దక్ష యజ్ఞ సంహారం: - డా:సి.హెచ్.ప్రతాప్

 బ్రహ్మ మానస పుత్రుడైన దక్ష ప్రజాపతికి సతీదేవి కుమార్తెగా జన్మించింది. జగన్మాత అయిన సతీదేవి పరమశివుడిని పతిగా పొందాలని కఠోర తపస్సు చేసి ఆయనను వివాహం చేసుకుంది. అయితే వైరాగ్యమూర్తి అయిన శివుడిని, ఆయన వేషధారణను చూసి దక్షుడు అకారణంగా ద్వేషించేవాడు. తన అల్లుడైన శివుడిని అవమానించాలనే దుర్బుద్ధితో దక్షుడు ఒక మహాయజ్ఞాన్ని తలపెట్టాడు. ఆ యజ్ఞానికి ముక్కోటి దేవతలను, మునిగణాలను ఆహ్వానించాడు కానీ తన కుమార్తెను, అల్లుడైన పరమశివుడిని మాత్రం పిలవలేదు. పితృప్రేమతో సతీదేవి శివుడు వారించినా వినకుండా ఆ యజ్ఞానికి వెళ్ళింది. అక్కడ దక్షుడు సతీదేవిని చూసి ఆహ్వానించకపోగా, అందరి ముందు శివుడిని ఘోరంగా నిందించాడు. పతి నిందను భరించలేక, పుట్టింటిలో జరిగిన అవమానానికి కృంగిపోయిన సతీదేవి యజ్ఞగుండంలోని యోగాగ్నిలో తన శరీరాన్ని ఆహుతి చేసుకుంది.
ఈ వార్త తెలిసిన పరమశివుడు తీవ్ర ఆగ్రహానికి లోనయ్యాడు. తన జటాజూటం నుంచి ఒక వెంట్రుకను తీసి నేలకు కొట్టగా, ప్రళయకాలాగ్నిలా వీరభద్రుడు, భద్రకాళి ఉద్భవించారు. శివుని ఆజ్ఞ మేరకు వీరభద్రుడు తన ప్రమథగణాలతో కలిసి దక్షుని యజ్ఞశాలపై దాడి చేశాడు. యజ్ఞశాల అంతా రణరంగంగా మారింది. అక్కడ ఉన్న దేవతలు, ఋషులు వీరభద్రుని ధాటికి తట్టుకోలేక పారిపోయారు. చివరకు వీరభద్రుడు దక్షుని తల నరికి యజ్ఞగుండంలో వేశాడు. యజ్ఞం విచ్ఛిన్నమై దక్షుని అహంకారం మట్టిలో కలిసిపోయింది. ఆ తర్వాత దేవతలందరూ శివుడిని శరణు వేడగా, భోళాశంకరుడు శాంతించి దక్షుడికి మేక తలను అమర్చి పునర్జీవితుడిని చేశాడు. దక్షుడు తన తప్పు తెలుసుకుని శివుడిని క్షమాపణ కోరాడు. అహంకారంతో చేసే ఏ కార్యమైనా సఫలం కాదని, దైవనింద వినాశనానికి దారితీస్తుందని ఈ ఘట్టం నిరూపిస్తుంది. సతీదేవి వియోగానికి గురైన శివుడు ఆమె పార్థివ దేహాన్ని భుజాన వేసుకుని తాండవం చేయగా, విష్ణుమూర్తి తన సుదర్శన చక్రంతో ఆ దేహాన్ని ఖండించాడు. ఆ శరీర భాగాలు పడిన చోట్లే శక్తి పీఠాలుగా వెలిశాయి.
దక్షుడు అహంకార పూరితమైన తన అధికారంతో సాక్షాత్తూ జగత్పితను ఎదిరించాలని చూడటం అతని పతనానికి దారితీసింది. యజ్ఞం అనేది నిస్వార్థంగా, దైవచింతనతో చేయవలసిన కార్యం కానీ, ఇక్కడ అది ఒక వ్యక్తి గౌరవ ప్రతిష్టల కోసం నిర్వహించబడింది. సతీదేవి త్యాగం లోకానికి పతిభక్తి గొప్పతనాన్ని చాటిచెప్పింది. వీరభద్రుని ఉగ్రరూపం సృష్టిలోని అధర్మాన్ని అంతం చేయడానికి శివుడు తీసుకున్న నిర్ణయానికి నిదర్శనం. ఆ భీకర యుద్ధంలో ఇంద్రుడు, వరుణుడు వంటి దిక్పాలకులు కూడా శివగణాల ముందు నిలవలేకపోయారు. విష్ణుమూర్తి స్వయంగా ఈ ఘట్టాన్ని గమనిస్తూ, ధర్మం ఎటువైపు ఉంటే విజయం అటువైపు ఉంటుందని మౌనంగా సందేశాన్ని ఇచ్చాడు. దక్షుడు కేవలం ఒక రాజుగానే కాకుండా, అహంకారానికి ప్రతీకగా కనిపిస్తాడు. శివుడు అతడిని శిక్షించడం ద్వారా ప్రపంచానికి వినయాన్ని, భక్తిని నేర్పాడు.
దక్ష యజ్ఞ ధ్వంసం అనేది కేవలం ఒక సంహార కాండ కాదు, అది ధర్మ స్థాపన కోసం జరిగిన ప్రక్రియ. భక్తి లేని యజ్ఞం, అహంకారంతో కూడిన పూజ నిష్ప్రయోజనమని లోకానికి చాటిచెప్పింది. శివ తత్వాన్ని నిరసించిన వారు ఎంతటి వారైనా పతనం తప్పదని ఈ కథ హెచ్చరిస్తుంది. వీరభద్రుని రూపంలో శివుడు చూపిన రౌద్రం దుష్టశిక్షణకు ప్రతీకగా నిలుస్తుంది. ఈ ఘట్టం తర్వాతే దక్షుడు పూర్తిస్థాయిలో శివ భక్తుడిగా మారి అహంకారాన్ని వీడాడు. నేటికీ దక్ష యజ్ఞ కథ భక్తులలో భయం, భక్తిని కలిగిస్తూ క్రమశిక్షణతో కూడిన జీవనానికి మార్గదర్శకంగా ఉంది. శివుడు లయకారుడైనప్పటికీ, అది సృష్టి పునరుద్ధరణ కోసమేనని ఈ గాథ స్పష్టం చేస్తుంది. సతీదేవి ఆత్మబలిదానం వల్ల ఏర్పడిన శక్తిపీఠాలు నేడు భక్తులకు కొంగుబంగారమై విరాజిల్లుతున్నాయి. దక్షుని గర్వభంగం ద్వారా మానవజాతికి అణకువ అనే గొప్ప ఆభరణాన్ని పరమేశ్వరుడు ప్రసాదించాడు. ఏ కాలంలోనైనా దైవశక్తిని మించినది లేదని, ప్రకృతికి విరుద్ధంగా వ్యవహరిస్తే ప్రకృతి మాతే శిక్షిస్తుందని ఈ పురాణ ఘట్టం మనకు ఎప్పుడూ గుర్తుచేస్తూ ఉంటుంది.