మన పుణ్య క్షేత్రాలు- 35:- సి.హెచ్.ప్రతాప్

 భారతదేశంలోని అత్యంత పవిత్రమైన పుణ్యక్షేత్రాలలో ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని నంద్యాల జిల్లాలో వెలసిన శ్రీశైల భ్రమరాంబ మల్లికార్జున స్వామి దేవాలయం అగ్రగణ్యమైనది. ఈ క్షేత్రం ద్వాదశ జ్యోతిర్లింగాలలో రెండవదిగాను అష్టాదశ శక్తి పీఠాలలో ఆరవదిగాను ప్రసిద్ధి చెందింది. ఒకే ప్రాంగణంలో జ్యోతిర్లింగం శక్తి పీఠం కలిసి ఉండటం ఇక్కడి ప్రత్యేకత. కృష్ణానది తీరాన నల్లమల అడవుల మధ్య వెలసిన ఈ క్షేత్రాన్ని దక్షిణ కాశీ అని పిలుస్తారు. శివుడు మల్లికార్జున స్వామిగా పార్వతీ దేవి భ్రమరాంబా దేవిగా ఇక్కడ భక్తుల పూజలందుకుంటున్నారు. పురాణాల ప్రకారం కుమారస్వామి తన తల్లిదండ్రులపై కోపంతో క్రౌంచ పర్వతానికి వెళ్ళినప్పుడు వారిని అనునయించడానికి శివపార్వతులు ఇక్కడికి వచ్చారని ప్రతీతి. వారు ఇక్కడే మల్లెపూల మాలలను ధరించి వెలిశారు కాబట్టి స్వామికి మల్లికార్జునుడు అనే పేరు వచ్చింది. సతీదేవి శరీర భాగాలలో మెడ భాగం ఇక్కడ పడిందని అందుకే ఇది మహాశక్తి పీఠంగా విరాజిల్లుతోందని పురాణాలు చెబుతాయి. ఈ క్షేత్రం చుట్టూ ఉన్న దట్టమైన అరణ్యాలు ఎంతో ప్రశాంతతను కలిగిస్తాయి.
ఈ ఆలయ చరిత్ర శాతవాహనులు ఇక్ష్వాకులు పల్లవులు విష్ణుకుండినులు చాళుక్యుల కాలం నుండి కొనసాగుతోంది. కాకతీయులు విజయనగర రాజులు ఈ ఆలయ అభివృద్ధికి ఎంతో కృషి చేశారు. ముఖ్యంగా ఛత్రపతి శివాజీ ఈ క్షేత్రాన్ని దర్శించి ఇక్కడ ఒక గోపురాన్ని నిర్మించారు. ఆలయ ప్రాకారంపై ఉన్న శిల్పకళా వైభవం అద్భుతంగా ఉంటుంది. ఏనుగులు గుర్రాలు పురాణ గాథలను వివరించే శిల్పాలు పర్యాటకులను ఆకట్టుకుంటాయి. మల్లికార్జున స్వామి లింగం చాలా చిన్నదిగా ఉండి స్వయంభూలింగంగా వెలిసింది. భక్తులు స్వయంగా గర్భాలయంలోకి వెళ్లి స్వామివారిని తాకి పూజలు చేసుకునే అవకాశం ఉండటం ఈ క్షేత్రం యొక్క విశేషం. ఇది భక్తులకు దైవానికి మధ్య ఉన్న అనుబంధాన్ని మరింత పెంచుతుంది. గర్భాలయంలోని స్వామివారి శిఖరాన్ని తాకడం వల్ల జన్మజన్మల పాపాలు తొలగిపోతాయని భక్తులు నమ్ముతారు. ఇక్కడి గోడలపై చెక్కిన శిల్పాలు భారతీయ సంస్కృతిని ప్రతిబింబిస్తాయి.
భ్రమరాంబా దేవి ఆలయం ప్రధాన ఆలయానికి వెనుక భాగంలో ఉంటుంది. అరుణాసురుడనే రాక్షసుడిని సంహరించడానికి అమ్మవారు భ్రమర రూపం అంటే తుమ్మెద రూపం దాల్చినట్లు పురాణాలు చెబుతున్నాయి. ఆదిశంకరాచార్యులు ఇక్కడ తపస్సు చేసి ప్రసిద్ధమైన శివానందలహరి భ్రమరాంబాష్టకం రచించారు. ఈ క్షేత్రంలో శ్రీచక్రం ప్రతిష్టించబడి ఉంది. ఆలయ సమీపంలో ఉన్న పాతాళగంగ కృష్ణానది పవిత్ర స్నానాలకు ప్రసిద్ధి. భక్తులు నదిలో స్నానం ఆచరించి మెట్ల ద్వారా లేదా గగన మార్గ ప్రయాణ యంత్రం ద్వారా కొండపైకి చేరుకుంటారు. శ్రీశైలంలో జరిగే మహాశివరాత్రి బ్రహ్మోత్సవాలు అత్యంత వైభవంగా జరుగుతాయి. ఈ సమయంలో స్వామివారికి జరిగే పాగాలంకరణ సేవను చూడటానికి లక్షలాది మంది భక్తులు తరలివస్తారు. ఈ ఉత్సవాల సమయంలో జరిగే రథోత్సవం భక్తులకు ఎంతో ఆనందాన్ని కలిగిస్తుంది. అమ్మవారికి జరిగే నవరాత్రి పూజలు కూడా ఎంతో ప్రాముఖ్యతను సంతరించుకున్నాయి.
ఈ క్షేత్రం ఆధ్యాత్మికంగానే కాకుండా పర్యాటక పరంగా కూడా ఎంతో ప్రాముఖ్యతను సంతరించుకుంది. శ్రీశైలం ఆనకట్ట చుట్టుపక్కల ఉన్న అడవి ప్రాంతం ప్రకృతి ప్రేమికులను అలరిస్తాయి. సాక్షి గణపతి ఆలయం హటకేశ్వరం ఫాలధార పంచధార శిఖరేశ్వరం వంటి ప్రదేశాలు తప్పక దర్శించవలసినవి. శిఖరేశ్వరం నుండి శ్రీశైల మల్లికార్జున స్వామి ఆలయ శిఖరాన్ని దర్శిస్తే పునర్జన్మ ఉండదని భక్తుల నమ్మకం. శ్రీశైల క్షేత్రం శైవులకు శాక్తేయులకు సమానమైన గౌరవాన్ని కలిగి ఉంది. ఇక్కడి అన్నదాన సత్రాలు వసతి సౌకర్యాలు భక్తులకు అందుబాటులో ఉంటాయి. పవిత్రమైన నల్లమల కొండల్లో వెలసిన ఈ దివ్య క్షేత్రం మానసిక ప్రశాంతతకు ఆధ్యాత్మిక ఉన్నతికి మార్గంగా నిలుస్తుంది. భక్తులు ఇక్కడికి చేరుకోవడానికి ఘాట్ రోడ్డు ద్వారా చేసే ప్రయాణం ఎంతో సాహసోపేతంగా ప్రకృతి అందాలతో నిండి ఉంటుంది.
మల్లికార్జున స్వామి ఆలయం లోపల వృద్ధ మల్లికార్జున ఆలయం కూడా ఉంది. ఇది చాలా పురాతనమైనదిగా భావిస్తారు. అలాగే లింగాల చుట్టూ ప్రదక్షిణలు చేయడం భక్తులకు ఒక సంప్రదాయం. ఇక్కడ లభించే ప్రసాదం ముఖ్యంగా లడ్డూ పులిహోర భక్తులకు ఎంతో ఇష్టం. ఆలయ పరిసరాల్లో ఉన్న మ్యూజియం ద్వారా ఈ ప్రాంత చరిత్రను మనం తెలుసుకోవచ్చు. దేవస్థానం వారు భక్తుల కోసం అనేక సేవా కార్యక్రమాలను నిర్వహిస్తున్నారు. ప్రతిరోజూ ఉదయం సాయంత్రం జరిగే ఆరతి కార్యక్రమాలు ఆధ్యాత్మిక వాతావరణాన్ని నింపుతాయి. గర్భాలయంలోని లింగానికి అభిషేకం చేయడం తమ అదృష్టంగా భక్తులు భావిస్తారు. ప్రతి సోమవారం ఆలయంలో విశేష పూజలు జరుగుతాయి. ఈ పుణ్య క్షేత్రం దర్శనం వల్ల మనసులోని భయం పోయి ధైర్యం కలుగుతుందని పండితులు చెబుతుంటారు. శ్రీశైలం వెళ్లే మార్గంలో దోమలపెంట వద్ద ఉన్న వ్యూ పాయింట్ నుండి ఆనకట్ట అందాలను చూడవచ్చు. ఈ క్షేత్రం ఆధ్యాత్మిక కేంద్రంగానే కాక ఒక గొప్ప పర్యాటక స్థలంగా కూడా అలరారుతోంది. ఇక్కడ లభించే విభూతి ఎంతో పవిత్రమైనదిగా భక్తులు తమ ఇంటికి తీసుకెళ్తారు. అష్టాదశ శక్తి పీఠాలలో ఒకటి కావడంతో ఇక్కడ స్త్రీలకు కూడా ఎంతో గౌరవం భక్తి లభిస్తాయి. లోక కల్యాణం కోసం పరమశివుడు పార్వతీ దేవి వెలసిన ఈ ధన్యం క్షేత్రం ప్రతి ఒక్కరూ తమ జీవితంలో ఒక్కసారైనా దర్శించాలి. శ్రీశైల భ్రమరాంబా మల్లికార్జున స్వామి అనుగ్రహం అందరికీ కలగాలని కోరుకుంటారు. ఈ వ్యాసంలో శ్రీశైలం క్షేత్రం యొక్క విశిష్టత చరిత్ర పూజా విధానాల గురించి సమగ్రమైన సమాచారం ఉంది.