మహాత్మా గాంధీ సబర్మతీ ఆశ్రమ స్థాపన సమయంలో సత్యాగ్రహులకు ఉండవలసిన లక్షణాలను నిర్దేశిస్తూ 11 వ్రతాలను (ఏకాదశ వ్రతాలు) రూపొందించారు. ఈ వ్రతాలు కేవలం ఆధ్యాత్మిక సాధన కోసమే కాకుండా, ఒక వ్యక్తిని నైతికంగా మరియు సామాజికంగా పరిపూర్ణ సత్యాగ్రహిగా తీర్చిదిద్దడానికి ఉద్దేశించబడ్డాయి. స్వాతంత్య్ర పోరాటంలో పాల్గొనే ప్రతి కార్యకర్త తన జీవితంలో ఈ విలువలను అంతర్భాగం చేసుకోవాలని గాంధీజీ ఆకాంక్షించారు. ఈ వ్రతాలన్నింటికీ పునాది సత్యం మరియు అహింస. ఈ 11 వ్రతాలు ఒక క్రమశిక్షణాయుతమైన సమాజాన్ని నిర్మించడంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి.
మొదటి రెండు వ్రతాలైన సత్యం మరియు అహింస గాంధీ తత్త్వానికి మూలస్తంభాలు. సత్యం అంటే కేవలం నిజం మాట్లాడటమే కాదు, పరమేశ్వరుని ఉనికిని గుర్తించడం. అహింస అంటే ఎవరినీ మనసా వాచా కర్మణా హింసించకపోవడం మరియు ప్రేమతో శత్రువును కూడా గెలవడం. వీటితో పాటు అస్తేయం (దొంగతనం చేయకపోవడం) మరియు అపరిగ్రహం (అవసరానికి మించి వస్తువులను సేకరించకపోవడం) అనేవి మనిషిలోని అత్యాశను అరికట్టడానికి ఉద్దేశించినవి. మనకు అవసరం లేని వస్తువును దగ్గర ఉంచుకోవడం కూడా ఒక రకమైన దొంగతనమేనని గాంధీజీ భావించేవారు. బ్రహ్మచర్యం అనేది కేవలం శారీరక నిగ్రహమే కాదు, ఇంద్రియాలన్నింటిపై అదుపు కలిగి ఉండి, ఆ శక్తిని దేశ సేవ కోసం వినియోగించడం.
ఆర్థిక మరియు సామాజిక సమానత్వం కోసం గాంధీజీ అస్వాదం (జిహ్వ చాపల్యాన్ని వదలడం), శరీరశ్రమ మరియు స్వదేశీ వ్రతాలను చేర్చారు. రుచి కోసం కాకుండా కేవలం ప్రాణధారణ కోసం మాత్రమే ఆహారాన్ని తీసుకోవడం అస్వాదం. ప్రతి మనిషి తన సొంత పనులను తనే చేసుకోవాలని, శ్రమ గౌరవాన్ని గుర్తించాలని శరీరశ్రమ వ్రతం బోధిస్తుంది. స్వదేశీ వ్రతం మన దేశంలో తయారైన వస్తువులనే వాడాలని, తద్వారా మన ఆర్థిక వ్యవస్థను బలపరచాలని సూచిస్తుంది. ఇవి కాకుండా, నిర్భయత్వం (భయం లేకుండా ఉండటం) అనేది సత్యాగ్రహికి అత్యంత అవసరమైన గుణం. మరణానికి కూడా భయపడని వాడే సత్యం కోసం పోరాడగలడని గాంధీజీ నమ్మేవారు.
చివరిగా, అస్పృశ్యతా నివారణ మరియు సర్వధర్మ సమానత్వం అనేవి సామాజిక ఐక్యతకు దిక్సూచీలు. కుల మతాల పేరుతో మనుషుల మధ్య వివక్ష చూపడం మహాపాపమని, అస్పృశ్యత అనేది హిందూ ధర్మానికి పట్టిన కళంకమని ఆయన వాదించారు. అలాగే, అన్ని మతాలు ఒకే సత్యం వైపు నడిపిస్తాయని, పరమత సహనం కలిగి ఉండాలని సర్వధర్మ సమభావాన్ని ప్రబోధించారు. ఈ 11 వ్రతాలు కేవలం ఆశ్రమ నియమాలు మాత్రమే కావు; ఇవి మనిషిని అంతర్గతంగా సంస్కరించి, సమాజ సేవకు సిద్ధం చేసే శక్తివంతమైన సాధనాలు. నేటి సమాజంలో ఉన్న అవినీతి, స్వార్థం మరియు విద్వేషాలను తొలగించడానికి ఈ ఏకాదశ వ్రతాల ఆచరణ ఎంతో అవసరం.s
మొదటి రెండు వ్రతాలైన సత్యం మరియు అహింస గాంధీ తత్త్వానికి మూలస్తంభాలు. సత్యం అంటే కేవలం నిజం మాట్లాడటమే కాదు, పరమేశ్వరుని ఉనికిని గుర్తించడం. అహింస అంటే ఎవరినీ మనసా వాచా కర్మణా హింసించకపోవడం మరియు ప్రేమతో శత్రువును కూడా గెలవడం. వీటితో పాటు అస్తేయం (దొంగతనం చేయకపోవడం) మరియు అపరిగ్రహం (అవసరానికి మించి వస్తువులను సేకరించకపోవడం) అనేవి మనిషిలోని అత్యాశను అరికట్టడానికి ఉద్దేశించినవి. మనకు అవసరం లేని వస్తువును దగ్గర ఉంచుకోవడం కూడా ఒక రకమైన దొంగతనమేనని గాంధీజీ భావించేవారు. బ్రహ్మచర్యం అనేది కేవలం శారీరక నిగ్రహమే కాదు, ఇంద్రియాలన్నింటిపై అదుపు కలిగి ఉండి, ఆ శక్తిని దేశ సేవ కోసం వినియోగించడం.
ఆర్థిక మరియు సామాజిక సమానత్వం కోసం గాంధీజీ అస్వాదం (జిహ్వ చాపల్యాన్ని వదలడం), శరీరశ్రమ మరియు స్వదేశీ వ్రతాలను చేర్చారు. రుచి కోసం కాకుండా కేవలం ప్రాణధారణ కోసం మాత్రమే ఆహారాన్ని తీసుకోవడం అస్వాదం. ప్రతి మనిషి తన సొంత పనులను తనే చేసుకోవాలని, శ్రమ గౌరవాన్ని గుర్తించాలని శరీరశ్రమ వ్రతం బోధిస్తుంది. స్వదేశీ వ్రతం మన దేశంలో తయారైన వస్తువులనే వాడాలని, తద్వారా మన ఆర్థిక వ్యవస్థను బలపరచాలని సూచిస్తుంది. ఇవి కాకుండా, నిర్భయత్వం (భయం లేకుండా ఉండటం) అనేది సత్యాగ్రహికి అత్యంత అవసరమైన గుణం. మరణానికి కూడా భయపడని వాడే సత్యం కోసం పోరాడగలడని గాంధీజీ నమ్మేవారు.
చివరిగా, అస్పృశ్యతా నివారణ మరియు సర్వధర్మ సమానత్వం అనేవి సామాజిక ఐక్యతకు దిక్సూచీలు. కుల మతాల పేరుతో మనుషుల మధ్య వివక్ష చూపడం మహాపాపమని, అస్పృశ్యత అనేది హిందూ ధర్మానికి పట్టిన కళంకమని ఆయన వాదించారు. అలాగే, అన్ని మతాలు ఒకే సత్యం వైపు నడిపిస్తాయని, పరమత సహనం కలిగి ఉండాలని సర్వధర్మ సమభావాన్ని ప్రబోధించారు. ఈ 11 వ్రతాలు కేవలం ఆశ్రమ నియమాలు మాత్రమే కావు; ఇవి మనిషిని అంతర్గతంగా సంస్కరించి, సమాజ సేవకు సిద్ధం చేసే శక్తివంతమైన సాధనాలు. నేటి సమాజంలో ఉన్న అవినీతి, స్వార్థం మరియు విద్వేషాలను తొలగించడానికి ఈ ఏకాదశ వ్రతాల ఆచరణ ఎంతో అవసరం.s
addComments
కామెంట్ను పోస్ట్ చేయండి