మహాత్మా గాంధీ నేతృత్వంలో దేశవ్యాప్తంగా ఉవ్వెత్తున ఎగిసిపడుతున్న సహాయ నిరాకరణోద్యమం ఒక నిర్ణయాత్మక దశకు చేరుకున్న తరుణంలో, 1922 ఫిబ్రవరి 4న జరిగిన చౌరీచౌరా సంఘటన భారత స్వాతంత్ర్య సంగ్రామ గమనాన్ని ఒక్కసారిగా మార్చివేసింది.
ఉత్తరప్రదేశ్లోని గోరఖ్పూర్ జిల్లాలో ఉన్న చౌరీచౌరా అనే గ్రామంలో శాంతియుతంగా ఊరేగింపు నిర్వహిస్తున్న ఉద్యమకారులపై పోలీసులు విచక్షణారహితంగా లాఠీచార్జి చేసి, గాలిలోకి కాల్పులు జరిపారు. ఈ చర్యతో ఆగ్రహోదగ్రులైన ప్రజలు నియంత్రణ కోల్పోయి పోలీసు స్టేషన్ను ముట్టడించారు. భయంతో లోపల దాక్కున్న 22 మంది పోలీసులను సజీవంగా దహనం చేస్తూ స్టేషన్కు నిప్పు పెట్టారు. అహింసనే పరమావధిగా నమ్మిన గాంధీజీకి ఈ వార్త తీవ్ర దిగ్భ్రాంతిని కలిగించింది. ఒక పవిత్రమైన లక్ష్యం కోసం సాగే పోరాటంలో హింసకు తావుండకూడదని ఆయన గట్టిగా విశ్వసించారు. గాంధీజీ దృష్టిలో 'సత్యం' మరియు 'అహింస' అనేవి ఒకే నాణేనికి ఉన్న రెండు పార్శ్వాలు. సత్యాన్ని సాధించాలంటే ఎంచుకునే మార్గం కూడా అంతే పవిత్రంగా ఉండాలని ఆయన నమ్మేవారు. లక్ష్యం ఎంత గొప్పదైనా, దానిని చేరుకోవడానికి అనుసరించే మార్గం (ంఏన్స్) అపవిత్రమైతే, ఆ విజయానికి విలువ ఉండదని ఆయన గాంధేయ తత్వశాస్త్రం బోధిస్తుంది.
ఈ ఘటన జరిగిన వెంటనే గాంధీజీ ఎంతో ధైర్యంతో ఒక సంచలన నిర్ణయం తీసుకున్నారు. దేశమంతా స్వరాజ్యం వైపు వేగంగా అడుగులు వేస్తున్న సమయంలో, కేవలం ఒక హింసాత్మక ఘటన కారణంగా అప్పటికే విజయపథంలో ఉన్న సహాయ నిరాకరణోద్యమాన్ని తక్షణమే నిలిపివేస్తున్నట్లు ప్రకటించారు. రాజకీయంగా ఇది కాంగ్రెస్ నాయకులకు, ప్రజలకు పెద్ద దెబ్బ అని తెలిసినప్పటికీ, నైతిక విలువల విషయంలో ఆయన ఏమాత్రం వెనక్కి తగ్గలేదు. ప్రజలు ఇంకా అహింసాయుత పోరాటానికి సంపూర్ణంగా సిద్ధంగా లేరని, క్రమశిక్షణ లేని ఉద్యమం దేశాన్ని అరాచకంలోకి నెడుతుందని ఆయన గ్రహించారు. ఆ సమయంలో జవహర్లాల్ నెహ్రూ, సుభాష్ చంద్రబోస్ వంటి యువ నాయకులు ఈ నిర్ణయాన్ని వ్యతిరేకించినా, గాంధీజీ తన అంతరాత్మ ప్రబోధానికే ప్రాధాన్యత ఇచ్చారు. హింస ద్వారా వచ్చే స్వేచ్ఛ నిలకడగా ఉండదని, అది మరింత హింసకు దారితీస్తుందని ఆయన హెచ్చరించారు. తన నిర్ణయానికి పశ్చాత్తాపంగా, ప్రాయశ్చిత్తంగా ఐదు రోజుల పాటు ఉపవాస దీక్ష కూడా చేపట్టారు.
రాజకీయ ప్రయోజనం కంటే నైతిక విజయమే ముఖ్యమని నిరూపించిన ఈ ఘట్టం గాంధీజీలోని అత్యున్నత నాయకత్వ లక్షణాలకు అద్దం పడుతుంది. "ఒక తప్పును సరిదిద్దుకోవడానికి చేసే ప్రయత్నంలో పరాజయం ఎదురైనా అది విజయమే అవుతుంది" అన్నది గాంధీజీ నమ్మకం. చౌరీచౌరా ఘటన వల్ల బ్రిటీష్ వారు ఉద్యమకారులను క్రూరంగా అణచివేసే అవకాశం దొరుకుతుందని, హింస జరిగితే ప్రభుత్వం నైతిక బలాన్ని పొందుతుందని ఆయన విశ్లేషించారు. అందుకే వ్యూహాత్మకంగా కూడా ఉద్యమాన్ని ఆపడం అవసరమని ఆయన భావించారు. ఈ నిర్ణయం ద్వారా ఆయన ప్రపంచానికి ఒక సందేశం ఇచ్చారు: సత్యగ్రహి ఎప్పుడూ ద్వేషానికి తావు ఇవ్వకూడదు. శత్రువును ప్రేమతో, ఆత్మబలంతో జయించాలే తప్ప భౌతిక దాడులతో కాదు. గాంధీజీ తీసుకున్న ఈ కఠినమైన, నిస్వార్థమైన నిర్ణయం భారత స్వాతంత్ర్య సమర చరిత్రలో అహింస యొక్క ప్రాముఖ్యతను శాశ్వతంగా ప్రతిష్టించింది. తన వ్యక్తిగత ప్రతిష్ట కంటే దేశం యొక్క నైతిక పతనాన్ని ఆపడమే మిన్న అని చాటిచెప్పిన ఈ మలుపు, గాంధీజీని కేవలం ఒక రాజకీయ నాయకుడిగానే కాకుండా ఒక మహాత్ముడిగా నిలబెట్టింది.
ఉత్తరప్రదేశ్లోని గోరఖ్పూర్ జిల్లాలో ఉన్న చౌరీచౌరా అనే గ్రామంలో శాంతియుతంగా ఊరేగింపు నిర్వహిస్తున్న ఉద్యమకారులపై పోలీసులు విచక్షణారహితంగా లాఠీచార్జి చేసి, గాలిలోకి కాల్పులు జరిపారు. ఈ చర్యతో ఆగ్రహోదగ్రులైన ప్రజలు నియంత్రణ కోల్పోయి పోలీసు స్టేషన్ను ముట్టడించారు. భయంతో లోపల దాక్కున్న 22 మంది పోలీసులను సజీవంగా దహనం చేస్తూ స్టేషన్కు నిప్పు పెట్టారు. అహింసనే పరమావధిగా నమ్మిన గాంధీజీకి ఈ వార్త తీవ్ర దిగ్భ్రాంతిని కలిగించింది. ఒక పవిత్రమైన లక్ష్యం కోసం సాగే పోరాటంలో హింసకు తావుండకూడదని ఆయన గట్టిగా విశ్వసించారు. గాంధీజీ దృష్టిలో 'సత్యం' మరియు 'అహింస' అనేవి ఒకే నాణేనికి ఉన్న రెండు పార్శ్వాలు. సత్యాన్ని సాధించాలంటే ఎంచుకునే మార్గం కూడా అంతే పవిత్రంగా ఉండాలని ఆయన నమ్మేవారు. లక్ష్యం ఎంత గొప్పదైనా, దానిని చేరుకోవడానికి అనుసరించే మార్గం (ంఏన్స్) అపవిత్రమైతే, ఆ విజయానికి విలువ ఉండదని ఆయన గాంధేయ తత్వశాస్త్రం బోధిస్తుంది.
ఈ ఘటన జరిగిన వెంటనే గాంధీజీ ఎంతో ధైర్యంతో ఒక సంచలన నిర్ణయం తీసుకున్నారు. దేశమంతా స్వరాజ్యం వైపు వేగంగా అడుగులు వేస్తున్న సమయంలో, కేవలం ఒక హింసాత్మక ఘటన కారణంగా అప్పటికే విజయపథంలో ఉన్న సహాయ నిరాకరణోద్యమాన్ని తక్షణమే నిలిపివేస్తున్నట్లు ప్రకటించారు. రాజకీయంగా ఇది కాంగ్రెస్ నాయకులకు, ప్రజలకు పెద్ద దెబ్బ అని తెలిసినప్పటికీ, నైతిక విలువల విషయంలో ఆయన ఏమాత్రం వెనక్కి తగ్గలేదు. ప్రజలు ఇంకా అహింసాయుత పోరాటానికి సంపూర్ణంగా సిద్ధంగా లేరని, క్రమశిక్షణ లేని ఉద్యమం దేశాన్ని అరాచకంలోకి నెడుతుందని ఆయన గ్రహించారు. ఆ సమయంలో జవహర్లాల్ నెహ్రూ, సుభాష్ చంద్రబోస్ వంటి యువ నాయకులు ఈ నిర్ణయాన్ని వ్యతిరేకించినా, గాంధీజీ తన అంతరాత్మ ప్రబోధానికే ప్రాధాన్యత ఇచ్చారు. హింస ద్వారా వచ్చే స్వేచ్ఛ నిలకడగా ఉండదని, అది మరింత హింసకు దారితీస్తుందని ఆయన హెచ్చరించారు. తన నిర్ణయానికి పశ్చాత్తాపంగా, ప్రాయశ్చిత్తంగా ఐదు రోజుల పాటు ఉపవాస దీక్ష కూడా చేపట్టారు.
రాజకీయ ప్రయోజనం కంటే నైతిక విజయమే ముఖ్యమని నిరూపించిన ఈ ఘట్టం గాంధీజీలోని అత్యున్నత నాయకత్వ లక్షణాలకు అద్దం పడుతుంది. "ఒక తప్పును సరిదిద్దుకోవడానికి చేసే ప్రయత్నంలో పరాజయం ఎదురైనా అది విజయమే అవుతుంది" అన్నది గాంధీజీ నమ్మకం. చౌరీచౌరా ఘటన వల్ల బ్రిటీష్ వారు ఉద్యమకారులను క్రూరంగా అణచివేసే అవకాశం దొరుకుతుందని, హింస జరిగితే ప్రభుత్వం నైతిక బలాన్ని పొందుతుందని ఆయన విశ్లేషించారు. అందుకే వ్యూహాత్మకంగా కూడా ఉద్యమాన్ని ఆపడం అవసరమని ఆయన భావించారు. ఈ నిర్ణయం ద్వారా ఆయన ప్రపంచానికి ఒక సందేశం ఇచ్చారు: సత్యగ్రహి ఎప్పుడూ ద్వేషానికి తావు ఇవ్వకూడదు. శత్రువును ప్రేమతో, ఆత్మబలంతో జయించాలే తప్ప భౌతిక దాడులతో కాదు. గాంధీజీ తీసుకున్న ఈ కఠినమైన, నిస్వార్థమైన నిర్ణయం భారత స్వాతంత్ర్య సమర చరిత్రలో అహింస యొక్క ప్రాముఖ్యతను శాశ్వతంగా ప్రతిష్టించింది. తన వ్యక్తిగత ప్రతిష్ట కంటే దేశం యొక్క నైతిక పతనాన్ని ఆపడమే మిన్న అని చాటిచెప్పిన ఈ మలుపు, గాంధీజీని కేవలం ఒక రాజకీయ నాయకుడిగానే కాకుండా ఒక మహాత్ముడిగా నిలబెట్టింది.
addComments
కామెంట్ను పోస్ట్ చేయండి