మహాత్మా గాంధీ జీవితంలో మౌంట్బాటన్ చర్చల అనంతరం జరిగిన అత్యంత విషాదకరమైన మరియు చారిత్రక ఘట్టం 1947 జూన్ 14-15 తేదీల్లో జరిగిన అఖిల భారత కాంగ్రెస్ కమిటీ సమావేశం మరియు దేశ విభజనకు ఆమోదం. దేశాన్ని రెండు ముక్కలు చేయాలనే మౌంట్బాటన్ ప్రణాళికను కాంగ్రెస్ వర్కింగ్ కమిటీ అంగీకరించిన తర్వాత, దానిని ధృవీకరించడానికి ఈ సమావేశం జరిగింది. అప్పటివరకు అఖండ భారతావని కోసం నిలబడిన గాంధీజీకి ఇది తన సిద్ధాంతాలకే అతిపెద్ద పరీక్షగా మారింది. కస్తూరిబా తోడు లేని ఆ రోజుల్లో, ఆయన తన రాజకీయ జీవితంలోనే అత్యంత కఠినమైన నిర్ణయం తీసుకోవాల్సి వచ్చింది.
ఈ సమావేశంలో గాంధీజీ ప్రసంగం అత్యంత భావోద్వేగంగా సాగింది. దేశ విభజనకు తాను వ్యతిరేకమని మరోసారి స్పష్టం చేస్తూనే, ప్రస్తుత పరిస్థితుల్లో దేశాన్ని అరాచకం నుండి రక్షించడానికి కాంగ్రెస్ తీసుకున్న నిర్ణయాన్ని బలపరచక తప్పదని ఆయన సభ్యులకు సూచించారు. "దేశ విభజనను నేను హృదయపూర్వకంగా అంగీకరించడం లేదు, కానీ ఇప్పటికే నాయకులు ఒక నిర్ణయానికి వచ్చారు. ఇప్పుడు మనం దానిని వ్యతిరేకిస్తే దేశంలో మరిన్ని రక్తపాతాలు జరగవచ్చు" అని ఆయన ఆవేదన వ్యక్తం చేశారు. స్వాతంత్ర్యం కోసం దశాబ్దాలుగా పోరాడిన ఒక యోధుడు, తన కలలు కళ్లముందే విచ్ఛిన్నమవుతుంటే అనుభవించిన మానసిక వ్యధ ఆ ప్రసంగంలో ప్రతిబింబించింది.
ఈ నిర్ణయం తర్వాత గాంధీజీ పూర్తిగా నైరాశ్యంలోకి వెళ్లారు. అధికారం హస్తగతం అవుతున్న సమయంలో అందరూ సంబరాలకు సిద్ధమవుతుంటే, ఆయన మాత్రం ఢిల్లీలోని 'భంగీ కాలనీ'లో సామాన్యుల మధ్య ఉంటూ ప్రార్థనల్లో గడిపారు. విభజన వల్ల తలెత్తబోయే శరణార్థుల సమస్యను ఆయన ముందే ఊహించారు. ఒకవైపు పంజాబ్, మరోవైపు బెంగాల్ అట్టుడుకుతుంటే రాజకీయ నాయకులు మంత్రి పదవుల గురించి చర్చిస్తుండటం ఆయనను తీవ్రంగా కలచివేసింది. ఈ సమయంలోనే ఆయన తన 'హరిజన్' పత్రికలో "నేను ఇప్పుడు ఒక వ్యర్థమైన మనిషిని అనిపిస్తోంది, నా మాట ఎవరూ వినడం లేదు" అని రాసుకున్నారు. ఇది ఆయనలోని నిస్సహాయతను, నిబద్ధతను చాటి చెబుతుంది.
కస్తూరిబా మరణం తర్వాత ఆయనకు దొరికిన ఏకైక ఉపశమనం ప్రజాసేవ మాత్రమే. అందుకే విభజన ఖాయమని తెలిసినా, ఆయన ఫలితం గురించి ఆలోచించకుండా మత సామరస్యం కోసం తన ప్రయత్నాలను ఆపలేదు. జూలై నెలలో ఆయన వాయువ్య సరిహద్దు ప్రాంతాలకు వెళ్లాలని నిర్ణయించుకున్నారు. ఖాన్ అబ్దుల్ గఫార్ ఖాన్ వంటి నాయకులతో కలిసి అక్కడి పరిస్థితులను చక్కదిద్దాలని భావించారు. స్వాతంత్ర్య దినోత్సవం దగ్గరపడుతున్న కొద్దీ ఆయనలో వైరాగ్యం పెరిగింది. దేశం ముక్కలైన స్థితిలో తానూ అధికారాన్ని పంచుకోవడం పాపమని భావించి, ఆగస్టు 15న ఢిల్లీలో ఉండకుండా అల్లర్లు జరుగుతున్న కలకత్తాకు వెళ్లాలని నిశ్చయించుకున్నారు. ఈ నిర్ణయమే ఆయనను మళ్లీ శాంతి స్థాపనలో జగజ్జేతగా నిలిపింది.
ఈ సమావేశంలో గాంధీజీ ప్రసంగం అత్యంత భావోద్వేగంగా సాగింది. దేశ విభజనకు తాను వ్యతిరేకమని మరోసారి స్పష్టం చేస్తూనే, ప్రస్తుత పరిస్థితుల్లో దేశాన్ని అరాచకం నుండి రక్షించడానికి కాంగ్రెస్ తీసుకున్న నిర్ణయాన్ని బలపరచక తప్పదని ఆయన సభ్యులకు సూచించారు. "దేశ విభజనను నేను హృదయపూర్వకంగా అంగీకరించడం లేదు, కానీ ఇప్పటికే నాయకులు ఒక నిర్ణయానికి వచ్చారు. ఇప్పుడు మనం దానిని వ్యతిరేకిస్తే దేశంలో మరిన్ని రక్తపాతాలు జరగవచ్చు" అని ఆయన ఆవేదన వ్యక్తం చేశారు. స్వాతంత్ర్యం కోసం దశాబ్దాలుగా పోరాడిన ఒక యోధుడు, తన కలలు కళ్లముందే విచ్ఛిన్నమవుతుంటే అనుభవించిన మానసిక వ్యధ ఆ ప్రసంగంలో ప్రతిబింబించింది.
ఈ నిర్ణయం తర్వాత గాంధీజీ పూర్తిగా నైరాశ్యంలోకి వెళ్లారు. అధికారం హస్తగతం అవుతున్న సమయంలో అందరూ సంబరాలకు సిద్ధమవుతుంటే, ఆయన మాత్రం ఢిల్లీలోని 'భంగీ కాలనీ'లో సామాన్యుల మధ్య ఉంటూ ప్రార్థనల్లో గడిపారు. విభజన వల్ల తలెత్తబోయే శరణార్థుల సమస్యను ఆయన ముందే ఊహించారు. ఒకవైపు పంజాబ్, మరోవైపు బెంగాల్ అట్టుడుకుతుంటే రాజకీయ నాయకులు మంత్రి పదవుల గురించి చర్చిస్తుండటం ఆయనను తీవ్రంగా కలచివేసింది. ఈ సమయంలోనే ఆయన తన 'హరిజన్' పత్రికలో "నేను ఇప్పుడు ఒక వ్యర్థమైన మనిషిని అనిపిస్తోంది, నా మాట ఎవరూ వినడం లేదు" అని రాసుకున్నారు. ఇది ఆయనలోని నిస్సహాయతను, నిబద్ధతను చాటి చెబుతుంది.
కస్తూరిబా మరణం తర్వాత ఆయనకు దొరికిన ఏకైక ఉపశమనం ప్రజాసేవ మాత్రమే. అందుకే విభజన ఖాయమని తెలిసినా, ఆయన ఫలితం గురించి ఆలోచించకుండా మత సామరస్యం కోసం తన ప్రయత్నాలను ఆపలేదు. జూలై నెలలో ఆయన వాయువ్య సరిహద్దు ప్రాంతాలకు వెళ్లాలని నిర్ణయించుకున్నారు. ఖాన్ అబ్దుల్ గఫార్ ఖాన్ వంటి నాయకులతో కలిసి అక్కడి పరిస్థితులను చక్కదిద్దాలని భావించారు. స్వాతంత్ర్య దినోత్సవం దగ్గరపడుతున్న కొద్దీ ఆయనలో వైరాగ్యం పెరిగింది. దేశం ముక్కలైన స్థితిలో తానూ అధికారాన్ని పంచుకోవడం పాపమని భావించి, ఆగస్టు 15న ఢిల్లీలో ఉండకుండా అల్లర్లు జరుగుతున్న కలకత్తాకు వెళ్లాలని నిశ్చయించుకున్నారు. ఈ నిర్ణయమే ఆయనను మళ్లీ శాంతి స్థాపనలో జగజ్జేతగా నిలిపింది.
addComments
కామెంట్ను పోస్ట్ చేయండి