త్రిపురాసుర సంహారం : - డా:సి.హెచ్.ప్రతాప్

 పరమశివుని వీరత్వానికి లోక రక్షక తత్పరతకు నిదర్శనమైన గొప్ప ఘట్టం త్రిపురాసుర సంహారం. తారకాసురుని కుమారులైన తారకాక్షుడు కమలాక్షుడు విద్యున్మాలి అనే ముగ్గురు రాక్షసులు బ్రహ్మదేవుని గురించి ఘోరమైన తపస్సు చేశారు. వారి తపస్సుకు మెచ్చిన బ్రహ్మ ప్రత్యక్షం కాగా వారు తమకు చావు లేని వరం కావాలని కోరారు. అది అసాధ్యమని బ్రహ్మ చెప్పడంతో వారు ఒక వింత కోరికను కోరారు. తమ కోసం బంగారం వెండి ఇనుముతో నిర్మించిన మూడు నగరాలు కావాలని అవి ఆకాశంలో ఎక్కడైనా తిరగగలిగే సామర్థ్యం కలిగి ఉండాలని వెయ్యి ఏళ్ళకు ఒకసారి మాత్రమే ఆ మూడు నగరాలు ఒకే సరళరేఖలోకి వస్తాయని అలా వచ్చినప్పుడు ఒకే ఒక్క బాణంతో ఆ మూడింటిని ఎవరైతే కూలుస్తారో వారి చేతిలోనే తమకు మరణం సంభవించాలని వరం పొందారు. వర గర్వంతో ఆ రాక్షసులు ముల్లోకాలను పీడించడం మొదలుపెట్టారు. వారి ఆగడాలు భరించలేక దేవతలందరూ శివుని శరణు వేడారు. ఆ త్రిపురాసురులను సంహరించడానికి శివుడు సిద్ధమయ్యాడు. ఈ కార్యానికి సమస్త విశ్వం ఒక రథంగా మారింది. భూమి రథంగా సూర్యచంద్రులు చక్రాలుగా వేదాలు గుర్రాలుగా బ్రహ్మదేవుడు సారథిగా మేరు పర్వతం విల్లుగా వాసుకి పాము వింటి నారిగా విష్ణుమూర్తి బాణంగా మారారు. ఈ విధంగా సమస్త దైవశక్తులు ఏకమై శివునికి తోడయ్యాయి. అయితే దేవతలందరిలో తాము లేనిదే ఈ కార్యం జరగదు అనే చిన్న అహంకారం తలెత్తింది. వారి మనసులోని భావాన్ని గ్రహించిన పరమశివుడు విల్లంబులు ఎక్కుపెట్టకుండానే కేవలం ఒక చిరునవ్వుతో ఆ మూడు నగరాలను భస్మం చేయగలనని నిరూపించాలనుకున్నాడు.
వెయ్యి సంవత్సరాల నిరీక్షణ తర్వాత ఆ మూడు నగరాలు ఒకే సరళరేఖలోకి వచ్చిన తరుణంలో పరమశివుడు తన అద్భుతమైన బలంతో ఒకే ఒక బాణాన్ని ప్రయోగించి ఆ మూడు నగరాలను వాటిలోని రాక్షసులను అంతం చేశాడు. ఈ ఘట్టం జరిగిన రోజు కార్తీక పూర్ణిమ కావడంతో దీనిని త్రిపుర పూర్ణిమ అని కూడా పిలుస్తారు. రాక్షసుల సంహారం తర్వాత శివుడు ఆనందంతో తాండవం చేశాడు. ఈ విజయానికి గుర్తుగా దేవతలు శివుని త్రిపురారి అని కొనియాడారు. ఈ కథ కేవలం ఒక యుద్ధం మాత్రమే కాదు మనిషిలోని అహంకారం అజ్ఞానం అసూయ అనే మూడు వికారాలను జ్ఞానం అనే ఏకైక బాణంతో దహించివేయాలనే ఆధ్యాత్మిక సత్యాన్ని బోధిస్తుంది. త్రిపురాసుర సంహారం ద్వారా పరమశివుడు లోకానికి శాంతిని చేకూర్చాడు. దైవబలం ముందు ఎంతటి రాక్షస శక్తులైనా తలవంచక తప్పదని ఈ గాథ స్పష్టం చేస్తుంది. సమిష్టిగా పనిచేసినప్పుడు విజయం తథ్యమని అయితే ఆ విజయంలో అహంకారానికి చోటు ఉండకూడదని ఈ ఘట్టం హెచ్చరిస్తుంది. ఈ అద్భుత విజయం తర్వాతే శివుడు తన శరీరంపై త్రిపుండ్రాలను మూడు విభూతి రేఖలను ధరించాడని పురాణాలు చెబుతున్నాయి. లోక కళ్యాణం కోసం శివుడు చేసిన ఈ సాహసం సకల జీవరాశులకు అభయాన్ని ఇస్తుంది. చెడుపై మంచి సాధించిన ఈ విజయం ధర్మ స్థాపనకు మార్గదర్శిగా నిలుస్తుంది. భక్తులు ఈ కథను స్మరించుకోవడం వల్ల తమలోని దుర్గుణాలు తొలగిపోయి నిర్మలమైన మనస్సు లభిస్తుందని నమ్ముతారు. ఆ పరమేశ్వరుడు త్రిపురాంతకుడిగా వెలిసిన ఈ సందర్భం సత్యం శివం సుందరం అనే తత్వానికి నిదర్శనం.
బంగారు నగరం సత్వ గుణానికి వెండి నగరం రజో గుణానికి ఇనుప నగరం తమో గుణానికి గుర్తులుగా పండితులు చెబుతారు. ఈ మూడు గుణాలను దాటినప్పుడే జీవుడు పరమాత్మను చేరుకోగలడని ఈ కథలోని అంతరార్థం. శివుడు ప్రయోగించిన బాణం ఏకాగ్రతకు గుర్తు. మనస్సును కేవలం ఒకే లక్ష్యంపై లగ్నం చేసినప్పుడు ఎలాంటి అసాధ్యమైన పనైనా సుసాధ్యమవుతుందని ఈ ఘట్టం నిరూపిస్తుంది. రాక్షసుల అహంకారం ఎంతటిదైనా అది దైవ సంకల్పం ముందు గడ్డిపోచతో సమానమని తేలిపోయింది. దేవతలు తమ శక్తులన్నీ కలిపినా శివుని సంకల్పం లేనిదే ఏదీ జరగదని గుర్తించి గర్వాన్ని వీడారు. ఆకాశంలో విహరించే ఆ నగరాలు రాక్షసుల వికృత చేష్టలకు ఆవాసాలుగా మారినప్పుడు వాటిని కూల్చివేయడం ప్రకృతి ధర్మంగా మారింది. శివుడు తన ఫాలనేత్రం నుంచి వెలువడే అగ్నిని బాణంలో నింపి ఆ త్రిపురాలను భస్మం చేశాడు. ఆ సమయంలో వెలువడిన జ్యోతి సమస్త లోకాలలోని చీకట్లను పారద్రోలింది. ధర్మ రక్షణ కోసం దైవం ఎల్లప్పుడూ సిద్ధంగా ఉంటుందనే భరోసాను ఈ కథ ఇస్తుంది. కార్తీక మాసంలో దీపాలు వెలిగించి త్రిపురారిని పూజించడం వల్ల సకల శుభాలు కలుగుతాయని పెద్దల వాక్కు. ఈ మహోన్నత ఘట్టం శివుని సర్వవ్యాపకత్వాన్ని ఆయన అజేయమైన శక్తిని చాటిచెబుతుంది. మానవుడు తనలోని అంతఃశత్రువులను జయించడానికి ఈ కథ ఒక దివ్యౌషధంలా పనిచేస్తుంది. ప్రతి ఏటా త్రిపుర పూర్ణిమ నాడు భక్తులు ఈ గాథను చదువుకుంటూ శివనామ స్మరణలో మునిగిపోతారు. ఇది కేవలం చరిత్ర మాత్రమే కాదు ప్రతి మానవుని అంతరంగంలో నిత్యం జరగవలసిన జ్ఞాన యజ్ఞం. ఆ పరమశివుని కరుణతో మనిషి తనలోని మాలిన్యాలను తొలగించుకుని పవిత్రతను పొందడమే ఈ త్రిపురాసుర సంహార రహస్యం. సమస్త ప్రాణికోటి క్షేమం కోరే ఆ శంకరుని లీలా విశేషం అజరామరం.