మన పుణ్య క్షేత్రాలు- 21: - సి.హెచ్.ప్రతాప్

 శ్రీ బృహదీశ్వర ఆలయం భారతీయ వాస్తుశిల్ప కళా వైభవానికి ఒక సజీవ సాక్ష్యం. తమిళనాడు రాష్ట్రంలోని తంజావూరు నగరంలో వెలసిన ఈ అద్భుత క్షేత్రం హిందూ ధర్మ సంస్కృతీ వైభవానికి ప్రతీకగా నిలుస్తోంది. క్రీస్తు శకం ఒక వెయ్యి పది సంవత్సరంలో చోళ చక్రవర్తి అయిన మొదటి రాజరాజ చోళుడు ఈ ఆలయాన్ని అత్యంత ప్రతిష్టాత్మకంగా నిర్మించారు. అందుకే దీనిని లోకమంతా 'రాజరాజేశ్వరం' అని కూడా పిలుస్తారు. ఈ ఆలయం ప్రధానంగా లయకారుడైన పరమశివుడికి అంకితం చేయబడింది. ఇక్కడి ప్రధాన దైవం బృహదీశ్వరుడు లేదా పెరువడైయార్ అనే పేరుతో భక్తులచే కొలవబడుతున్నాడు. చోళుల కాలం నాటి శిల్పకళా చాతుర్యం, ఇంజనీరింగ్ నైపుణ్యం ఈ ఆలయంలోని ప్రతి అణువులోనూ అత్యంత స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. ఈ ఆలయ నిర్మాణం చోళ సామ్రాజ్య ఆర్థిక బలాన్ని, వారి భక్తి ప్రపత్తులను ప్రపంచానికి చాటి చెబుతోంది.
ఈ అద్భుత కట్టడం ప్రపంచంలోనే మొట్టమొదటి గ్రానైట్ శిలలతో నిర్మించిన ఆలయంగా చరిత్రలో గుర్తింపు పొందింది. ఈ బృహత్ నిర్మాణం కోసం సుమారు ఒక లక్షా ముప్పై వేల టన్నుల కఠినమైన గ్రానైట్ రాయిని ఉపయోగించారని చారిత్రక ఆధారాలు చెబుతున్నాయి. తంజావూరు పరిసర ప్రాంతాల్లో ఎక్కడా కనీసం చిన్న కొండలు కూడా లేకపోయినా, వందల మైళ్ల దూరం నుండి ఈ భారీ శిలలను ఏనుగుల సహాయంతో తీసుకువచ్చి ఈ మహా నిర్మాణాన్ని పూర్తి చేయడం సామాన్యమైన విషయం కాదు. ఆలయ గోపురం ఎత్తు సుమారు రెండు వందల పదహారు అడుగులు ఉంటుంది. దీనిని భక్తులు ఎంతో భక్తితో 'దక్షిణ మేరు' అని పిలుస్తారు. ఈ గోపురం పైన ఉన్న శిఖరం సుమారు ఎనభై టన్నుల బరువు కలిగిన ఒకే రాయి తో చెక్కబడింది. ఇంతటి భారీ బరువు కలిగిన శిలను ఆ కాలంలోనే ఎటువంటి ఆధునిక యంత్రాలు లేకుండా అంత ఎత్తుకు ఎలా చేర్చారనేది నేటికీ శాస్త్రవేత్తలకు ఒక పెద్ద అంతుచిక్కని రహస్యంగానే మిగిలిపోయింది.
ఆలయ ప్రాంగణంలో ఉన్న నంది విగ్రహం కూడా ఎంతో విశిష్టమైనది. పదమూడు అడుగుల ఎత్తు, పదహారు అడుగుల పొడవు కలిగిన ఈ భారీ నంది విగ్రహం ఒకే రాతితో అత్యంత నైపుణ్యంతో చెక్కబడింది. ఇది మన దేశంలోని అతిపెద్ద నంది విగ్రహాలలో ఒకటిగా నిలుస్తోంది. ఆలయ గోడలపై ఉన్న శిల్పాలు, చిత్రలేఖనాలు చోళుల కాలం నాటి సామాజిక, సాంస్కృతిక పరిస్థితులను మన కళ్ళకు కట్టినట్లు ప్రత్యక్షంగా చూపిస్తాయి. ముఖ్యంగా శివుని వివిధ నాట్య భంగిమలు, పురాణ గాథలు ఇక్కడ అత్యంత రమణీయంగా చెక్కబడ్డాయి. ఆలయ నిర్మాణంలో ఉపయోగించిన 'పజిల్' సాంకేతికత వల్ల వెయ్యి సంవత్సరాలు గడిచినా, అనేక ప్రకృతి వైపరీత్యాలు సంభవించినా ఈ కట్టడం చెక్కుచెదరకుండా ధృడంగా ఉంది. గోపురం నీడ భూమిపై పడకుండా ఉండేలా ఈ ఆలయాన్ని నిర్మించడం ఆ కాలం నాటి ఇంజనీర్ల మేధస్సుకు నిదర్శనం.
ఈ ఆలయం కేవలం ఒక ఆధ్యాత్మిక కేంద్రమే కాకుండా, ఆ కాలంలో విద్యా బోధన, సంగీతం, నాట్యం, సమాజ సంక్షేమ చర్చలకు ప్రధాన వేదికగా ఉండేది. రాజరాజ చోళుడు ఈ ఆలయ నిర్వహణ కోసం అనేక దానధర్మాలు చేసినట్లు ఆలయ గోడలపై ఉన్న శాసనాల ద్వారా మనకు స్పష్టంగా తెలుస్తోంది. ఈ ఆలయ ప్రాంగణంలో అనేక చిన్న ఆలయాలు కూడా ఉన్నాయి. చండికేశ్వరుడు, వినాయకుడు, సుబ్రహ్మణ్యేశ్వరుడు వంటి దేవతలు ఇక్కడ కొలువై ఉన్నారు. ఇక్కడి గోడల మీద ఉన్న చిత్రలేఖనాలు సహజ సిద్ధమైన రంగులతో వేయబడ్డాయి, అవి ఇప్పటికీ చెక్కుచెదరకుండా ఉండటం ఆశ్చర్యం కలిగిస్తుంది. యునెస్కో సంస్థ ఈ ఆలయాన్ని ప్రపంచ వారసత్వ సంపదగా గుర్తించి దీని ప్రాముఖ్యతను లోకానికి చాటింది. ప్రతి ఏటా లక్షలాది మంది భక్తులు ఈ క్షేత్రాన్ని దర్శించుకుంటారు.
భారతీయ నిర్మాణ కౌశలానికి మకుటాయమానంగా నిలిచే బృహదీశ్వర ఆలయం మన పూర్వీకుల మేధో సంపత్తికి నిలువెత్తు సాక్ష్యం. తరతరాలుగా ఈ ఆలయం తన వైభవాన్ని చాటుకుంటూ భవిష్యత్తు తరాలకు స్ఫూర్తినిస్తోంది. అద్భుతమైన ఈ శిల్పకళా సంపదను పవిత్రంగా కాపాడుకోవాల్సిన బాధ్యత నేటి తరాల అందరిపై ఉంది. తంజావూరు బృహదీశ్వర ఆలయం భారతీయ సంస్కృతిలో ఒక అపురూపమైన ఆభరణం లాంటిది. ఇక్కడి ఆధ్యాత్మిక వాతావరణం భక్తుల మనసులకు ప్రశాంతతను చేకూరుస్తుంది. చోళుల కాలం నాటి పరిపాలన దక్షత ఈ ఆలయ నిర్వహణలో స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. దక్షిణ భారత దేశ చరిత్రలో ఈ ఆలయానికి ఒక ప్రత్యేకమైన స్థానం ఉంది. జ్ఞానము, భక్తి, కళల సమాహారంగా ఈ ఆలయం నేటికీ మనల్ని ఆకట్టుకుంటూనే ఉంది. ఆలయ ప్రవేశ ద్వారం వద్ద ఉన్న భారీ ద్వారపాలక విగ్రహాలు కూడా ఎంతో గంభీరంగా ఉంటాయి.