బంధాలు, పత్రికా స్వేచ్ఛపై ఆంక్షలు — ఇవన్నీ ఒక చట్టం పేరుతో ప్రజాస్వామ్యంపై మోపిన సంకెళ్లు. ఈ చట్టాలు భారతీయులను పౌరులుగా కాదు, అనుమానితులుగా చూసే వలస పాలకుల మనస్తత్వానికి ప్రతిరూపం.
ఈ సమయంలో మహాత్మా గాంధీ స్పష్టమైన పిలుపునిచ్చారు — “ఈ అన్యాయానికి ప్రతిగా మన ఆయుధం హింస కాదు; దేశవ్యాప్త అహింసాత్మక నిరసన.” ఇదే తొలిసారి భారతదేశమంతటా ఒకేసారి శాంతియుత ప్రతిఘటనకు ఆయన పిలుపునిచ్చారు. ఏప్రిల్ 6, 1919ను సత్యాగ్రహ దినంగా ప్రకటించారు. ఉపవాసాలు, ప్రార్థనలు, హర్తాళ్లు — ఇవన్నీ ప్రజల అంతరాత్మను ఏకం చేసే సాధనాలుగా మారాయి.
ఈ ఉద్యమం ప్రత్యేకత ఏమిటంటే — ఇది నాయకుల పరిమిత వేదిక కాదు; సామాన్య ప్రజల ఆత్మగౌరవం నుంచి పుట్టిన పోరాటం. పట్టణాలు, గ్రామాలు, వ్యాపారులు, కార్మికులు, విద్యార్థులు — అందరూ ఒకే స్వరంతో అన్యాయాన్ని ప్రశ్నించారు. భయం వెనక్కి తగ్గింది; ధైర్యం ముందుకు వచ్చింది.
కానీ అధికార యంత్రాంగం దీనిని భరించలేకపోయింది. చర్యలు తీవ్రతరం అయ్యాయి. అదే క్రమంలో దేశం జాలియన్వాలా బాగ్ వంటి హృదయవిదారక విషాదాన్ని చవిచూసింది. గాంధీజీకి ఇది ఒక ఆత్మపరిశీలన ఘట్టం కూడా. ప్రజలు అహింసా మార్గాన్ని ఇంకా పూర్తిగా ఆచరించడానికి సిద్ధంగా లేరని ఆయన గ్రహించారు. అయినా ఉద్యమాన్ని నిలిపివేశారు — ఎందుకంటే అహింస ఆయనకు వ్యూహం కాదు, సూత్రం.
రౌలట్ సత్యాగ్రహం భారత ఉద్యమానికి ఇచ్చిన సందేశం స్పష్టం — అన్యాయం ఎంత శక్తిమంతమైనదైనా, ప్రజల సమిష్టి నైతిక బలం ముందు అది నిలవలదు. ఇది అసహకార ఉద్యమానికి పునాది వేసింది; గాంధీజీని కేవలం నాయకుడిగా కాక, దేశాంతరాత్మగా స్థిరపరిచింది.
ఈ ఘట్టం మనకు చెబుతున్న శాశ్వత సత్యం ఒక్కటే — స్వేచ్ఛ భిక్షగా లభించదు; సత్యం, ధైర్యం, అహింసతోనే అది సాధ్యమవుతుంది.
addComments
కామెంట్ను పోస్ట్ చేయండి