మన పుణ్యక్షేత్రాలు -3: - డా: సి.హెచ్.ప్రతాప్

  గుజరాత్ రాష్ట్రంలోని గిర్ సోమనాథ్ జిల్లాలో అరేబియా సముద్ర తీరాన వెలసిన శ్రీ సోమనాథ ఆలయం అత్యంత మహిమాన్వితమైన పుణ్యక్షేత్రం. ద్వాదశ జ్యోతిర్లింగాలలో మొట్టమొదటిదిగా కీర్తించబడే ఈ క్షేత్రం సనాతన ధర్మ వైభవానికి మరియు హిందూ ధర్మ పునరుద్ధరణకు నిలువుటద్దంగా నిలుస్తోంది. ప్రభాస క్షేత్రంగా పిలువబడే ఈ పవిత్ర భూమిలో వెలసిన జ్యోతిర్లింగ దర్శనం సర్వ పాపాలను హరిస్తుందని భక్తుల నమ్మకం. సముద్రపు హోరు మధ్య గంభీరంగా కనిపించే ఈ ఆలయం ఆధ్యాత్మిక చైతన్యాన్ని ప్రసాదిస్తుంది. చంద్రుడు తన శాపం నుండి విముక్తి పొందడానికి ఇక్కడ శివుడిని ప్రార్థించి, తపస్సు చేసి అనుగ్రహం పొందినట్లు పురాణాలు చెబుతున్నాయి. అందుకే ఈ దేవునికి సోమనాథుడు అంటే చంద్రుడికి నాథుడు అనే పేరు వచ్చింది.
సోమనాథ ఆలయ చరిత్ర ఎంతో ఉద్వేగభరితమైనది. ఈ ఆలయం అనేకసార్లు విదేశీ దండయాత్రలకు గురై ధ్వంసమైనప్పటికీ, ప్రతిసారీ భక్తుల విశ్వాసంతో అత్యంత వైభవంగా పునర్నిర్మించబడింది. చరిత్రకారుల ప్రకారం ఈ ఆలయాన్ని మొదట చంద్రుడు బంగారంతో, ఆ తర్వాత రావణుడు వెండితో, శ్రీకృష్ణుడు గంధపు చెక్కతో మరియు భీమదేవుడు రాళ్లతో నిర్మించారు. ప్రస్తుత ఆలయాన్ని భారత స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన తర్వాత సర్దార్ వల్లభాయ్ పటేల్ చొరవతో చాళుక్య శైలిలో అద్భుతంగా నిర్మించారు. ఆలయ గర్భాలయంలోని జ్యోతిర్లింగం శివతత్వానికి ప్రతీకగా ప్రకాశిస్తూ ఉంటుంది. ఆలయ గోపురాలపై ఉన్న శిల్పకళా సౌందర్యం పర్యాటకులను మరియు భక్తులను మంత్రముగ్ధులను చేస్తుంది.
ఈ ఆలయంలో నిర్వహించే విశేష ఉత్సవాలు భక్తులను విశేషంగా ఆకర్షిస్తాయి. మహాశివరాత్రి పర్వదినం ఇక్కడ అత్యంత వైభవంగా జరుగుతుంది. ఈ రోజున లక్షలాది మంది భక్తులు స్వామివారిని దర్శించుకుని ప్రత్యేక పూజలు నిర్వహిస్తారు. కార్తీక మాసంలో నిర్వహించే 'సోమనాథ్ మహాదేవ్ మేళా' అత్యంత ప్రసిద్ధి గాంచింది. కార్తీక పౌర్ణమి నాడు సముద్ర స్నానాలు ఆచరించి స్వామిని దర్శించుకోవడం పుణ్యప్రదమని భావిస్తారు. శ్రావణ మాసంలో ప్రతి సోమవారం స్వామివారికి విశేష అభిషేకాలు, అలంకరణలు జరుగుతాయి. ఈ సమయంలో ఆలయ ప్రాంగణం శివనామ స్మరణతో మారుమోగిపోతుంది. ప్రతిరోజూ సాయంత్రం వేళ ఆలయ ఆవరణలో నిర్వహించే 'లైట్ అండ్ సౌండ్ షో' ఆలయ చరిత్రను మరియు వైభవాన్ని కళ్లకు కట్టినట్లు వివరిస్తుంది.
సోమనాథ్ క్షేత్రం కేవలం ఒక దేవాలయం మాత్రమే కాదు, అది భారతీయ ఆత్మగౌరవానికి చిహ్నం. స్వామివారిని దర్శించుకోవడం వల్ల మానసిక ప్రశాంతత, ఆరోగ్యం మరియు ఐశ్వర్యం లభిస్తాయని భక్తులు గాఢంగా విశ్వసిస్తారు. ఆలయం చుట్టూ ఉన్న గీతా మందిరం, త్రివేణి సంగమం వంటి ప్రదేశాలు కూడా దర్శనీయమైనవి. గంగా, యమునా, సరస్వతి నదుల సంగమ క్షేత్రంగా భావించే త్రివేణి సంగమంలో పవిత్ర స్నానం ఆచరించడం పుణ్యప్రదమని భక్తులు భావిస్తారు. శ్రీకృష్ణుడు తన అవతారాన్ని చాలించిన ప్రదేశం కూడా ఇక్కడే ఉండటం వల్ల ఈ ప్రాంతానికి ఆధ్యాత్మిక ప్రాముఖ్యత మరింత పెరిగింది. నిత్యం జరిగే హారతులు మరియు అభిషేకాలు భక్తులను పరవశింపజేస్తాయి. ఈ పవిత్ర జ్యోతిర్లింగ దర్శనం ప్రతి హిందువు జీవితంలో ఒక అపురూప ఘట్టం