శ్రీ వేంకటేశ్వర ప్రపత్తి -16: - సి.హెచ్.ప్రతాప్

 శ్రీశ శ్రియా ఘటికయా త్వదుపాయ భావే
ప్రాప్యేత్వయి స్వయముపేయ తయా స్ఫురంత్యా ।
నిత్యాశ్రితాయ నిరవద్య గుణాయ తుభ్యం
స్యాం కింకరో వృషగిరీశ న జాతు మహ్యమ్
శ్రీవేంకటేశ్వర ప్రపత్తిలోని ఈ శ్లోకం భగవంతునికి మరియు జీవాత్మకు మధ్య గల సంబంధాన్ని, శరణాగతిలోని పరమార్థాన్ని అత్యంత లోతుగా వివరిస్తుంది. "శ్రీశ శ్రియా ఘటికయా త్వదుపాయ భావే" అంటూ సాగే ఈ స్తోత్రం లక్ష్మీదేవి పురుషకారత్వాన్ని అనగా మధ్యవర్తిత్వాన్ని, భగవంతుని అనంత కళ్యాణ గుణాలను మరియు భక్తుని యొక్క నిస్వార్థ సేవా భావాన్ని అద్భుతంగా ఆవిష్కరిస్తుంది. ఈ శ్లోకంలోని ప్రతి పదం విశిష్టాద్వైత సిద్ధాంతంలోని శరణాగతి తత్త్వాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది. శ్రీవేంకటేశ్వరుని సేవలో తరించడమే జీవుని పరమ లక్ష్యమని ఈ వర్ణన మనకు స్పష్టం చేస్తుంది.
మొదటగా "శ్రీశ శ్రియా ఘటికయా" అనగా లక్ష్మీదేవికి భర్తవైన ఓ శ్రీనివాసా, నీవు లక్ష్మీదేవితో కలిసి ఉన్నప్పుడు మాత్రమే మాకు రక్షణ కలుగుతుందని అర్థం. ఇక్కడ లక్ష్మీదేవి "ఘటికయా" అనగా భక్తుడిని భగవంతుడిని కలిపే సంధానకర్తగా వ్యవహరిస్తుంది. భక్తుడు తన దోషాల వల్ల భగవంతుని నేరుగా సమీపించడానికి భయపడినప్పుడు, కరుణామయి అయిన అమ్మవారు భక్తుని తరపున స్వామికి సిఫార్సు చేస్తుంది. "త్వదుపాయ భావే" అనగా నిన్ను చేరుకోవడానికి నీవే ఉపాయం అని అర్థం. భగవంతుని అనుగ్రహం పొందడానికి భక్తుని ప్రయత్నం కంటే భగవంతుని కృపయే ప్రధానమైన సాధనం. లక్ష్మీదేవి సాన్నిధ్యంలో స్వామి తన కఠినత్వాన్ని వీడి వాత్సల్యాన్ని ప్రదర్శిస్తాడు.
"ప్రాప్యేత్వయి స్వయముపేయ తయా స్ఫురంత్యా" అనే భాగం భగవంతుడు కేవలం మార్గం మాత్రమే కాదు, ఆయనే గమ్యం అని కూడా తెలియజేస్తుంది. ఉపాయం అంటే మార్గం, ఉపేయం అంటే లక్ష్యం. మోక్షాన్ని ప్రసాదించేవాడు ఆయనే, మోక్షంలో మనం పొందే ఆనందం కూడా ఆయనే. భక్తుని హృదయంలో భగవంతుడు స్వయంప్రకాశమానంగా వెలుగుతుంటాడు. ఆ స్వామిని చేరుకోవడమే జీవుని ప్రధాన ఉద్దేశ్యం. భగవంతుని స్వరూపం, రూపం మరియు గుణాలు భక్తునికి ఎల్లప్పుడూ ఆనందాన్ని ఇస్తాయి. ఈ ప్రక్రియలో లక్ష్మీదేవి ఎల్లప్పుడూ స్వామితో కలిసి ఉండి భక్తునికి మార్గనిర్దేశం చేస్తుంది.
"నిత్యాశ్రితాయ నిరవద్య గుణాయ తుభ్యం" అనగా ఎల్లప్పుడూ తనను ఆశ్రయించే వారిని కాపాడేవాడు మరియు ఎటువంటి దోషాలు లేని కల్యాణ గుణములు కలవాడు అని అర్థం. నిరవద్య గుణాయ అంటే దోషరహితమైన గుణాలు కలవాడు. భగవంతునిలో క్రోధం, ద్వేషం వంటివి ఉండవు; కేవలం వాత్సల్యం, సౌశీల్యం, సౌలభ్యం వంటి ఉత్తమ గుణాలు ఉంటాయి. అటువంటి మహోన్నతమైన గుణాలు కలిగిన నీకు నేను "కింకరో" అనగా సేవకుడిగా ఉంటాను అని భక్తుడు ఇక్కడ ప్రతిజ్ఞ చేస్తున్నాడు. భగవంతుని సేవ చేయడంలోనే జీవునికి నిజమైన స్వాతంత్ర్యం మరియు గౌరవం లభిస్తాయి.
చివరగా "వృషగిరీశ న జాతు మహ్యమ్" అనే వాక్యం అత్యంత విశిష్టమైనది. ఓ వేంకటేశ్వరా, నేను చేసే సేవ నీ సంతోషం కోసమే తప్ప నా స్వార్థం కోసం కాదు అని భక్తుడు విన్నవించుకుంటున్నాడు. "న మహ్యమ్" అనగా ఇది నా కోసం కాదు అని అర్థం. సాధారణంగా మనుషులు ఏదైనా పని చేస్తే దాని వల్ల తమకు లాభం కలగాలని కోరుకుంటారు. కానీ నిజమైన భక్తుడు తాను చేసే కైంకర్యం వల్ల కేవలం భగవంతుడు మాత్రమే సంతోషించాలని కోరుకుంటాడు. అహంకారాన్ని పూర్తిగా వీడి, తన ఉనికిని భగవంతుని సేవలో విలీనం చేయడమే ఈ శ్లోకం ఇచ్చే సందేశం.
ఈ శ్లోకాన్ని నిరంతరం స్మరించడం వల్ల మనిషిలో ఉన్న 'నేను', 'నాది' అనే మమకారాలు నశిస్తాయి. భగవంతుని పట్ల సంపూర్ణ దాస్య భావం కలుగుతుంది. శ్రీవేంకటేశ్వరుని పాదాల చెంత నిస్వార్థంగా సేవ చేయడం వల్ల లభించే ఆనందం మరే ఇతర భౌతిక సుఖాలలోనూ దొరకదు. ఆధ్యాత్మిక ఉన్నతిని కోరుకునే ప్రతి భక్తునికి ఈ శ్లోకం ఒక మార్గదర్శిగా నిలుస్తుంది. భగవంతుని సేవయే పరమావధిగా భావించే వారికే ఆ పరమాత్మ అనుగ్రహం లభిస్తుంది. అటువంటి దివ్యమైన, కరుణాభరితమైన శ్రీవేంకటేశ్వరునికి నేను నిరంతరం సేవకుడిగా ఉండాలని మనస్ఫూర్తిగా కోరుకుంటున్నాను.