సహానుభూతి:- సి.హెచ్.ప్రతాప్

 విజయవాడ సమీపంలోని చిన్న గ్రామం కొమ్మగ్గూడెం. ఒకప్పుడు పచ్చని వరి చేలతో కళకళలాడే ఆ ఊరు, కాలక్రమేణా లాభసాటిగా కనిపించే ద్రాక్ష సాగు వైపు మళ్లింది. కానీ ఆ మార్పు అందరికీ కలిసొచ్చిన అదృష్టం కాలేదు. పాత వరి రైతులు అప్పుల ఊబిలో కూరుకుపోయి, ఆందోళనలతో సతమతమవుతున్నారు. రాముడు అలాంటి వారిలో ఒకడు. రెండు ఎకరాల పొలం, వృద్ధురాలైన తల్లి, భార్య, బడికి వెళ్లే చిన్నారి కూతురు చిన్ని - ఇదే అతడి ప్రపంచం. గత మూడేళ్లుగా ప్రకృతి పగబట్టినట్లు కురిసిన వర్షాలు, పండిన పంటకు దక్కని గిట్టుబాటు ధర అతడిని కుంగదీశాయి. ఇంటి నిండా అప్పుల కాగితాలే కనిపిస్తుంటే, ఆ నిస్సహాయత కోపంగా మారి చివరకు చిన్నారి చిన్ని చదువుపై పడింది. "ఇంకెందుకు ఈ చదువులు? పొలం పనులకు వస్తే కడుపు నిండుతుంది కదా" అంటూ ఆక్రోశించేవాడు రాముడు.
అదే గ్రామంలో పట్టణానికి చెందిన సిద్ధార్థుడు భారీ ఎత్తున ద్రాక్ష తోటలను సాగు చేస్తున్నాడు. ఖరీదైన కారు, ఆధునిక దుస్తులు, చేతిలో ఎప్పుడూ ఫోన్ - ఇవే అతడి ఆనవాళ్లు. సిద్ధార్థుడికి ఆ ఊరి రైతులు కేవలం తన తోటలో పనిచేసే కూలీలు మాత్రమే. ఒక సాయంత్రం అలసిపోయి ఇంటికి వెళ్తున్న రాముడిని చూసి, "మార్కెట్ లెక్కలు తెలియని వీళ్లకు ఇలాంటి కష్టాలు తప్పవు" అని సిద్ధార్థుడు తన డ్రైవర్‌తో ఎగతాళిగా అన్నాడు. ఆ మాటలు రాముడి చెవిన పడ్డాయి. పౌరుషం ఉన్నా, కడుపు ఆకలి ముందు అది మూగబోయింది. గుండె లోపల ఏదో పగిలిన శబ్దం విన్నా, మౌనంగానే ఇంటికి నడిచాడు.
కొద్ది రోజులకు కురిసిన భారీ వర్షాలకు గ్రామం జలమయమైంది. రాముడి వరి పొలం నీటి పాలైంది. దిక్కుతోచని స్థితిలో, కాలువ ప్రక్కన నిలబడి ఉప్పొంగుతున్న నీటిని చూస్తూ ఆత్మహత్య వంటి కఠిన నిర్ణయం వైపు అడుగు వేస్తున్న తరుణంలో, వెనుక నుంచి చిన్ని గొంతు వినిపించింది. "నాన్న, నువ్వు పడిపోతే నన్ను బడికి ఎవరు పంపిస్తారు?" అన్న ఆ చిన్నారి కన్నీటి మాటలు రాముడిని నిలువునా ఆపేశాయి. సరిగ్గా అదే సమయంలో తన కారులో వెళ్తున్న సిద్ధార్థుడు ఈ దృశ్యాన్ని చూశాడు. ఆ క్షణం అతడి కళ్ల ముందు తన గతం మెదిలింది. తాను ఉద్యోగం కోల్పోయి రోడ్డున పడ్డప్పుడు తన తండ్రి పడ్డ ఆవేదన గుర్తొచ్చింది. ఇంతకాలం తాను కేవలం లెక్కలు మాత్రమే చూశానని, మనుషుల బాధలను చూడలేదని అర్థమైంది.
సిద్ధార్థుడు మొదటిసారి తన ఫోన్‌ను పక్కన పెట్టి, కారు దిగి రాముడి దగ్గరకు వెళ్లాడు. రాముడి భుజంపై చేయి వేసి, "అన్నా, ఈ కష్టానికి మనం ఓడిపోవద్దు. నీ పంట పోయినా నీ బతుకు పోకూడదు" అంటూ ఓదార్చాడు. రాముడు ఆశ్చర్యంగా చూస్తుండగా, సిద్ధార్థుడు తన మనసులోని ఆలోచనను పంచుకున్నాడు. రైతులకు కేవలం కూలీలుగా కాకుండా, భాగస్వాములుగా ప్రాధాన్యత ఇచ్చే ఒక సహకార సంఘాన్ని ఏర్పాటు చేస్తానని మాట ఇచ్చాడు. తన పెట్టుబడితో, రైతుల శ్రమను కలిపి నేరుగా నగరాలకు పంటను తరలించే మార్గాన్ని చూపిస్తానన్నాడు. "ఎందుకు ఈ సాయం?" అని రాముడు ప్రశ్నించగా, "ఇంతకాలం నీ బాధను చూసి నవ్వుకున్నాను, కానీ ఇవాళ నీ ముఖంలో నా పాత రోజులు చూశాను. నీ నొప్పి నా నొప్పిగా అనిపించినప్పుడే నేను మనిషిని అవుతాను" అని సిద్ధార్థుడు బదులిచ్చాడు.
ఆ రోజు నుంచి కొమ్మగ్గూడెం రూపురేఖలు మారిపోయాయి. రాముడు, సిద్ధార్థుడు కలిసి ప్రారంభించిన రైతు సంఘం విజయవంతమైంది. ఊరిలో మళ్లీ నవ్వులు విరిశాయి. ఒక గ్రామ సమావేశంలో రాముడు అన్నట్లుగా, చదువు మనల్ని గొప్పవాళ్లుగా తీర్చిదిద్దవచ్చు, కానీ ఎదుటివారి బాధను తన బాధగా భావించే ఆ 'సహానుభూతి' మాత్రమే మనల్ని నిజమైన మనుషులుగా నిలబెడుతుంది. మనసులోని గాయాన్ని గుర్తించగలిగే గుణం ఉన్నప్పుడే మానవత్వం పరిమళిస్తుంది