పరివర్తన: - సి.హెచ్.ప్రతాప్

 తూర్పుగోదావరి జిల్లాలోని పిఠాపురం ఒక చారిత్రక పట్టణం. అక్కడ పురాతనమైన ఒక అగ్రహారంలో రామశాస్త్రి అనే వేద పండితుడు ఉండేవారు. ఆయనకు సంప్రదాయాలన్నా, ఆచారాలన్నా ఎనలేని గౌరవం. అయితే, ఆ గౌరవం కాస్తా అతిగా మారి, తన అభిప్రాయాలతో ఏకీభవించని వారిని లేదా కొత్తగా ఆలోచించే వారిని ఆయన చాలా తక్కువగా చూసేవారు. ముఖ్యంగా పరమతస్థులన్నా, ఆధునిక భావాలు గల యువతన్నా ఆయనకు ఒక రకమైన అసహనం ఉండేది. "మన ధర్మం, మన పద్ధతులే గొప్పవి. మిగిలినవన్నీ వ్యర్థం" అనే గట్టి నమ్మకంతో ఉండేవారు. ఆ పట్టణంలోనే అబ్దుల్ అనే ఒక సామాన్య టైలర్ ఉండేవాడు. అతను ఎంతో మృదుస్వభావి, ఎప్పుడూ తన పని తాను చేసుకుంటూ అందరితో కలివిడిగా ఉండేవాడు. ఒకరోజు రామశాస్త్రి గారు వీధిలో వెళ్తుండగా వర్షం మొదలైంది. దగ్గరలో తలదాచుకోవడానికి అబ్దుల్ దుకాణం తప్ప మరేమీ లేదు. వర్షం ఉద్ధృతి చూసి అయిష్టంగానే అక్కడికి వెళ్లారు. అబ్దుల్ ఎంతో మర్యాదగా కుర్చీ వేసి, ఆయన తల తుడుచుకోవడానికి పొడి తువ్వాలు ఇచ్చాడు. రామశాస్త్రి గారు అబ్దుల్ ముఖం చూడకుండానే తువ్వాలు తీసుకున్నారు. ఆ సమయంలో అబ్దుల్ దుకాణంలోకి ఒక యువకుడు వచ్చాడు. అతను ఒక విదేశీ పుస్తకం చదువుతూ, అందులోని కొన్ని అంశాల గురించి అబ్దుల్‌తో చర్చించడం మొదలుపెట్టాడు. ఆ చర్చ మత సామరస్యం, ప్రపంచ శాంతి గురించి సాగుతోంది.
రామశాస్త్రి గారు లోపల అసహనంతో రగిలిపోతున్నారు. "వీడికి ఏం తెలుసని ఇంత పెద్ద విషయాలు మాట్లాడుతున్నాడు?" అని మనసులో అనుకున్నారు. అప్పుడే ఆ యువకుడు రామశాస్త్రి గారిని ఉద్దేశించి, "అయ్యా, మీ అభిప్రాయం ఏమిటి?" అని అడిగాడు. రామశాస్త్రి గారు కోపంగా, "నీవు చదివే ఆ విదేశీ పుస్తకాలు మన సంస్కృతిని నాశనం చేస్తాయి. అసలు నీకు జ్ఞానం అంటే ఏమిటో తెలుసా?" అని కసిరారు. అబ్దుల్ అప్పుడు నెమ్మదిగా కలుగజేసుకుని ఇలా అన్నాడు, "శాస్త్రి గారు, జ్ఞానం అనేది సముద్రం లాంటిది. ఒక్కొక్కరు ఒక్కో తీరాన నిలబడి దాన్ని చూస్తారు. మీరు చూసేది సత్యమే కావచ్చు, కానీ అవతలి వ్యక్తి చూసేది అబద్ధం కావాలని లేదు కదా? కిటికీలు తెరిస్తేనే కదా వెలుగు లోపలికి వచ్చేది." అబ్దుల్ మాటల్లోని నిగూఢార్థం శాస్త్రి గారిని ఆలోచింపజేసింది. తన ఇల్లు, తన వీధి, తన మతం తప్ప ప్రపంచం ఎంత విశాలమైనదో తానెప్పుడూ గమనించలేదని ఆయనకు అనిపించింది. సహనం అంటే కేవలం భరించడం కాదు, అవతలి వ్యక్తి కోణాన్ని కూడా గౌరవించడం అని ఆయనకు అర్థమైంది.
వర్షం తగ్గినా శాస్త్రి గారు అలాగే కూర్చుండిపోయారు. ఆయన మనసులో పేరుకుపోయిన పట్టింపుల పొరలు మెల్లగా విడిపోవడం మొదలయ్యాయి. అప్పటివరకు కేవలం అబ్దుల్‌ను ఒక పరమతస్థుడిగా చూసిన ఆయన కళ్లకు, ఇప్పుడు ఒక మంచి మనిషి కనిపించాడు. ఓపెన్ మైండెడ్నెస్ అంటే మన మూలాలను వదులుకోవడం కాదు, ఇతర మూలాల నుంచి వచ్చే సువాసనను కూడా ఆస్వాదించగలగడం అని ఆయన గ్రహించారు. "అబ్దుల్, ఇవాళ వర్షం నా బట్టలనే కాదు, నా మనసులోని దుమ్మును కూడా కడిగేసింది" అని నవ్వుతూ అన్నారు. ఆ రోజు నుంచి రామశాస్త్రి గారి ప్రవర్తనలో గొప్ప మార్పు వచ్చింది. ఎవరితోనైనా విభేదాలు వచ్చినప్పుడు "నీ వాదనలో కూడా నిజం ఉండవచ్చు, అది ఏమిటో నాకు వివరించు" అని అడగడం మొదలుపెట్టారు. సహనం వల్ల సమాజంలో శాంతి వస్తుందని, విశాల దృక్పథం వల్ల వ్యక్తిగత ఎదుగుదల సాధ్యమవుతుందని ఆయన తన శిష్యులకు కూడా బోధించడం ప్రారంభించారు. ఒక మనిషి గొప్పతనం అతను ఎంత జ్ఞానం సంపాదించాడు అన్న దానికన్నా, ఆ జ్ఞానంతో ఇతరుల భిన్నత్వాన్ని ఎంతవరకు స్వీకరించగలడు అన్న దానిపైనే ఆధారపడి ఉంటుందని పిఠాపురం ప్రజలందరికీ అర్థమైంది.