శ్రీ వేంకటేశ్వర స్తోత్రం -11: -సి.హెచ్.ప్రతాప్

 అజ్ఞానినా మయా దోషా న శేషాన్విహితాన్ హరే ।
క్షమస్వ త్వం క్షమస్వ త్వం శేషశైల శిఖామణే
ఈ శ్లోకం మానవ సహజమైన బలహీనతలను, భగవంతుని అపారమైన క్షమాగుణాన్ని ఎంతో హృద్యంగా ఆవిష్కరిస్తుంది. భక్తి మార్గంలో అత్యంత ముఖ్యమైనది వినయం, శరణాగతి. తన తప్పులను తాను తెలుసుకుని, దైవ సన్నిధిలో నిష్కపటంగా ఒప్పుకోవడం వల్ల మనసు పవిత్రమవుతుంది. ఈ శ్లోకం ద్వారా భక్తుడు తన అజ్ఞానాన్ని అంగీకరిస్తూ, కరుణాసముద్రుడైన ఆ వేంకటేశ్వరుని క్షమించమని వేడుకుంటున్నాడు. జీవిత ప్రయాణంలో తెలిసి తెలియక చేసే దోషాల నుండి విముక్తి పొంది, ఆధ్యాత్మిక ఉన్నతిని సాధించడమే ఈ ప్రార్థన యొక్క ముఖ్య ఉద్దేశం. కలియుగంలో మనిషి మనస్సు చంచలంగా ఉండి అనేక తప్పులకు లోనవుతుంది. అటువంటి సమయాల్లో ఈ శ్లోకాన్ని స్మరించడం వల్ల స్వామి అనుగ్రహం లభిస్తుంది.
అజ్ఞానినా మయా దోషా అనే మాటలో భక్తుడి నిరాడంబరత కనిపిస్తుంది. అజ్ఞానినా అంటే జ్ఞానం లేని వాడిని అని, మయా అంటే నా చేత అని అర్థం. లోకంలో ప్రతి మనిషి తాను ఎంతో జ్ఞానిని అని గర్వపడుతుంటాడు. కానీ పరమాత్మ ముందు మనిషి జ్ఞానం అల్పమైనదని ఈ వాక్యం గుర్తు చేస్తుంది. మనకు ఏది మంచిదో, ఏది చెడ్డదో తెలియని స్థితిలో చేసే పనులే దోషాలుగా మారుతాయి. దోషా న శేషాన్విహితాన్ హరే అంటే లెక్కలేనన్ని తప్పులను నేను చేశాను అని అర్థం. శేషం అంటే మిగిలినది అని, న శేషాన్ అంటే మిగిలి లేకుండా అనగా అపరిమితంగా అని భావం. ఒక్కటని కాదు, నా జీవితంలో నేను చేసిన పాపాలు, పొరపాట్లు అసంఖ్యాకమని భక్తుడు శ్రీహరి ముందు తన హృదయాన్ని ఆవిష్కరిస్తాడు. హరే అని సంబోధించడం ద్వారా మన పాపాలను హరించేవాడు ఆయనే అని భక్తుడు నమ్ముతాడు.
క్షమస్వ త్వం క్షమస్వ త్వం అనే ప్రార్థన భగవంతుని క్షమాభిక్ష కోసం చేసే ఆర్తనాదం. క్షమస్వ అంటే క్షమించు అని, త్వం అంటే నీవు అని అర్థం. ఒక్కసారి కాకుండా రెండుసార్లు క్షమించమని వేడుకోవడం భక్తుడి ఆవేదనకు, పశ్చాత్తాపానికి నిదర్శనం. భగవంతుడు తండ్రి వంటివాడు. బిడ్డలు తప్పులు చేసినప్పుడు తండ్రి ఎలాగైతే కరుణతో క్షమిస్తాడో, అలాగే ఆపద్భాంధవుడైన శ్రీనివాసుడు కూడా భక్తుల దోషాలను మన్నిస్తాడని ఇక్కడ ప్రగాఢ విశ్వాసం వ్యక్తమవుతుంది. చేసిన తప్పును అంగీకరించడమే సగం ప్రాయశ్చిత్తం అని పెద్దలు చెబుతారు. ఆ పవిత్ర భావనతో స్వామి పాదాలను ఆశ్రయించినప్పుడు మనలోని కల్మషం తొలగిపోయి ఆత్మశుద్ధి కలుగుతుంది. మనిషిని దోషాల నుండి విముక్తుడిని చేసి సన్మార్గంలో నడిపించే శక్తి కేవలం ఆ దైవానికే ఉంది.
శేషశైల శిఖామణే అనే సంబోధన ఎంతో విశిష్టమైనది. శేషశైలం అంటే ఏడు కొండలలో ఒకటైన శేషాద్రి, శిఖామణే అంటే ఆ కొండపై రత్నం వలె వెలిగిపోతున్నవాడు అని అర్థం. తిరుమల కొండలపై కొలువై ఉండి భక్తుల కష్టాలను తీర్చే ఆ దేవదేవుడు అలంకార ప్రియుడే కాదు, భక్త సులభుడు కూడా. లోకాన్ని పరిపాలించే ఆ పరమాత్మ ఒక రత్నం వలె ప్రకాశిస్తూ భక్తులకు మార్గదర్శనం చేస్తాడు. శిఖామణి వలె అత్యున్నత స్థానంలో ఉన్నప్పటికీ, తనను వేడుకునే సామాన్య భక్తుడి మొరను ఆలకించి క్షమించే గొప్ప గుణం ఆ స్వామిది. అజ్ఞానంతో కళ్లు మూసుకుపోయిన భక్తుడికి జ్ఞాన జ్యోతిని అందించి కాపాడమని శేషశైల వాసుని ఇక్కడ వేడుకోవడం జరుగుతుంది. భగవంతుని నామం సకల పాపాలను హరించే శక్తివంతమైన సాధనం.
ఈ శ్లోకాన్ని ప్రతిరోజూ స్మరించడం వల్ల మనలో వినయం పెరుగుతుంది. తప్పులు చేయకూడదనే స్పృహ కలుగుతుంది. ఒకవేళ పొరపాటు జరిగినా దైవ సన్నిధిలో దానిని ఒప్పుకునే ధైర్యం లభిస్తుంది. అహంకారాన్ని వీడి శరణాగతి పొందిన భక్తుడిని స్వామి ఎన్నడూ చేయి విడువడు. జీవితంలో ఎదురయ్యే ఆటంకాలు, మానసిక అశాంతి ఈ ప్రార్థన ద్వారా తొలగిపోతాయి. కలియుగ వైకుంఠమైన తిరుమలలో వెలసిన ఆ వేంకటేశ్వరుడు కరుణా సముద్రుడు. అజ్ఞానంతో మనం చేసే దోషాలను పక్కన పెట్టి, మనలోని భక్తిని మాత్రమే చూసి అనుగ్రహించే గొప్ప దైవం ఆయన. ఈ శ్లోక పఠనం వల్ల మనస్సు ప్రశాంతంగా మారుతుంది. లోక రక్షకుడైన ఆ శ్రీనివాసుని కృప మనపై ఎల్లప్పుడూ ఉండాలని ఆశిస్తూ, ఆయన పాద పద్మాలను ఆశ్రయించడమే మానవ జన్మకు సార్థకత. భక్తితో చేసే ఈ చిన్న ప్రార్థన మన జీవితంలో పెద్ద మార్పును తీసుకువస్తుంది. పాప భీతిని కలిగించి పుణ్య మార్గంలో నడిపిస్తుంది. ఆ శేషశైల శిఖామణి కరుణా కటాక్షాలు సకల మానవాళికి రక్షగా నిలుస్తాయి.